Original Title: PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការអភិវឌ្ឍទីផ្សារនាំចេញកសិផលរបស់វៀតណាមក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន

ចំណងជើងដើម៖ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

អ្នកនិពន្ធ៖ Nguyễn Thị Thu Phương (University of Transport Technology)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2021 Tạp chí Công Thương

វិស័យសិក្សា៖ Economics

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ឱកាស និងបញ្ហាប្រឈមនៃការនាំចេញផលិតផលកសិកម្មរបស់ប្រទេសវៀតណាមទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិ ក្នុងបរិបទនៃវិបត្តិកូវីដ-១៩។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងការវាយតម្លៃស្ថានភាពម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច ដើម្បីស្នើឡើងនូវដំណោះស្រាយអភិវឌ្ឍន៍ទីផ្សារពាណិជ្ជកម្ម។

ការវិភាគទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ (International Trade Data Analysis)
ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA Impact Assessment)
យុទ្ធសាស្រ្តទីផ្សារអនឡាញ (E-commerce and Online Marketing Strategies)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

នៅឆ្នាំ២០២០ ការនាំចេញកសិផល ព្រៃឈើ និងជលផលរបស់វៀតណាមសម្រេចបាន ៤១,២៥ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ទោះបីជាមានការរំខានយ៉ាងខ្លាំងពីជំងឺកូវីដ-១៩ ក៏ដោយ។
កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីសំខាន់ៗដូចជា EVFTA និង CPTPP បានជួយជំរុញកំណើននាំចេញយ៉ាងខ្លាំង ដោយផលិតផលមួយចំនួនទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពន្ធ ០% នៅទីផ្សារអឺរ៉ុប។
ដើម្បីរក្សាបាននូវកំណើនប្រកបដោយចីរភាព រដ្ឋាភិបាល និងសហគ្រាសត្រូវពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កែលម្អគុណភាពកសិផលស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ និងជំរុញការធ្វើទីផ្សារតាមប្រព័ន្ធឌីជីថល។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Traditional Agricultural Export ការនាំចេញកសិផលតាមបែបប្រពៃណី (មុនមានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី និងអនឡាញ)	មានភាពស៊ាំជាមួយនឹងដំណើរការទិញលក់ និងមានទីផ្សារប្រពៃណីធំៗស្រាប់ (ឧទាហរណ៍ ប្រទេសចិន)។	ងាយរងគ្រោះដោយសារការរំខានពីជំងឺរាតត្បាត មានតម្លៃបន្ថែមទាប និងពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើទីផ្សារតែមួយ។	ជួបប្រទះការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវតម្លៃនាំចេញនៃមុខទំនិញមួយចំនួនដូចជា បន្លែផ្លែឈើ (ធ្លាក់ចុះ ១៣%) ក្នុងឆ្នាំ២០២០។
Exporting under Free Trade Agreements (EVFTA, CPTPP) ការនាំចេញក្រោមអត្ថប្រយោជន៍នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTAs)	ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពន្ធ ០% បង្កើនភាពប្រកួតប្រជែង និងពង្រីកលទ្ធភាពចូលទៅកាន់ទីផ្សារតម្លៃខ្ពស់ដូចជា អឺរ៉ុប និងកាណាដា។	ទាមទារឱ្យមានការគោរពយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនូវស្តង់ដារគុណភាព (VietGAP) និងបទប្បញ្ញត្តិអនាម័យនិងភូតគាមអនាម័យ។	ការនាំចេញទៅអឺរ៉ុបកើនឡើង ១៥-១៧% ក្នុងខែដំបូងនៃ EVFTA និងទទួលបានអតិរេកពាណិជ្ជកម្ម ១,៦ ពាន់លានដុល្លារ ជាមួយប្រទេសក្នុងប្លុក CPTPP ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។
Online Trade Promotion / B2B E-commerce ការជំរុញពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក	ចំណាយតិច អាចជម្នះឧបសគ្គនៃការរឹតត្បិតការធ្វើដំណើរក្នុងអំឡុងពេលកូវីដ-១៩ និងអាចឈានទៅដល់អតិថិជនទូទាំងពិភពលោក។	ទាមទារឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលល្អ និងជំនាញផ្នែកទីផ្សារឌីជីថលពីសំណាក់សហគ្រាស។	បានជួយឱ្យការនាំចេញគ្រឿងសង្ហារឹមឈើកើនឡើងដល់ ១២,៦ ពាន់លានដុល្លារ (កើន ១១,៥%) តាមរយៈការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដូចជា Alibaba.com។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការផ្នែករឹង (Hardware) ឬផ្នែកទន់ (Software) តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រក្តី ប៉ុន្តែការអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្តពង្រីកទីផ្សារទាំងនេះទាមទារនូវធនធានសំខាន់ៗមួយចំនួន។

