បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃអត្រាលេចធ្លាយសេដ្ឋកិច្ចទេសចរណ៍កម្រិតខ្ពស់ (Tourism Leakage) នៅក្នុងវិស័យស្នាក់នៅរបស់ស្រុក Diebu ដោយសារតែខ្វះការធ្វើសមាហរណកម្មជាមួយនឹងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្មក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative case study) នេះ បានប្រើប្រាស់ការសម្ភាសន៍ និងការសង្កេតផ្ទាល់ជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗចំនួន ១៥ នាក់ ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីជីវភាពរស់នៅជនបទប្រកបដោយចីរភាព និងខ្សែច្រវាក់តម្លៃទេសចរណ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Informal Trust-based Sourcing (Farm-to-Table) ការផ្គត់ផ្គង់ក្រៅផ្លូវការផ្អែកលើការជឿទុកចិត្ត |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ សម្របតាមកាលៈទេសៈបានល្អ និងជួយពង្រឹងទំនាក់ទំនងសង្គមក្នុងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារភាពប្រែប្រួលនៃការផ្គត់ផ្គង់ មិនអាចពង្រីកទំហំបានធំ និងខ្វះការធានាលើបរិមាណជាក់លាក់។ | សណ្ឋាគារខ្នាតតូចនិងផ្ទះសំណាក់មួយចំនួនកំពុងអនុវត្ត ប៉ុន្តែមិនអាចផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការពេញលេញបានទេ។ |
| Cooperative & Contract Farming ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា និងសហគមន៍ |
ធានាបាននូវការផ្គត់ផ្គង់ជាប់លាប់ កាត់បន្ថយការលេចធ្លាយសេដ្ឋកិច្ចបានច្រើន និងផ្តល់អំណាចចរចាដល់កសិករខ្នាតតូច។ | ទាមទារការរៀបចំស្ថាប័នច្បាស់លាស់ ការគាំទ្រគោលនយោបាយ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឃ្លាំងត្រជាក់។ | ជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលត្រូវបានស្នើឡើងដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធ ទោះបីជាការសាកល្បងកន្លងមកធ្លាប់បរាជ័យដោយសារបញ្ហាតម្លៃក៏ដោយ។ |
| External Sourcing (Status Quo) ការនាំចូលពីខាងក្រៅ (ស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន) |
ធានាបាននូវបរិមាណគ្រប់គ្រាន់ និងមានស្ថិរភាពពេញមួយឆ្នាំ (ជាពិសេសរដូវរងា ឬរដូវដែលកសិករមូលដ្ឋានមិនអាចដាំដុះបាន)។ | បណ្តាលឱ្យមានការលេចធ្លាយប្រាក់ចំណូលទេសចរណ៍ (Tourism Leakage) យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងមិនបានជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ | សណ្ឋាគារភាគច្រើននៅតែពឹងផ្អែកលើវិធីនេះដោយសារតែបញ្ហាកង្វះខាតការសម្របសម្រួលសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ក្នុងស្រុក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំទេ ប៉ុន្តែទាមទារការវិនិយោគពេលវេលាលើការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ (Fieldwork) និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជាក់ស្តែងដើម្បីអនុវត្តគម្រោង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Diebu ខេត្ត Gansu ដែលជាតំបន់ភ្នំដាច់ស្រយាល និងមានជនជាតិភាគតិចទីបេ (Tibetan)។ ទិន្នន័យបានមកពីការសម្ភាសន៍ភាគីពាក់ព័ន្ធត្រឹមតែ ១៥ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលអាចមានកម្រិតក្នុងការធ្វើទូទៅកម្ម (Generalization)។ ទោះជាយ៉ាងណា បរិបទនេះមានភាពប្រហាក់ប្រហែលខ្លាំងទៅនឹងតំបន់អេកូទេសចរណ៍ និងសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចនៅកម្ពុជា ដែលជួបប្រទះបញ្ហាប្រហាក់ប្រហែលគ្នាក្នុងការតភ្ជាប់កសិកម្មជាមួយទេសចរណ៍។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងអេកូទេសចរណ៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការកាត់បន្ថយការលេចធ្លាយប្រាក់ចំណូលទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា ទាមទារឱ្យមានការអន្តរាគមន៍ជាប្រព័ន្ធ មិនត្រឹមតែលើការតភ្ជាប់ទីផ្សារប៉ុណ្ណោះទេ តែត្រូវមានការវិនិយោគលើឃ្លាំងស្តុក និងការបណ្តុះបណ្តាលសហគមន៍ផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Tourism Leakage (ការលេចធ្លាយប្រាក់ចំណូលទេសចរណ៍) | គឺជាបាតុភូតដែលប្រាក់ចំណូលដែលទទួលបានពីភ្ញៀវទេសចរហូរចេញទៅក្រៅសហគមន៍មូលដ្ឋានវិញ ដោយសារតែអាជីវកម្មក្នុងស្រុក (ដូចជាសណ្ឋាគារ) ត្រូវយកលុយនោះទៅទិញទំនិញ ម្ហូបអាហារ ឬសេវាកម្មពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់នៅខាងក្រៅតំបន់។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងធុងធ្លុះ ទោះបីជាមានទឹក (លុយភ្ញៀវទេសចរ) ហូរចូលច្រើនប៉ុណ្ណា ក៏វានៅតែហូរចេញទៅក្រៅវិញតាមរន្ធធ្លុះ (ការទិញទំនិញពីក្រៅ) អស់ដដែល។ |
