បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យលើសមិទ្ធិផល បញ្ហាប្រឈម និងទិសដៅនៃការអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ និងការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រនៅប្រទេសវៀតណាម បន្ទាប់ពីអនុវត្តគោលនយោបាយកែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ច (Đổi mới) រយៈពេល ៤០ឆ្នាំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងឯកសារគោលនយោបាយរដ្ឋ ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ជនបទថ្មី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| National Target Program on New Rural Development កម្មវិធីគោលដៅជាតិស្តីពីការកសាងជនបទថ្មី |
ជួយធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័សនូវហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរូបវន្ត (ផ្លូវថ្នល់ អគ្គិសនី សាលារៀន មណ្ឌលសុខភាព) និងលើកកម្ពស់ស្តង់ដាររស់នៅរបស់ប្រជាជនជនបទ។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនពីរដ្ឋធំធេង ហើយសហគមន៍មួយចំនួននៅមានការពឹងផ្អែក ឬខ្វះការថែរក្សាគម្រោងឱ្យមានចីរភាព។ | ឃុំចំនួន ៧៣,៦% នៅទូទាំងប្រទេសវៀតណាមបានសម្រេចស្តង់ដារជនបទថ្មី ត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣។ |
| Agricultural Production Linkage Models (e.g., OCOP, Large-scale fields) គំរូផ្សារភ្ជាប់ផលិតកម្មកសិកម្ម (ឧ. OCOP, វាលស្រែគំរូធំ) |
ជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមនៃកសិផល បង្កើតការងារនៅមូលដ្ឋាន និងផ្សារភ្ជាប់កសិករទៅនឹងទីផ្សារ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ | ការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធការងារនៅមានភាពយឺតយ៉ាវ ហើយការប្រមូលផ្តុំដីធ្លីសម្រាប់ផលិតកម្មទ្រង់ទ្រាយធំនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។ | ជួយវៀតណាមឱ្យក្លាយជាប្រទេសនាំចេញអង្ករធំជាងគេទី៣ លើពិភពលោក និងកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រមកនៅត្រឹម ៣,៤% ក្នុងឆ្នាំ២០២៣។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ជនបទទាំងនេះ ទាមទារការបែងចែកថវិកាជាតិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ការចូលរួមជាធនធានពីប្រជាជន និងយន្តការគ្រប់គ្រងស្ថាប័នដ៏រឹងមាំ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីស្ថាប័នរដ្ឋវៀតណាម (ដូចជា ការិយាល័យស្ថិតិទូទៅ និងក្រសួងកសិកម្ម)។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងនយោបាយតែមួយគត់របស់វៀតណាម ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាពីបរិបទស្ថាប័ន និងកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់សហគមន៍នៅកម្ពុជា ទោះបីជាប្រទេសទាំងពីរមានវិស័យកសិកម្មជាស្នូលដូចគ្នាក៏ដោយ។
គំរូនៃការកសាងជនបទថ្មី និងយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយភាពក្រីក្ររបស់វៀតណាម មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងជាមេរៀនដ៏ល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការសម្របយន្តការទាំងនេះទៅនឹងបរិបទកម្ពុជា នឹងជួយពន្លឿនការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន កាត់បន្ថយគម្លាតរវាងទីក្រុងនិងជនបទ និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាជនយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Renovation (Đổi mới) | គោលនយោបាយកំណែទម្រង់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងទូលំទូលាយរបស់ប្រទេសវៀតណាម ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៨៦ ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងពីសេដ្ឋកិច្ចផែនការប្រមូលផ្តុំ ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារតាមទិសដៅសង្គមនិយម ដែលជំរុញឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការបើកចំហរពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាការប្តូរចង្កូតរថយន្តពីការបើកបរតាមផ្លូវចាស់ដែលរដិបរដុប ទៅរកផ្លូវហាយវ៉េថ្មីដែលអនុញ្ញាតឱ្យរថយន្តបើកបរបានលឿន និងមានសេរីភាពក្នុងការប្រកួតប្រជែងជាងមុន។ |
