បញ្ហា (The Problem)៖ តើភាពមិនស្របគ្នា (Non-convergence) រវាងទីផ្សារសាច់ប្រាក់ និងទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត (Futures markets) នៃគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ប៉ះពាល់ដល់ទីផ្សារស្តុកទុកយ៉ាងដូចម្តេច? ការស្រាវជ្រាវនេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចនៃបញ្ហានេះទៅលើការផ្គត់ផ្គង់ស្តុកទុកពោត សណ្តែកសៀង និងស្រូវសាលី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់គំរូអេកូណូមេទ្រីដើម្បីប៉ាន់ស្មានការផ្គត់ផ្គង់នៃការស្តុកទុក ដោយប្រៀបធៀបទិន្នន័យទីផ្សារចន្លោះឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០២១។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Econometric Supply of Storage Model (OLS Regression) គំរូអេកូណូមេទ្រីនៃការផ្គត់ផ្គង់ស្តុកទុក (ការវិភាគតំរែតំរង់ OLS) |
ងាយស្រួលក្នុងការបកស្រាយលទ្ធផល និងអាចប្រើប្រាស់ទិន្នន័យទីផ្សារដែលមានស្រាប់ដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចជាក់ស្តែង។ | ការប្រើប្រាស់គំរូលីនេអ៊ែរប្រហែលជាមើលរំលងទំនាក់ទំនងមិនលីនេអ៊ែរ (non-linear) ហើយមានកម្រិតសេរី (degrees of freedom) តូចដោយសារទិន្នន័យមានត្រឹម២១ឆ្នាំ។ | បានបង្ហាញថាអថេរនៃភាពមិនស្របគ្នា (Non-convergence) គ្មានឥទ្ធិពលជាស្ថិតិទៅលើការផ្គត់ផ្គង់ស្តុកទំនិញទាំង៣ប្រភេទនោះទេ។ |
| Theoretical Cost-of-Carry Model គំរូទ្រឹស្តីនៃការស្តុកទុកទំនិញផ្អែកលើចំណាយ (Cost-of-Carry) |
ផ្តល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះទ្រឹស្តីដ៏រឹងមាំសម្រាប់គណនាប្រាក់ចំណេញរំពឹងទុកដោយផ្អែកលើតម្លៃមូលដ្ឋាន (Basis) និងចំណាយឱកាស។ | អាចផ្តល់ការព្យាករណ៍ខុសពីការពិត ប្រសិនបើទីផ្សារជួបប្រទះភាពមិនស្របគ្នា (Non-convergence) ហើយអ្នកប្រើប្រាស់មិនបានកែសម្រួលការរំពឹងទុករបស់ខ្លួន។ | ទីផ្សារជាក់ស្តែងមិនបានអនុវត្តតាមការរំពឹងទុកបែបឆោតល្ងង់ (naive expectation) នៃទ្រឹស្តីនេះទាំងស្រុងទេ ព្រោះក្រុមហ៊ុនអាចសម្របខ្លួនបានទៅនឹងការប្រែប្រួលទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើធនធានជាក់លាក់ឡើយ ប៉ុន្តែការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើសំណុំទិន្នន័យទីផ្សារសាធារណៈ និងកម្មវិធីវិភាគស្ថិតិស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យទីផ្សារសហរដ្ឋអាមេរិកទាំងស្រុង (ដូចជាទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត CBOT និងទិន្នន័យពី Central Illinois) ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០០ ដល់ ២០២១។ វាពុំមានទិន្នន័យតំណាងឱ្យទីផ្សារប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមិនទាន់មានទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត (Futures markets) ផ្លូវការ លទ្ធផលនេះមិនអាចយកមកអនុវត្តផ្ទាល់បានទេ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ជាគំរូនៃរបៀបដែលអ្នកស្តុកទុកទំនិញសម្របខ្លួនទៅនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃតម្លៃអនាគត។
ទោះបីជាកម្ពុជាមិនទាន់មានទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគតក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគចំណាយឱកាសនិងឥរិយាបថស្តុកទុកនេះ មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្ម។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវក្របខណ្ឌគំនិតវិភាគដ៏ល្អមួយសម្រាប់អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ច និងប្រតិបត្តិករកសិកម្មខ្នាតធំនៅកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃពីផលចំណេញ និងហានិភ័យនៃការស្តុកទុកកសិផលក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-convergence (ភាពមិនស្របគ្នា) | នៅក្នុងទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុ គឺសំដៅលើបាតុភូតដែលតម្លៃនៃកិច្ចសន្យាអនាគត (futures price) មិនស្មើគ្នា ឬមិនខិតជិតតម្លៃទំនិញជាក់ស្តែង (cash price) នៅលើទីផ្សារ នៅពេលដែលកិច្ចសន្យានោះដល់ថ្ងៃកំណត់ផុតកំណត់។ | ដូចជាអ្នកកក់ទិញឡានក្នុងតម្លៃមួយ ប៉ុន្តែដល់ពេលថ្ងៃប្រគល់ឡាន តម្លៃនៅលើទីផ្សារជាក់ស្តែងបែរជាខុសពីតម្លៃដែលបានព្រមព្រៀងគ្នាយ៉ាងខ្លាំង។ |