| Backward Linkages (ទំនាក់ទំនងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ត្រឡប់ក្រោយ) | នៅក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ វាសំដៅទៅលើការតភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងអាជីវកម្មទេសចរណ៍ (អ្នកនៅចុងខ្សែច្រវាក់ ដូចជាភោជនីយដ្ឋាន) ទៅកាន់អ្នកផលិតក្នុងស្រុក (អ្នកនៅដើមខ្សែច្រវាក់ ដូចជាកសិករ) ដើម្បីទិញវត្ថុធាតុដើមមកផ្គត់ផ្គង់សេវាកម្មរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាភោជនីយដ្ឋានមួយសម្រេចចិត្តឈប់ទិញបន្លែពីទីក្រុង ហើយងាកមកបង្កើតទំនាក់ទំនងទិញបន្លែពីចម្ការរបស់អ្នកភូមិនៅក្បែរនោះជំនួសវិញ។ |
| Social Embeddedness (ការចាក់ឫសជ្រៅក្នុងទំនាក់ទំនងសង្គម) | គឺជាគោលគំនិតសង្គមវិទ្យាដែលពន្យល់ថា សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច ឬការទិញលក់ មិនមែនពឹងផ្អែកលើតម្លៃ ឬកិច្ចសន្យាផ្លូវការតែមួយមុខទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានជំរុញយ៉ាងខ្លាំងដោយទំនាក់ទំនងបុគ្គល ការជឿទុកចិត្ត និងបណ្តាញទំនាក់ទំនងក្រៅផ្លូវការក្នុងសហគមន៍។ | ដូចជាអ្នកទិញសាច់ ឬបន្លែពីអ្នកលក់ដែលជាអ្នកជិតខាងដោយមិនបាច់ធ្វើកិច្ចសន្យា ព្រោះអ្នកមានការជឿទុកចិត្តគ្នារួចទៅហើយ។ |
| Participatory Rural Appraisal / PRA (ការវាយតម្លៃជនបទដោយមានការចូលរួម) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងរៀបចំផែនការ ដែលផ្តល់អំណាចដល់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ក្នុងការចូលរួមវិភាគបញ្ហារបស់ពួកគេ ចែករំលែកចំណេះដឹង និងធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តលើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ដោយផ្ទាល់ ជាជាងការធ្វើតាមបញ្ជាពីថ្នាក់លើ។ | ដូចជាការហៅអ្នកភូមិទាំងអស់មកប្រជុំគ្នាសម្រេចចិត្ត និងគូរផែនទីថាតើគួរធ្វើផ្លូវចូលភូមិរបៀបណា ជាជាងឱ្យមេភូមិ ឬវិស្វករមកពីក្រៅសម្រេចចិត្តតែម្នាក់ឯង។ |
| Value Chain (ខ្សែច្រវាក់តម្លៃ) | គឺជាដំណើរការទាំងមូលនៃសកម្មភាពដែលបង្កើតផលិតផល ឬសេវាកម្មមួយ ចាប់តាំងពីការប្រមូលវត្ថុធាតុដើម ការកែច្នៃ រហូតដល់ការចែកចាយដល់ដៃអតិថិជន ដែលដំណាក់កាលនីមួយៗសុទ្ធតែបានបន្ថែមតម្លៃ និងប្រាក់ចំណេញដល់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជាដំណើរការនៃការធ្វើនំប៉័ង ដែលចាប់ផ្តើមពីការដាំស្រូវសាលីរបស់កសិករ ការកិនជាម្សៅ រហូតដល់ការដុតនំប៉័ងលក់ ដែលអ្នកពាក់ព័ន្ធគ្រប់ដំណាក់កាលសុទ្ធតែទទួលបានចំណូល។ |
| Agro-tourism (កសិទេសចរណ៍) | គឺជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងវិស័យកសិកម្ម និងវិស័យទេសចរណ៍ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរមកទស្សនាកសិដ្ឋាន សិក្សាពីការដាំដុះ ភ្លក់ម្ហូបអាហារប្រចាំតំបន់ និងស្នាក់នៅជាមួយកសិករ ដើម្បីជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលបន្ថែមដល់សហគមន៍កសិកម្ម។ | ដូចជាការបើកចម្ការផ្លែឈើរបស់អ្នកឱ្យភ្ញៀវទេសចរទិញសំបុត្រចូលបេះផ្លែឈើហូបផ្ទាល់ដៃ និងថតរូបលេង ជាជាងការបេះយកទៅលក់បន្តឱ្យម៉ូយដុំ។ |
| Contract Farming (ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា) | ជាកិច្ចព្រមព្រៀងជាលាយលក្ខណ៍អក្សររវាងកសិករ និងអ្នកបញ្ជាទិញ (ដូចជាសណ្ឋាគារ) ដែលកំណត់យ៉ាងច្បាស់ពីបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃដែលត្រូវទិញលក់ មុនពេលរដូវដាំដុះចាប់ផ្តើម ដែលជួយធានាស្ថិរភាពទាំងការផ្គត់ផ្គង់ និងទីផ្សារ។ | ដូចជាការកុម្ម៉ង់កាត់សម្លៀកបំពាក់ដោយកក់លុយទុកមុន ដោយព្រមព្រៀងគ្នារួចរាល់ពីម៉ូតនិងតម្លៃ មុនពេលជាងចាប់ផ្តើមកាត់ដេរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