| Middle-income country | ចំណាត់ថ្នាក់សេដ្ឋកិច្ចដោយធនាគារពិភពលោក ដែលសំដៅលើប្រទេសដែលសម្រេចបាននូវកំណើនប្រាក់ចំណូលជាតិដុលសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ (GNI per capita) ឆ្លងផុតបន្ទាត់នៃប្រទេសក្រីក្រ ប៉ុន្តែមិនទាន់ឈានដល់កម្រិតជាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ឬប្រទេសអ្នកមាននៅឡើយ។ | ដូចជាគ្រួសារមួយដែលបានរំដោះខ្លួនចេញពីភាពអត់ឃ្លាន និងមានលទ្ធភាពទិញម៉ូតូជិះ ឬសាងសង់ផ្ទះថ្មី ប៉ុន្តែមិនទាន់មានលទ្ធភាពទិញរថយន្តទំនើបៗជិះនៅឡើយ។ |
| Multi-dimensional poverty | វិធីសាស្ត្រវាស់វែងភាពក្រីក្រដែលមិនត្រឹមតែពឹងផ្អែកលើកម្រិតប្រាក់ចំណូលប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងវាយតម្លៃទៅលើកង្វះខាតនៃតម្រូវការមូលដ្ឋានផ្សេងៗទៀតរបស់មនុស្ស ដូចជា លទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំ សេវាថែទាំសុខភាព ទឹកស្អាត និងស្តង់ដារនៃការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាពរាងកាយទាំងមូល មិនមែនគ្រាន់តែវាស់កម្ដៅមួយមុខនោះទេ គឺត្រូវមើលទាំងសម្ពាធឈាម បេះដូង និងសួត ដើម្បីដឹងថាបុគ្គលនោះមានសុខភាពល្អពិតប្រាកដឬអត់។ |
| 4-house linkage model (Liên kết 4 nhà) | យន្តការនៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធចំនួន៤ នៅក្នុងវិស័យកសិកម្មគឺ៖ រដ្ឋ (អ្នកចេញគោលនយោបាយ) កសិករ (អ្នកផលិត) សហគ្រាស/ក្រុមហ៊ុន (អ្នកទិញនិងកែច្នៃ) និងអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ (អ្នកផ្តល់បច្ចេកទេស) ដើម្បីធានាបាននូវខ្សែច្រវាក់ផលិតកម្មកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងទីផ្សារច្បាស់លាស់។ | ដូចជាក្រុមចុងភៅ៤នាក់ ដែលម្នាក់ជាអ្នករកគ្រឿងផ្សំ ម្នាក់ផ្តល់រូបមន្ត ម្នាក់ផ្តល់ឧបករណ៍ និងម្នាក់ទៀតយកនំទៅលក់ ដើម្បីធ្វើឱ្យនំមួយមានរសជាតិឆ្ងាញ់និងលក់ដាច់បំផុតដោយគ្មានការខាតបង់។ |
| OCOP (One Commune One Product) | កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចជនបទ ដែលលើកទឹកចិត្តនិងគាំទ្រឱ្យឃុំ ឬសហគមន៍នីមួយៗ ស្រាវជ្រាវ បង្កើត និងពង្រឹងគុណភាពផលិតផលក្នុងស្រុកដែលមានសក្តានុពលរបស់ខ្លួន ឱ្យមានស្តង់ដារ ម៉ាកសញ្ញា និងការវេចខ្ចប់ត្រឹមត្រូវ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងលើទីផ្សារជាតិ និងអន្តរជាតិ។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងទេពកោសល្យ ដែលភូមិមួយត្រូវជ្រើសរើសនិងសម្រួចស្នាដៃឬផលិតផលដែលល្អបំផុតមួយរបស់ខ្លួន ដើម្បីយកទៅបង្អួតនិងលក់ឱ្យមានឈ្មោះបោះសំឡេងនៅលើឆាកជាតិ។ |
| Universal health coverage | ប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងដែលធានាថា ប្រជាជនទាំងអស់មិនថាក្រីក្រ ឬមាន បានចុះឈ្មោះ និងអាចទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពជាមូលដ្ឋានដែលពួកគេត្រូវការ ដោយមិនចាំបាច់ប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុ ឬការធ្លាក់ខ្លួនក្រដោយសារការចំណាយលើការព្យាបាលជំងឺ។ | ដូចជាការរៀបចំដំបូលរួមមួយដ៏ធំ ដែលអាចបាំងភ្លៀងដល់មនុស្សគ្រប់គ្នានៅក្នុងភូមិ ដើម្បីការពារកុំឱ្យនរណាម្នាក់ត្រូវទទឹកភ្លៀងរហូតដល់ឈឺ នៅពេលមានព្យុះភ្លៀងធ្លាក់មកម្តងៗ។ |
| Demographic aging | បាតុភូតប្រជាសាស្ត្រដែលអត្រានៃមនុស្សចាស់ (អាយុ ៦៥ឆ្នាំឡើង) នៅក្នុងសង្គមមានការកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ស្របពេលដែលអត្រាកំណើត និងចំនួនកម្លាំងពលកម្មវ័យក្មេងមានការធ្លាក់ចុះ ដែលបង្កជាបញ្ហាប្រឈមដល់កម្លាំងពលកម្ម (ជាពិសេសក្នុងវិស័យកសិកម្ម) និងប្រព័ន្ធគាំពារសង្គម។ | ដូចជារោងចក្រមួយដែលកម្មករភាគច្រើនកាន់តែចាស់ទៅៗ ហើយចូលនិវត្តន៍ ខណៈដែលមិនសូវមានកម្មករក្មេងៗថ្មីចូលមកជំនួស ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រខ្វះកម្លាំងផលិត និងត្រូវចំណាយច្រើនលើការថែទាំអ្នកចូលនិវត្តន៍។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