| Futures markets (ទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត) | ជាទីផ្សារហិរញ្ញវត្ថុដែលអ្នកទិញនិងអ្នកលក់យល់ព្រមធ្វើការជួញដូរទំនិញ (ដូចជាកសិផល ឬលោហៈ) ក្នុងបរិមាណនិងតម្លៃដែលបានកំណត់ទុកជាមុន សម្រាប់ការប្រគល់នៅកាលបរិច្ឆេទជាក់លាក់ណាមួយនាពេលអនាគត។ | ដូចជាការចុះកិច្ចសន្យាទិញស្រូវពីកសិករនៅមុនពេលប្រមូលផល ដោយកំណត់តម្លៃច្បាស់លាស់ទុកជាមុន ដើម្បីការពារការឡើងចុះថ្លៃនៅពេលច្រូតកាត់។ |
| Basis (គម្លាតតម្លៃមូលដ្ឋាន) | ជាភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃទំនិញជាក់ស្តែង (Spot/Cash price) នៅក្នុងទីផ្សារតំបន់ និងតម្លៃនៃកិច្ចសន្យាអនាគត (Futures price) នៃទំនិញដូចគ្នានោះ។ | ដូចជាភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃមាសនៅផ្សារធំថ្មី (តម្លៃជាក់ស្តែង) និងតម្លៃមាសនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ (តម្លៃអនាគត)។ |
| Hedging (ការទប់ស្កាត់ហានិភ័យតម្លៃ / ការហ៊ុមព័ទ្ធហានិភ័យ) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រគ្រប់គ្រងហានិភ័យដោយធ្វើប្រតិបត្តិការទិញឬលក់នៅក្នុងទីផ្សារកិច្ចសន្យាអនាគត ដែលមានទិសដៅផ្ទុយពីអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួននៅក្នុងទីផ្សារជាក់ស្តែង ដើម្បីប៉ះប៉ូវការខាតបង់ដែលសក្តានុពលអាចកើតមាន។ | ដូចជាការទិញធានារ៉ាប់រងលើឡានរបស់អ្នក ដើម្បីការពារកុំឱ្យខាតបង់ថវិកាធ្ងន់ធ្ងរនៅពេលមានគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតឡើង។ |
| Cost-of-carry (ចំណាយលើការរក្សាទុក) | ជាផលបូកនៃការចំណាយសរុបទាំងអស់ដែលទាក់ទងនឹងការស្តុកទុកទំនិញរូបវន្តក្នុងរយៈពេលជាក់លាក់ណាមួយ ដែលរួមមានថ្លៃជួលឃ្លាំង ថ្លៃធានារ៉ាប់រង និងចំណាយឱកាសនៃការប្រាក់។ | ដូចជាលុយដែលអ្នកត្រូវបង់ថ្លៃឈ្នួលឃ្លាំង ថ្លៃយាមកាម និងការប្រាក់ដែលអ្នកបាត់បង់នៅពេលអ្នកយកលុយទៅទិញទំនិញស្តុកទុកចោលជាជាងយកទៅផ្ញើធនាគារ។ |
| Opportunity cost (ចំណាយឱកាស) | ជាផលប្រយោជន៍ ឬប្រាក់ចំណេញសក្តានុពលដែលអ្នកបាត់បង់ នៅពេលដែលអ្នកសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសជម្រើសមួយ ហើយត្រូវបោះបង់ជម្រើសដ៏ល្អមួយផ្សេងទៀត។ | ដូចជាអ្នកយកលុយទៅទិញដីទុកចោល ដែលធ្វើឱ្យអ្នកបាត់បង់ឱកាសយកលុយនោះទៅដាក់បញ្ញើនៅធនាគារដើម្បីទទួលបានការប្រាក់រៀងរាល់ខែ។ |
| Arbitrage (ការកេងចំណេញពីគម្លាតតម្លៃ) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រជួញដូរដោយការទិញទ្រព្យសកម្មនៅទីផ្សារមួយក្នុងតម្លៃថោក ហើយយកទៅលក់ភ្លាមៗនៅទីផ្សារមួយទៀតក្នុងតម្លៃថ្លៃជាង ដើម្បីទទួលបានប្រាក់ចំណេញពីគម្លាតតម្លៃដោយគ្មានហានិភ័យ។ | ដូចជាការទិញទូរស័ព្ទពីហាងដែលលក់ថោក ហើយយកទៅលក់បន្តភ្លាមៗនៅហាងមួយទៀតដែលទិញចូលក្នុងតម្លៃថ្លៃជាង ដើម្បីស៊ីកម្រៃជើងសារ។ |
| Convenience yield (ទិន្នផលអត្ថប្រយោជន៍) | ជាអត្ថប្រយោជន៍ ឬតម្លៃបន្ថែមដោយប្រយោលដែលទទួលបានពីការមានទំនិញជាក់ស្តែងនៅក្នុងស្តុកផ្ទាល់ ដើម្បីធានាបាននូវនិរន្តរភាពនៃផលិតកម្ម ឬការលក់ ជំនួសឱ្យការកាន់កិច្ចសន្យាអនាគត។ | ដូចជាភាពងាយស្រួលនិងសន្តិភាពផ្លូវចិត្តនៃការមានអង្ករពេញធុងក្នុងផ្ទះស្រាប់ ដែលមានតម្លៃជាងការកាន់លុយរង់ចាំទិញអង្ករនៅពេលឃ្លានខ្លាំង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
