បញ្ហា (The Problem)៖ តើកម្រិតនៃតម្លាភាពនៃការជំរុញ (Nudges) ដែលអនុវត្តដោយមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល ឬអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយសាធារណៈ មានឥទ្ធិពលទៅលើទស្សនៈ និងការយល់ព្រមរបស់សាធារណជនដែរឬទេ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការស្ទង់មតិដើម្បីវាស់ស្ទង់ចំណូលចិត្តលើប្រភេទទាំងបួននៃការជំរុញ ដោយបែងចែកអ្នកចូលរួមជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ (ទទួលបានព័ត៌មានពេញលេញ) និងក្រុមកំណត់ (មិនទទួលបានព័ត៌មាន)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Transparent System 1 Nudges ការជំរុញប្រភេទទី១ ដែលមានតម្លាភាព (ជះឥទ្ធិពលលើអាកប្បកិរិយាដោយបើកចំហ) |
ទទួលបានការគាំទ្រខ្ពស់បំផុតពីសាធារណជននៅពេលដែលគោលបំណង និងវិធីសាស្ត្រត្រូវបានពន្យល់យ៉ាងច្បាស់លាស់។ | អាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការដាក់កម្រិតលើសេរីភាពនៃការជ្រើសរើស ប្រសិនបើមិនមានការពន្យល់ច្បាស់លាស់។ | អត្រាឯកភាពខ្ពស់បំផុត (៤៩% ក្នុងក្រុមត្រួតពិនិត្យ) និងមានការកើនឡើងការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលមានតម្លាភាព (p=0.011)។ |
| Transparent System 2 Nudges ការជំរុញប្រភេទទី២ ដែលមានតម្លាភាព (ជះឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តដោយបើកចំហ) |
គោរពសិទ្ធិបុគ្គល និងជំរុញឱ្យមានការគិតពិចារណាដោយឆ្លុះបញ្ចាំងបានច្បាស់លាស់ មុននឹងសម្រេចចិត្ត។ | ការគាំទ្រមានការថយចុះបន្តិចបន្តួចគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលនៅពេលដែលវិធីសាស្ត្រ និងគោលបំណងត្រូវបានពន្យល់លម្អិតពេកទៅកាន់ក្រុមត្រួតពិនិត្យ។ | ទទួលបានអត្រាឯកភាពខ្ពស់ជាប់លាប់ (៤៣% ក្នុងក្រុមកំណត់) ទោះបីជាមិនមានព័ត៌មានបន្ថែម (គ្មានការពន្យល់ក៏ដោយ)។ |
| Non-Transparent System 1 Nudges ការជំរុញប្រភេទទី១ ដែលគ្មានតម្លាភាព (ការរៀបចំអាកប្បកិរិយាដោយលាក់កំបាំង) |
តាមទ្រឹស្តី វាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ការគិតច្រើនពីរាងកាយ។ | ត្រូវបានសាធារណជនចាត់ទុកថាជាការរៀបចំ (Manipulation) គាបសង្កត់ និងទទួលបានការគាំទ្រទាបបំផុតពីរដ្ឋបាលសាធារណៈ។ | ទទួលបានអត្រាឯកភាពទាបជាងគេបំផុតនៅក្នុងក្រុមទាំងពីរ និងមានការជំទាស់ច្រើនជាងគេ។ |
| Non-Transparent System 2 Nudges ការជំរុញប្រភេទទី២ ដែលគ្មានតម្លាភាព (ការរៀបចំជម្រើសដោយលាក់កំបាំង) |
អាចជួយតម្រង់ទិសជម្រើសស្មុគស្មាញបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈការរៀបចំទម្រង់ព័ត៌មាន (Framing) ជួយអ្នករចនាគោលនយោបាយទទួលបានលទ្ធផលដែលចង់បាន។ | បង្កើតឱ្យមានការបំភាន់ថានេះជាជម្រើសឯករាជ្យ ដែលអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ទំនុកចិត្តទាំងស្រុងពីប្រជាពលរដ្ឋប្រសិនបើពួកគេដឹងការពិត។ | មិនមែនជាការជំរុញដែលត្រូវជំទាស់ខ្លាំងបំផុតនោះទេ (ច្រានចោលសម្មតិកម្ម H2) ហើយមានការកើនឡើងការគាំទ្រ ៦% នៅពេលពន្យល់ពីគោលបំណង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិអនឡាញ ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយធនធានហិរញ្ញវត្ថុច្រើន ប៉ុន្តែត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងលើអ្នកចូលរួមចំនួន ១៦៤ នាក់ ដែលភាគច្រើនមកពីប្រទេសលោកខាងលិច (កាណាដា ៤០% អាល្លឺម៉ង់ ១២% ហូឡង់ ១១%) និងផ្តោតតែលើអ្នករស់នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ។ ទិន្នន័យនេះមានគម្លាតវប្បធម៌ និងមិនអាចតំណាងឱ្យបរិបទនយោបាយរបស់ប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ដោយហេតុថាប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជាអាចមានទស្សនៈខុសគ្នាលើតម្លាភាពរដ្ឋាភិបាល សិទ្ធិអំណាច និងការជឿទុកចិត្តលើស្ថាប័នរដ្ឋ។
ទោះបីជាបរិបទសង្គមមានភាពខុសគ្នាក៏ដោយ គោលការណ៍តម្លាភាពក្នុងការរចនាគោលនយោបាយដោយប្រើ Nudge នេះពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកកែច្នៃប្រើប្រាស់នៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ។
