បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបនៃផលិតផលកសិកម្មរបស់ប្រទេសវៀតណាមដែលនាំចេញទៅទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងធ្វើការវិភាគលើស្ថិរភាពព្រមទាំងនិន្នាការនៃអត្ថប្រយោជន៍នេះក្នុងកំឡុងឆ្នាំ ២០០៣ ដល់ ២០១៨។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មពី Comtrade និងអនុវត្តរូបមន្តសន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀប រួមជាមួយនឹងម៉ូដែលតំរែតំរង់ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Revealed Comparative Advantage (RCA) សន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបដែលលាតត្រដាង (RCA) |
ងាយស្រួលគណនា និងប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនៃការនាំចេញលើទីផ្សារពិភពលោក។ | តម្លៃមិនមានលក្ខណៈស៊ីមេទ្រី (ពី ០ ដល់ អានន្ត) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការបកស្រាយ និងមិនបានរាប់បញ្ចូលទិន្នន័យនៃការនាំចូលនោះទេ។ | បង្ហាញថាក្រុមផលិតផលកាហ្វេ តែ និងគ្រឿងទេស (HS09) មានអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបខ្ពស់បំផុត (RCA = ៩.៩៩ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨)។ |
| Revealed Symmetric Comparative Advantage (RSCA) សន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបស៊ីមេទ្រី (RSCA) |
ដោះស្រាយបញ្ហាមិនស៊ីមេទ្រីរបស់ RCA ដោយកំណត់តម្លៃចន្លោះពី [-១ ដល់ ១] ដែលធ្វើឱ្យមានភាពងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបតាមបែបស្ថិតិ។ | ទោះបីជាមានភាពប្រសើរជាង RCA ក៏ដោយ ក៏សន្ទស្សន៍នេះនៅតែមិនទាន់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគី (ការនាំចូល) ទាំងស្រុងនោះទេ។ | បានបញ្ជាក់បន្ថែមលើភាពត្រឹមត្រូវនៃ RCA ដោយបង្ហាញពីភាពខ្លាំងនៃកសិផល HS09 (RSCA = ០.៨២)។ |
| Net Export Index (NEI) សន្ទស្សន៍ការនាំចេញសុទ្ធ (NEI) |
រួមបញ្ចូលទាំងទិន្នន័យនាំចេញ និងនាំចូល ដែលជួយវាយតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបដោយផ្អែកលើជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មជាក់ស្តែង។ | លទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀង ឬមិនច្បាស់លាស់ ប្រសិនបើទំហំពាណិជ្ជកម្មរួមមានកម្រិតទាបពេក។ | បានជួយចាត់ថ្នាក់ផលិតផលជាក្រុម A, B, C, D ដោយបង្ហាញថាវៀតណាមខ្សោយក្នុងការនាំចេញអាហារកែច្នៃ។ |
| OLS Regression (Galton Model) តំរែតំរង់ការេអប្បបរមា (OLS - ម៉ូដែល Galton) |
អាចវិភាគពីស្ថិរភាព និងនិន្នាការនៃការប្រែប្រួលអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបឆ្លងកាត់ពេលវេលា (Time-series analysis)។ | ទាមទារទិន្នន័យច្រើនឆ្នាំ និងសន្មតថាទំនាក់ទំនងមានលក្ខណៈលីនេអ៊ែរ (Linear) ។ | រកឃើញថាមាននិន្នាការជួបប្រសព្វគ្នា (Convergence)៖ ផលិតផលមានប្រៀបខ្លាំងចុះខ្សោយ ហើយផលិតផលខ្សោយកើនឡើងវិញ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) និងកម្មវិធីស្ថិតិ ដែលមិនទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬផ្នែករឹង (Hardware) ធំដុំនោះទេ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មកសិផលរវាងប្រទេសវៀតណាម និងសហភាពអឺរ៉ុប ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០០៣-២០១៨។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទវៀតណាមក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា (អង្ករ គ្រាប់ស្វាយចន្ទី ម្រេច) និងកំពុងប្រកួតប្រជែងគ្នាក្នុងទីផ្សារអឺរ៉ុប។ ការយល់ដឹងពីការផ្លាស់ប្តូររបស់វៀតណាម អាចជួយកម្ពុជារៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រនាំចេញបានកាន់តែល្អ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគសន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបទាំងនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
