បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតទៅលើការសិក្សាវិភាគខ្សែចង្វាក់តម្លៃ និងដំណើរការនៃការបន្ថែមតម្លៃសម្រាប់ការនាំចេញចេកពងមាន់ពីប្រទេសថៃទៅកាន់ប្រទេសចិន ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណភាគីដែលទទួលបានផលចំណេញខ្ពស់បំផុត និងផ្តល់ជាអនុសាសន៍សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវเชิงគុណភាពតាមរយៈការប្រមូលទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Land Route (R3A Highway) ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវគោក (ផ្លូវហាយវ៉េ R3A ឆ្លងកាត់ ថៃ-ឡាវ-ចិន) |
ចំណាយពេលខ្លី (ត្រឹមតែ ២ ទៅ ៥ថ្ងៃ) ជួយកាត់បន្ថយការខូចខាតផ្លែឈើ និងអាចចែកចាយបន្តបានលឿនទៅដល់ទីផ្សារចិន។ | ថ្លៃដឹកជញ្ជូនអាចមានកម្រិតខ្ពស់ជាងផ្លូវទឹកបន្តិច ប៉ុន្តែមានហានិភ័យតិចតួចទាក់ទងនឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវនៅតំបន់ខ្លះ។ | ជាមធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុត និងមានការកើនឡើងនៃការប្រើប្រាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស សម្រាប់ការនាំចេញផ្លែឈើស្រស់ទៅចិន។ |
| Sea Freight ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវសមុទ្រ (កំពង់ផែ Leam Chabang ទៅ ក្វាងចូវ) |
អាចដឹកជញ្ជូនទំនិញបានក្នុងបរិមាណច្រើនមហាសាល និងមានតម្លៃដឹកជញ្ជូនទាបស័ក្តិសមសម្រាប់ទំនិញដែលអាចរក្សាទុកបានយូរ។ | ត្រូវចំណាយពេលយូរ និងត្រូវឆ្លងកាត់ការផ្ទេរទំនិញច្រើនដំណាក់កាល ធ្វើឱ្យងាយប៉ះពាល់ដល់គុណភាពកសិផលស្រស់។ | ជាមធ្យោបាយចម្បងទូទៅ តែមិនសូវស័ក្តិសម និងមានការធ្លាក់ចុះការពេញនិយមសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនផ្លែចេកដែលឆាប់ទុំ។ |
| Mekong River Route ការដឹកជញ្ជូនតាមទន្លេមេគង្គ (កំពង់ផែ Chiang Saen ទៅ Xishuangbanna) |
ស័ក្តិសមសម្រាប់ទំនិញក្រៀម ឬកសិផលកែច្នៃរួច (ដូចជាមៀនក្រៀម) ដែលមិនទាមទារការថែរក្សាសីតុណ្ហភាពតឹងរ៉ឹង។ | ទូកមានទំហំតូចផ្ទុកបានតិច និងជាទូទៅមិនមានបំពាក់ប្រព័ន្ធទូរទឹកកក (Reefer container) ដែលចាំបាច់សម្រាប់កសិផលស្រស់។ | មិនសូវមានការនិយមប្រើប្រាស់ទាល់តែសោះសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនផ្លែឈើស្រស់ដូចជាចេកពងមាន់។ |
| Air Freight ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាស |
