បញ្ហា (The Problem)៖ តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការសម្រេចចិត្តរបស់កសិករនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសវៀតណាមក្នុងការចូលរួមក្នុងសមាគមសន្សំ និងឥណទានវិលជុំ (ROSCAs)?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់លើគ្រួសារកសិករចំនួន ២៥០ នាក់ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ (SEM) ដើម្បីធ្វើការវិភាគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) ការវិភាគគំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធបំណែកតូចបំផុត (PLS-SEM) |
អនុញ្ញាតឱ្យសាងសង់បណ្តាញទំនាក់ទំនងផ្ទាល់និងដោយប្រយោល (Direct and indirect paths) នៃអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងកាត់បន្ថយកំហុសរង្វាស់តាមរយៈការវាស់ស្ទង់អថេរកំបាំង (Latent constructs)។ | ទាមទារចំណេះដឹងស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ក្នុងការបកស្រាយលទ្ធផល និងទាមទារកម្មវិធីជំនាញសម្រាប់ដំណើរការ។ | រកឃើញថាមានការពន្យល់ ៤៣.៤% នៃបំរែបំរួលបំណងចូលរួម (R²=0.434) និង ២០.៦% នៃអាកប្បកិរិយាជាក់ស្តែងក្នុងការចូលរួម ROSCA (R²=0.206)។ |
| Conventional Mathematical Modeling / Regression Models គំរូគណិតវិទ្យាប្រពៃណី ឬ ការវិភាគតំរែតំរង់ (Regression Models) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងការសិក្សាពីមុនៗជាច្រើនទាក់ទងនឹង ROSCA។ | ផ្តោតតែលើទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់រវាងកត្តាមួយចំនួនតូច ដែលធ្វើឱ្យការស្រាវជ្រាវមានភាពសាមញ្ញពេក និងមិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញបានល្អ។ | ការសិក្សាបានបង្ហាញថាវិធីសាស្ត្រនេះផ្តល់លទ្ធផលមិនគ្រប់ជ្រុងជ្រោយសម្រាប់ទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញនៃកត្តាចិត្តសាស្ត្រ និងសង្គមបើធៀបនឹងទំហំ SEM។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេសសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ និងទិន្នន័យពីការស្ទង់មតិផ្ទាល់នៅទីវាល។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើទិន្នន័យស្ទង់មតិពីកសិករចំនួន ២៥០ នាក់នៅតំបន់ជនបទ (Hoc Mon និង Cu Chi) នៃប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសគំរូតាមភាពងាយស្រួល (Convenience sampling)។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរាយការណ៍ដោយខ្លួនឯង (Self-reported data) អាចធ្វើឱ្យមានលម្អៀងដោយសារការចងចាំ ឬបំណងចង់ឆ្លើយតបឱ្យមើលទៅល្អក្នុងសង្គម។ វត្ថុនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកសិករខ្មែរនៅតាមខេត្តក៏មានកម្រិតចំណូល ចំណេះដឹង និងការពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុក្រៅផ្លូវការស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីកត្តាជំរុញ និងរារាំងទាំងនេះនឹងជួយដល់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅកម្ពុជាក្នុងការរចនាសេវាហិរញ្ញវត្ថុផ្លូវការឱ្យកាន់តែមានភាពទាក់ទាញ និងគួរឱ្យទុកចិត្តសម្រាប់ប្រជាជននៅតាមមូលដ្ឋាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rotating Savings and Credit Associations (ROSCAs) (សមាគមសន្សំ និងឥណទានវិលជុំ) | ជាប្រព័ន្ធហិរញ្ញវត្ថុក្រៅផ្លូវការដែលក្រុមមនុស្សរួបរួមគ្នាដើម្បីសន្សំប្រាក់ជារៀងរាល់កំឡុងពេលកំណត់ណាមួយ ហើយប្រាក់សរុបនោះនឹងត្រូវផ្តល់ទៅឱ្យសមាជិកម្នាក់រហូតដល់គ្រប់គ្នាទទួលបានប្រាក់នោះ។ | ដូចជាការលេងតុងទីននៅតាមសហគមន៍ភូមិស្រុក ដែលអ្នកចូលរួមបង់លុយរាល់ខែ ហើយអ្នកដេញបាន ឬដល់វេននឹងប្រមូលលុយដុំនោះយកទៅប្រើប្រាស់មុន។ |