Quality Standards & Certifications: ការអនុវត្តស្តង់ដារគុណភាពកសិកម្ម (ឧទាហរណ៍ VietGAP, GlobalGAP) ដើម្បីអាចឆ្លើយតបទៅនឹងលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹងរបស់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
Digital Infrastructure: ប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មាន និងវេទិកាពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (B2B E-commerce platforms) សម្រាប់ការផ្សព្វផ្សាយ និងលក់ផលិតផលតាមអនឡាញ។
Human Resources & Expertise: កម្លាំងពលកម្មដែលមានជំនាញ និងចំណេះដឹងផ្នែកកែច្នៃកសិផល ព្រមទាំងអ្នកជំនាញដែលយល់ច្បាស់ពីច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។
Logistics & Processing Facilities: ការវិនិយោគលើរោងចក្រកែច្នៃកសិផល និងប្រព័ន្ធភស្តុភារកម្ម (Logistics) ដើម្បីរក្សាគុណភាព និងធានាបាននូវការផ្គត់ផ្គង់ប្រកបដោយស្ថិរភាព។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទិន្នន័យម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ច និងរបាយការណ៍នាំចេញរបស់ក្រសួងឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មវៀតណាម (ឆ្នាំ២០១៩-២០២០) ដោយផ្តោតលើលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ កសិផល និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មជាក់លាក់របស់វៀតណាម។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែកម្ពុជាមានបរិបទខុសគ្នាទាក់ទងនឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកែច្នៃ ភាពអនុគ្រោះពន្ធ (ដូចជាបញ្ហា EBA) និងទំហំនៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី ដែលទាមទារឱ្យមានការវាយតម្លៃដោយប្រុងប្រយ័ត្នមុននឹងយកគំរូតាមទាំងស្រុង។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាប្រទេសពឹងផ្អែកលើវិស័យកសិកម្មដូចគ្នា ក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្រ្តធ្វើពិពិធកម្មទីផ្សារនាំចេញ។

វិស័យនាំចេញអង្ករ និងស្វាយចន្ទី (Rice and Cashew Sectors): កម្ពុជាអាចរៀនសូត្រពីវៀតណាមក្នុងការស្វែងរកទីផ្សារថ្មីៗ និងការជំរុញការកែច្នៃក្នុងស្រុកដើម្បីបង្កើនតម្លៃបន្ថែម ជាជាងការនាំចេញជាវត្ថុធាតុដើមទាំងស្រុងទៅប្រទេសជិតខាង។
ការជំរុញទីផ្សារកសិផលតាមខេត្តសក្តានុពល (Provincial Agricultural Promotion): ខេត្តសក្តានុពលកសិកម្មដូចជា បាត់ដំបង កំពង់ចាម និងពោធិ៍សាត់ អាចប្រកាន់យកគំរូផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Online Trade Promotion) ដើម្បីភ្ជាប់កសិករ ឬសហគមន៍ទៅកាន់អ្នកទិញអន្តរជាតិដោយផ្ទាល់។
ការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីកិច្ចព្រមព្រៀង RCEP និង CCFTA: ទោះបីកម្ពុជាមិនទាន់មាន EVFTA ដូចវៀតណាម ក៏កម្ពុជាអាចប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្រ្តរៀបចំគុណភាពទំនិញស្រដៀងគ្នានេះ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ជាអតិបរមាពីកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដែលខ្លួនមាន ដូចជា RCEP ជាដើម។