មានល្បឿនលឿនបំផុត ស័ក្តិសមសម្រាប់ទំនិញដើមរដូវដែលមានបរិមាណតិច និងមានតម្លៃទីផ្សារខ្ពស់ខ្លាំង។ | ថ្លៃដើមដឹកជញ្ជូនមានកម្រិតខ្ពស់ខ្លាំងណាស់ ដែលធ្វើឱ្យកាត់បន្ថយប្រាក់ចំណេញយ៉ាងច្រើន។ | ប្រើប្រាស់សម្រាប់តែទំនិញជាក់លាក់ ងាយខូច និងក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុតប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារនូវការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីភាគីពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់ក្នុងខ្សែចង្វាក់តម្លៃ និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅពីស្តង់ដារនាំចេញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើទីតាំងដាំដុះនៅក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី (Chanthaburi) ប្រទេសថៃ និងទីផ្សារគោលដៅនៅទីក្រុងចេងទូ (Chengdu) ខេត្តស៊ីឈួន ប្រទេសចិន។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីខ្សែចង្វាក់តម្លៃរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធគាំទ្ររឹងមាំ និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មល្អស្រាប់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ក្នុងការយកគំរូតាម ប៉ុន្តែត្រូវគិតគូរពីបញ្ហាខ្វះខាតផ្នែកភស្តុភារកម្ម និងបច្ចេកទេសក្នុងស្រុក។
របកគំហើញ និងវិធីសាស្ត្រវិភាគខ្សែចង្វាក់តម្លៃនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិ-ពាណិជ្ជកម្ម (Agribusiness) និងការជំរុញការនាំចេញកសិផលនៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីអ្នកដែលគ្រប់គ្រងតម្លៃ (អ្នកនាំចូលចិន) នឹងជួយឱ្យអ្នកផលិត និងអ្នកនាំចេញកម្ពុជា ចេះរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្របន្ថែមតម្លៃ ដើម្បីដណ្តើមបានប្រាក់ចំណេញ (Profit Margin) កាន់តែច្រើនត្រឡប់មកវិញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value Chain | ខ្សែចង្វាក់តម្លៃ គឺជាបណ្តុំនៃសកម្មភាពបន្តបន្ទាប់គ្នារបស់អាជីវកម្មមួយ ចាប់ពីការប្រមូលទិញវត្ថុធាតុដើម ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការចែកចាយដល់ដៃអតិថិជនគោលដៅ ដែលរាល់សកម្មភាពនីមួយៗសុទ្ធតែបានជួយបង្កើត និងបង្កើនតម្លៃដល់ផលិតផលនោះ។ | ដូចជារោងចក្រនំប៉័ងមួយ ដែលចាប់ផ្តើមពីការទិញម្សៅ លាយ ដុត និងវេចខ្ចប់ រហូតដល់យកទៅលក់នៅហាង ដោយរាល់ជំហាននីមួយៗសុទ្ធតែធ្វើឱ្យនំប៉័ងនោះកាន់តែមានតម្លៃថ្លៃជាងម្សៅធម្មតា។ |
| Value Added | ការបន្ថែមតម្លៃ គឺជាដំណើរការនៃការកែលម្អផលិតផល ឬសេវាកម្មណាមួយឱ្យកាន់តែមានគុណភាព ល្អប្រសើរ ឬមានភាពទាក់ទាញជាងមុន តាមរយៈការគ្រប់គ្រងគុណភាព ឬការវេចខ្ចប់ ដែលធ្វើឱ្យអតិថិជនសុខចិត្តចំណាយប្រាក់ទិញក្នុងតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន។ | ដូចជាការយកផ្លែចេកទុំធម្មតា ទៅចិតជាបន្ទះស្តើងៗបំពងឱ្យស្រួយ ហើយច្រកក្នុងកញ្ចប់យ៉ាងស្អាត ដែលអាចលក់បានថ្លៃជាងចេកធម្មតា។ |
| Inbound Logistics | ភស្តុភារកម្មចូល គឺជាដំណើរការនៃការគ្រប់គ្រងការដឹកជញ្ជូន ការទទួលទំនិញ និងការស្តុកទុកវត្ថុធាតុដើមពីអ្នកផ្គត់ផ្គង់ (Suppliers) ចូលមកក្នុងកន្លែងប្រមូលផ្តុំ ឬកន្លែងផលិត ដើម្បីត្រៀមសម្រាប់សកម្មភាពបន្ទាប់។ | ដូចជាការរៀបចំឡានដឹកទំនិញទៅប្រមូលទិញចេកពីចម្ការអ្នកភូមិ រួចយកមករក្សាទុកក្នុងឃ្លាំងដើម្បីរង់ចាំការលាងសម្អាត និងវេចខ្ចប់។ |