តាមរយៈការអនុវត្តសន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ចទាំងនេះ កម្ពុជាអាចផ្លាស់ប្តូរពីការនាំចេញដោយពឹងផ្អែកលើធនធានធម្មជាតិ ទៅជាការរៀបចំគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មផ្អែកលើទិន្នន័យច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Revealed Comparative Advantage (RCA) | ជាសន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើដើម្បីគណនាថា តើប្រទេសមួយមានប្រៀបជាងគេក្នុងការនាំចេញផលិតផលណាមួយឬអត់ ដោយប្រៀបធៀបចំណែកទីផ្សារនាំចេញរបស់ខ្លួនទៅនឹងចំណែកទីផ្សារពិភពលោក។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យារបស់សិស្សម្នាក់ទៅនឹងពិន្ទុមធ្យមសរុបរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីដឹងថាគាត់ពូកែគណិតវិទ្យាជាងគេឬអត់។ |
| Revealed Symmetric Comparative Advantage (RSCA) | ជាការកែច្នៃរូបមន្ត RCA ឱ្យមានលក្ខណៈស៊ីមេទ្រី (មានតម្លៃចន្លោះពី -១ ដល់ ១) ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបតាមបែបស្ថិតិ និងជៀសវាងភាពលម្អៀងនៅពេលតម្លៃ RCA មានទំហំធំពេក។ | ដូចជាការបំប្លែងពិន្ទុពីប្រព័ន្ធ១០០ មកជាប្រព័ន្ធនិទ្ទេស (A, B, C) ដើម្បីងាយស្រួលអាននិងប្រៀបធៀប។ |
| Net Export Index (NEI) | ជាសន្ទស្សន៍វាស់ស្ទង់ជញ្ជីងពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់មុខទំនិញជាក់លាក់មួយ ដោយយកតម្លៃនាំចេញដកនឹងតម្លៃនាំចូល រួចចែកនឹងទំហំពាណិជ្ជកម្មសរុប (នាំចេញបូកនាំចូល) នៃមុខទំនិញនោះ។ | ដូចជាការយកចំណូលដកចំណាយប្រចាំខែ ដើម្បីដឹងថាយើងសល់លុយចំណេញ ឬកំពុងខាតបង់។ |
| Revealed Trade Advantage (RTA) | ជាសន្ទស្សន៍ដែលគណនាអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀប ដោយយកអត្ថប្រយោជន៍នៃការនាំចេញ (RCA) ដកនឹងអត្ថប្រយោជន៍នៃការនាំចូល (RMA) ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពប្រកួតប្រជែងពាណិជ្ជកម្មសុទ្ធ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃសមត្ថភាពក្រុមហ៊ុនមួយ ដោយមិនត្រឹមតែមើលលើអ្វីដែលគេលក់បាននោះទេ តែត្រូវយកមកដកចេញនូវអ្វីដែលគេទិញពីក្រៅមកវិញផងដែរ។ |
| Ordinary Least Squares (OLS) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើសម្រាប់ប៉ាន់ស្មានទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ ដោយព្យាយាមគូសបន្ទាត់តម្រង់មួយដែលកាត់ក្បែរចំណុចទិន្នន័យទាំងអស់បំផុត ដើម្បីមើលនិន្នាការរួមតាមពេលវេលា។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ត្រង់មួយនៅចំកណ្តាលហ្វូងសត្វស្លាបដែលកំពុងហោះហើរ ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើពួកវាកំពុងហោះទៅទិសណា។ |
| Galton Regression Model | គឺជាម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometrics) ដែលប្រើដើម្បីសិក្សាពីការជួបប្រសព្វគ្នា (Convergence) នៃអត្ថប្រយោជន៍ ដែលបង្ហាញថាទំនិញដែលធ្លាប់មានប្រៀបខ្លាំងអាចចុះខ្សោយ ហើយទំនិញដែលខ្សោយអាចកើនឡើងអត្ថប្រយោជន៍វិញតាមពេលវេលា។ | ដូចជាច្បាប់ធម្មជាតិដែលអ្នករត់លឿនពេកពីដំបូងអាចនឹងហត់ហើយរត់យឺតនៅពេលក្រោយ ចំណែកអ្នករត់យឺតអាចនឹងសន្សំកម្លាំងបង្កើនល្បឿនតាមទាន់នៅពេលបន្ទាប់។ |
| Harmonized System (HS) | ជាប្រព័ន្ធលេខកូដស្តង់ដារអន្តរជាតិមាន៦ខ្ទង់ឬច្រើនជាងនេះ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយគយទូទាំងពិភពលោក ដើម្បីចាត់ថ្នាក់មុខទំនិញពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់ការនាំចេញ និងនាំចូលជុំវិញពិភពលោក។ | ដូចជាលេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណរបស់មនុស្សម្នាក់ៗអញ្ចឹងដែរ ដែលកូដ HS គឺជាលេខសម្គាល់អត្តសញ្ញាណរបស់ទំនិញនីមួយៗលើពិភពលោក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