| Structural Equation Modeling (SEM) (គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងអថេរដែលយើងអាចវាស់ស្ទង់បាន និងអថេរកំបាំង (ដូចជាចិត្តសាស្ត្រ ឬអាកប្បកិរិយា) ក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការគូរផែនទីបណ្ដាញផ្លូវខ្វាត់ខ្វែងក្នុងទីក្រុង ដើម្បីមើលថាតើផ្លូវមួយណាមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យស្ទះចរាចរណ៍ដល់ផ្លូវមួយទៀតកម្រិតណា។ |
| Financial Literacy (ចំណេះដឹងហិរញ្ញវត្ថុ) | សមត្ថភាពក្នុងការយល់ដឹងពីគោលគំនិតហិរញ្ញវត្ថុ (ដូចជាការគណនាការប្រាក់សរុប និងអតិផរណា) ដើម្បីវាយតម្លៃឧបករណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តវិនិយោគ ឬគ្រប់គ្រងសាច់ប្រាក់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការចេះអាននិងយល់អត្ថន័យនៃផ្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ ដែលជួយឱ្យអ្នកបើកបរអាចធ្វើដំណើរទៅដល់គោលដៅដោយសុវត្ថិភាពនិងចៀសវាងគ្រោះថ្នាក់។ |
| Intention-Behavior Gap (គម្លាតរវាងបំណង និងសកម្មភាពជាក់ស្តែង) | បាតុភូតដែលមនុស្សម្នាក់មានបំណងចង់ធ្វើអ្វីមួយ (ឧទាហរណ៍ ចង់វិនិយោគក្នុងធនាគារ) ប៉ុន្តែទីបំផុតមិនបានធ្វើសកម្មភាពនោះជាក់ស្តែង ដោយសារកត្តារារាំងផ្សេងៗដូចជាភាពភ័យខ្លាចហានិភ័យ កង្វះចំណេះដឹង ឬការពន្យារពេល។ | ដូចជាការតាំងចិត្តហាត់ប្រាណរាល់ព្រឹក ប៉ុន្តែដល់ម៉ោងបែរជាបន្តគេងយកលេសថាមិនទាន់ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់។ |
| Risk Perception (ការយល់ឃើញពីហានិភ័យ) | ការវិនិច្ឆ័យបែបអត្តនោម័តរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗទៅលើភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងលទ្ធភាពដែលអាចកើតមាននៃគ្រោះថ្នាក់ ឬការខាតបង់នៅពេលដែលពួកគេធ្វើការសម្រេចចិត្តផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុណាមួយ។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់ឈរមើលស្ទឹងមួយ ម្នាក់គិតថាទឹកហូរខ្លាំងមិនហ៊ានឆ្លង ចំណែកម្នាក់ទៀតគិតថាអាចហែលឆ្លងបានដោយមិនអី។ |
| Conservation of Resources (COR) theory (ទ្រឹស្តីនៃការអភិរក្សធនធាន) | ទ្រឹស្តីចិត្តសាស្ត្រដែលពន្យល់ថាមនុស្សតែងតែព្យាយាមរក្សា ការពារ និងសន្សំធនធាន (ដូចជាលុយកាក់ និងពេលវេលា) ហើយនឹងមានភាពតានតឹង (Stress) នៅពេលដែលធនធានទាំងនោះប្រឈមនឹងការបាត់បង់។ | ដូចជាសត្វកំប្រុកដែលខំប្រឹងសន្សំគ្រាប់ធញ្ញជាតិទុកក្នុងរដូវរងា ហើយមានអារម្មណ៍ភ័យស្លន់ស្លោពេលឃ្លាំងសន្សំរបស់វារងការគំរាមកំហែងពីសត្វផ្សេង។ |
| Latent constructs (អថេរកំបាំង) | កត្តា ឬគោលគំនិតអរូបី (ដូចជាការបារម្ភ ទំនុកចិត្ត) ដែលមិនអាចវាស់វែងដោយផ្ទាល់តាមរយៈឧបករណ៍អ្វីមួយបាន ប៉ុន្តែអាចវាយតម្លៃបានតាមរយៈសូចនាករ ឬសំណួរពាក់ព័ន្ធជាច្រើនរួមបញ្ចូលគ្នា។ | ដូចជាពាក្យថា 'ភាពវៃឆ្លាត' ដែលយើងមិនអាចយកម៉ែត្រទៅវាស់បាន ប៉ុន្តែអាចដឹងបានតាមរយៈការធ្វើតេស្តពិន្ទុគណិតវិទ្យា ភាសា និងការដោះស្រាយបញ្ហា។ |
| Partial Least Squares (PLS) (ការ៉េអប្បបរមាដោយផ្នែក) | វិធីសាស្ត្រគណនាស្ថិតិមួយប្រភេទនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធ SEM ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការទស្សន៍ទាយ និងវិភាគទិន្នន័យដែលមានទំហំសំណាកតូច ឬមានការចែកចាយមិនប្រក្រតី ដោយផ្តោតលើការពន្យល់ពីបំរែបំរួលអតិបរមា។ | ដូចជាការតម្រឹមបំណែករូបភាព (Puzzle) បន្តិចម្តងៗ ដើម្បីឱ្យចេញជារូបរាងពេញលេញ បើទោះបីជាបំណែកខ្លះមើលទៅមិនសូវច្បាស់ក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