| Outbound Logistics | ភស្តុភារកម្មចេញ គឺជាដំណើរការនៃការប្រមូល ការស្តុកទុក និងការចែកចាយផលិតផលសម្រេចពីកន្លែងផលិត ឬឃ្លាំងស្តុកទំនិញ យកទៅកាន់អតិថិជន អ្នកលក់ដុំ ឬទីផ្សារគោលដៅ។ | ដូចជាការលើកកេសចេកដែលវេចខ្ចប់រួចរាល់ ដាក់ចូលក្នុងរថយន្តកុងតឺន័រ រួចដឹកជញ្ជូនចេញពីឃ្លាំងយកទៅលក់នៅផ្សារក្នុងប្រទេសចិន។ |
| Phytosanitary Certificate | វិញ្ញាបនបត្រភូតគាមអនាម័យ គឺជាឯកសារផ្លូវការដែលចេញដោយរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសនាំចេញ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាផលិតផលកសិកម្ម (ដូចជាផ្លែឈើស្រស់) ត្រូវបានត្រួតពិនិត្យយ៉ាងត្រឹមត្រូវ និងគ្មានផ្ទុកមេរោគ សត្វល្អិត ឬជំងឺឆ្លង ដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ប្រទេសនាំចូលឡើយ។ | ដូចជាលិខិតពិនិត្យសុខភាព (Health Certificate) របស់ផ្លែឈើមុនពេលឡើងយន្តហោះ ដែលធានាថាវាមិននាំរោគរាតត្បាតចូលស្រុកគេ។ |
| Certificate of Origin (Form E) | វិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ដើមកំណើតទំនិញ (Form E) គឺជាឯកសារគតិយុត្តបញ្ជាក់ថាទំនិញនោះពិតជាបានផលិតនៅក្នុងប្រទេសដែលជាសមាជិកនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាស៊ាន-ចិន ក្នុងគោលបំណងដើម្បីទទួលបានការអនុគ្រោះពន្ធ ឬលើកលែងពន្ធនាំចូល។ | ដូចជាសំបុត្រកំណើតរបស់ទំនិញ ដែលយកទៅបង្ហាញគយប្រទេសចិន ដើម្បីបញ្ជាក់ថា "ខ្ញុំជាទំនិញកើតនៅអាស៊ាន ដូច្នេះសូមកុំគិតពន្ធខ្ញុំ"។ |
| Primary Activities | សកម្មភាពចម្បង នៅក្នុងទ្រឹស្តីខ្សែចង្វាក់តម្លៃ (Value Chain) គឺជាសកម្មភាពស្នូលទាំងឡាយណាដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងការផលិត ការលក់ ការដឹកជញ្ជូន ការធ្វើទីផ្សារ និងសេវាកម្មអតិថិជន។ | ដូចជាតួឯកនៅក្នុងខ្សែភាពយន្ត ដែលជាអ្នកត្រូវធ្វើសកម្មភាពធំៗដោយផ្ទាល់ ដើម្បីធ្វើឱ្យសាច់រឿងដំណើរការទៅមុខ។ |
| Support Activities | សកម្មភាពគាំទ្រ គឺជាសកម្មភាពដែលមិនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងការផលិត ប៉ុន្តែវាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយសម្រួលដល់សកម្មភាពចម្បងឱ្យដំណើរការបានរលូន ដូចជាការគ្រប់គ្រងធនធានមនុស្ស ការទិញឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា និងការគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្រុមហ៊ុន។ | ដូចជាក្រុមការងារនៅពីក្រោយឆាក (អ្នកផាត់មុខ អ្នករៀបចំភ្លើង) ដែលទោះបីមិនបានបង្ហាញមុខក្នុងកាមេរ៉ា តែក៏ជួយឱ្យតួឯកអាចសម្តែងបានល្អបំផុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