សរុបមក កម្ពុជាអាចដកស្រង់បទពិសោធន៍ពីភាពបត់បែនរបស់វៀតណាមក្នុងការធ្វើពិពិធកម្មទីផ្សារ កែច្នៃតម្លៃបន្ថែម និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាឌីជីថល ដើម្បីធានាបាននូវកំណើននៃការនាំចេញកសិផលប្រកបដោយចីរភាព។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ការសិក្សាពីតម្រូវការគុណភាពអន្តរជាតិ (Understand International Quality Standards): និស្សិតគប្បីស្រាវជ្រាវពីតម្រូវការអនាម័យ និងភូតគាមអនាម័យ (SPS) របស់ទីផ្សារគោលដៅធំៗ និងស្វែងយល់ពីនីតិវិធីនៃការទទួលបានវិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់គុណភាពដូចជា GlobalGAP ឬ CamGAP សម្រាប់កសិផលកម្ពុជា។
ការវិភាគគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មសេរី (Analyze Trade Policies & FTAs): ធ្វើការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅលើអត្ថប្រយោជន៍នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដែលកម្ពុជាជាសមាជិក (ដូចជា RCEP និង CCFTA) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធទិន្នន័យដូចជា ITC Trade Map ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណមុខទំនិញកសិកម្មដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់។
ការអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក B2B (Implement B2B E-commerce): សាកល្បងសិក្សា ឬបង្កើតគម្រោងក្លែងធ្វើ (Mock Project) ក្នុងការនាំចេញកសិផលដោយប្រើប្រាស់វេទិកា Alibaba.com ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបរៀបចំប្រវត្តិរូបអាជីវកម្ម ការដាក់តាំងផលិតផល និងការទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកទិញអន្តរជាតិ។
ការផ្តោតលើការកែច្នៃ និងតម្លៃបន្ថែម (Focus on Processing and Value Addition): រៀបចំផែនការអាជីវកម្មខ្នាតតូចដែលផ្តោតលើការកែច្នៃកសិផលបឋម (ឧទាហរណ៍ ការសម្ងួតផ្លែឈើ ការវេចខ្ចប់ស្តង់ដារ) ជំនួសឲ្យការលក់ជាវត្ថុធាតុដើមស្រស់ ដើម្បីរៀនពីការកាត់បន្ថយហានិភ័យថ្លៃដើម និងការអភិវឌ្ឍម៉ាកយីហោ (Branding)។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Export Turnover	ទំហំទឹកប្រាក់សរុបដែលប្រទេស ឬក្រុមហ៊ុនមួយទទួលបានពីការលក់ទំនិញនិងសេវាកម្មទៅកាន់ទីផ្សារបរទេសក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ (ជាទូទៅគិតជាប្រចាំឆ្នាំ)។	ដូចជាប្រាក់ចំណូលសរុបដែលម្ចាស់ចម្ការទទួលបានពីការលក់ផ្លែឈើរបស់ខ្លួនទៅឱ្យអ្នកទិញនៅខេត្ត ឬប្រទេសផ្សេង។
Free Trade Agreement (FTA)	កិច្ចព្រមព្រៀងរវាងប្រទេសពីរ ឬច្រើន ក្នុងគោលបំណងកាត់បន្ថយ ឬលុបបំបាត់ពន្ធគយ និងរបាំងពាណិជ្ជកម្មផ្សេងៗ ដើម្បីសម្រួលដល់ការដោះដូរទំនិញរវាងគ្នានឹងគ្នាឱ្យកាន់តែមានភាពងាយស្រួលនិងមានតម្លៃថោក។	ដូចជាការចុះកិច្ចសន្យារវាងអ្នកជិតខាងពីរនាក់ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យដើរកាត់ដីគ្នាទៅវិញទៅមកដោយមិនបាច់បង់កម្រៃផ្លូវ។
Trade Protectionism	គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលក្នុងការរឹតត្បិត ឬដាក់បន្ទុកពន្ធខ្ពស់លើការនាំចូលទំនិញពីបរទេស ដើម្បីការពារឧស្សាហកម្ម និងអាជីវកម្មក្នុងស្រុកពីការប្រកួតប្រជែងជាមួយទំនិញបរទេស។	ដូចជាការសាងសង់របងជុំវិញផ្ទះ និងយាមកាមយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដើម្បីការពារកុំឱ្យអ្នកដទៃចូលមកដណ្តើមការងាររបស់អ្នកនៅក្នុងផ្ទះ។
Derivative / Processed Products	ផលិតផលដែលត្រូវបានកែច្នៃចេញពីវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មបឋម ដើម្បីបង្កើតជាផលិតផលថ្មីដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាង ងាយស្រួលក្នុងការនាំចេញ និងមានអាយុកាលរក្សាទុកបានយូរជាងមុន (ឧទាហរណ៍៖ នំប៉័ងពីស្រូវសាលី ប៊ឺរពីទឹកដោះគោ)។	ដូចជាការយកផ្លែស្វាយស្រស់ដែលងាយរលួយ ទៅធ្វើជាដំណាប់ស្វាយកំប៉ុង ដើម្បីលក់បានថ្លៃជាង និងទុកបានយូរខែ។
Good Agricultural Practices (GAP / VietGAP)	ស្តង់ដារនៃការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (នៅវៀតណាមហៅថា VietGAP) ដែលធានាថាផលិតផលកសិកម្មត្រូវបានដាំដុះប្រកបដោយសុវត្ថិភាព មានគុណភាពខ្ពស់ មិនមានសារធាតុគីមីពុល និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដែលជាលក្ខខណ្ឌចម្បងក្នុងការនាំចេញទៅទីផ្សារអន្តរជាតិ។	ដូចជាវិញ្ញាបនបត្រអនាម័យដែលក្រសួងសុខាភិបាលផ្តល់ឱ្យភោជនីយដ្ឋាន ដើម្បីបញ្ជាក់ថាម្ហូបនៅទីនោះស្អាតនិងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគ។
Online Trade Promotion	ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត និងវេទិកាឌីជីថល (ដូចជា Alibaba) ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយផលិតផល ស្វែងរកដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងលក់ទំនិញទៅកាន់ទីផ្សារអន្តរជាតិដោយផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់មានការតាំងពិព័រណ៍ដោយផ្ទាល់។	ដូចជាការបើកស្តង់តាំងបង្ហាញផលិតផលរបស់អ្នកនៅលើហ្វេសប៊ុក ឬគេហទំព័រ ដើម្បីឱ្យអ្នកទិញជុំវិញពិភពលោកអាចមើលឃើញ និងបញ្ជាទិញបានដោយមិនបាច់ធ្វើដំណើរមកផ្ទាល់។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