សរុបមក ការអនុវត្តការជំរុញអាកប្បកិរិយា (Nudges) ដោយភ្ជាប់ជាមួយការពន្យល់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីគោលបំណង នឹងជួយស្ថាប័នរដ្ឋកម្ពុជាបង្កើនប្រសិទ្ធភាពគោលនយោបាយ និងថែរក្សាបាននូវទំនុកចិត្តពីប្រជាពលរដ្ឋ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Nudge | ការរចនាបរិស្ថានឬជម្រើសដើម្បីជំរុញអាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សឆ្ពោះទៅរកលទ្ធផលណាមួយដែលអាចទស្សន៍ទាយបាន ដោយមិនមានការហាមឃាត់ជម្រើសផ្សេងចោល ឬមិនមានការផ្តល់រង្វាន់/ពិន័យជាប្រាក់ឡើយ។ | ដូចជាការដាក់ផ្លែឈើនៅកម្រិតកម្ពស់ភ្នែកក្នុងអាហារដ្ឋាន ដើម្បីទាក់ទាញឱ្យគេជ្រើសរើសវាជំនួសឱ្យការទិញនំផ្អែមៗ។ |
| Dual Process Theory | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ពីរបៀបដែលមនុស្សគិត និងសម្រេចចិត្តតាមរយៈប្រព័ន្ធពីរផ្សេងគ្នាគឺ ប្រព័ន្ធទី១ (លឿន និងដោយស្វ័យប្រវត្តិ) និងប្រព័ន្ធទី២ (យឺត និងត្រូវការការគិតពិចារណា)។ | ដូចជារបៀបដែលយើងបើកបររថយន្តតាមផ្លូវដែលធ្លាប់ស្គាល់ជារៀងរាល់ថ្ងៃដោយមិនបាច់ខំគិត (ប្រព័ន្ធទី១) បើប្រៀបធៀបនឹងការប្រឹងមើលផែនទីរកផ្លូវថ្មីដែលមិនធ្លាប់ទៅ (ប្រព័ន្ធទី២)។ |
| System 1 | ដំណើរការនៃការគិតដែលលឿន ស្វ័យប្រវត្តិ ប្រើអារម្មណ៍ ផ្អែកលើទម្លាប់ និងមិនតម្រូវឱ្យមានការខិតខំប្រឹងប្រែងពីខួរក្បាលខ្លាំង។ | ដូចជាការដកដៃចេញភ្លាមៗនៅពេលប៉ះរបស់ក្តៅដោយមិនបាច់គិតពិចារណា។ |
| System 2 | ដំណើរការនៃការគិតដែលយឺត ត្រូវការការផ្តោតអារម្មណ៍ ការគិតពិចារណាដោយប្រើហេតុផល និងការគ្រប់គ្រងខ្លួនឯងខ្ពស់។ | ដូចជាការអង្គុយគិតដោះស្រាយលំហាត់គណិតវិទ្យាដ៏ស្មុគស្មាញមួយដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់។ |
| Libertarian Paternalism | ទស្សនៈនយោបាយនិងសង្គមដែលជឿថា អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយអាចជួយតម្រង់ទិសប្រជាជនឱ្យធ្វើការសម្រេចចិត្តដែលល្អសម្រាប់ខ្លួនឯង (Paternalism) ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាសិទ្ធិសេរីភាពពេញលេញក្នុងការជ្រើសរើសដោយមិនមានការបង្ខិតបង្ខំ (Libertarian)។ | ដូចជាឪពុកម្តាយដែលរៀបចំអាហារសុខភាពនៅលើតុឱ្យកូនញ៉ាំ ប៉ុន្តែនៅតែបើកសិទ្ធិឱ្យកូនជ្រើសរើសញ៉ាំនំផ្សេងបានប្រសិនបើពួកគេពិតជាចង់។ |
| Heuristics | វិធីសាស្ត្រកាត់ចំណីផ្លូវចិត្ត (Mental shortcuts) ដែលខួរក្បាលប្រើដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្តលឿន និងដោះស្រាយបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃដោយមិនបាច់វិភាគព័ត៌មានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដែលជួនកាលវាអាចនាំឱ្យមានការវាយតម្លៃខុស។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តទិញទំនិញម៉ាកដែលល្បីជាងគេដោយមិនបាច់អានគុណភាពលម្អិត ព្រោះគិតថារបស់ល្បីប្រាកដជាល្អជាង។ |
| Framing | ការរៀបចំទម្រង់នៃការបង្ហាញព័ត៌មានដើម្បីជះឥទ្ធិពលទៅលើការសម្រេចចិត្តរបស់មនុស្ស ជាជាងការផ្លាស់ប្តូរខ្លឹមសារពិតប្រាកដនៃព័ត៌មាននោះ។ | ដូចជាការសរសេរលើប្រអប់ទឹកដោះគោថា 'គ្មានជាតិខ្លាញ់ ៩០%' ដែលស្តាប់ទៅទាក់ទាញជាងការសរសេរថា 'មានជាតិខ្លាញ់ ១០%' ទោះបីជាវាមានអត្ថន័យស្មើគ្នាក៏ដោយ។ |
| Mann-Whitney U test | តេស្តស្ថិតិអត់ប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric test) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងក្រុមឯករាជ្យពីរ នៅពេលដែលទិន្នន័យមិនមានទម្រង់ចែកចាយស្មើ (Not normally distributed) ឬជាទិន្នន័យប្រភេទលេខរៀង (Ordinal data) ដូចជាពិន្ទុ Likert Scale នៃការស្ទង់មតិ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបចំណាត់ថ្នាក់សិស្សរវាងសាលាពីរផ្សេងគ្នា ដើម្បីមើលថាតើសាលាមួយណាមានសិស្សពូកែច្រើនជាង ដោយមិនបាច់គិតពីពិន្ទុជាក់លាក់របស់ពួកគេម្នាក់ៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
