បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីស្ថានភាពនៃការនាំចេញកសិផលរបស់ប្រទេសវៀតណាមទៅកាន់ទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប (EU) និងកំណត់ពីបញ្ហាប្រឈមធំៗដែលរារាំងដល់ការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ជាអតិបរមាពីការនាំចេញនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ ២០២០ ដើម្បីវិភាគទំហំ រចនាសម្ព័ន្ធ និងចំណែកទីផ្សារនៃការនាំចេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Raw Product Export & Small-Scale Production ការនាំចេញផលិតផលឆៅ និងផលិតកម្មខ្នាតតូច |
ងាយស្រួលសម្រាប់កសិករប្រពៃណី និងមិនទាមទារទុនវិនិយោគខ្ពស់លើបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ | ទទួលបានតម្លៃបន្ថែមទាប ប្រឈមនឹងការបដិសេធខ្ពស់ពីទីផ្សារអឺរ៉ុប (បញ្ហាអនាម័យ) និងធ្វើឱ្យចំណែកទីផ្សារធ្លាក់ចុះ។ | កាហ្វេឆៅវៀតណាមមានរហូតដល់ ៩៦,៩% នៃការនាំចេញកាហ្វេសរុបទៅអឺរ៉ុប ហើយទទួលបានការព្រមាន (Warnings) ជាច្រើនពី EU ក្នុងឆ្នាំ ២០២០-២០២១។ |
| Processed Product Export & Modern Value Chain ការនាំចេញផលិតផលកែច្នៃ និងខ្សែចង្វាក់តម្លៃទំនើប |
ផ្តល់តម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ឆ្លើយតបនឹងស្តង់ដារតឹងរ៉ឹងរបស់អឺរ៉ុប (GlobalGAP, SPS) និងធានាបាននូវនិរន្តរភាពទីផ្សារជារួម។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនធំលើបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃ ប្រព័ន្ធភស្តុភារ (Logistics) និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់កសិករពីលក្ខណៈគ្រួសារ។ | ការនាំចេញបន្លែ និងផ្លែឈើកែច្នៃ (កូដ HS20) មានការកើនឡើងបន្តិចបន្តួចពី ៦,៩% ទៅ ៧,៣% ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០១៦-២០២០ បង្ហាញពីនិន្នាការវិជ្ជមាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ ប៉ុន្តែការអនុវត្តដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងទាមទារការវិនិយោគធនធានយ៉ាងច្រើនលើប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការអនុលោមតាមស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរវាងវៀតណាម និងសហភាពអឺរ៉ុប (២០១៦-២០២០) ដោយផ្តោតលើសហគ្រាស និងសហករណ៍កសិកម្មវៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ពីព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា (ពឹងផ្អែកលើកសិករខ្នាតតូច និងការនាំចេញវត្ថុធាតុដើម) ហើយសុទ្ធតែមានគោលដៅពង្រីកទីផ្សារនៅអឺរ៉ុប។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់រៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រ និងគោលនយោបាយនាំចេញកសិផលរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីផលិតកម្មខ្នាតតូច និងការនាំចេញទំនិញឆៅ ទៅជាការផលិតតាមខ្សែចង្វាក់តម្លៃទំនើប គឺជាជំហានដាច់ខាតដើម្បីឱ្យកម្ពុជាអាចប្រកួតប្រជែងដណ្តើមចំណែកទីផ្សារកសិកម្មនៅអឺរ៉ុបបានដោយជោគជ័យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| EVFTA | កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសវៀតណាម ដែលជួយកាត់បន្ថយពន្ធគយស្ទើរតែទាំងអស់ ប៉ុន្តែទាមទារស្តង់ដារគុណភាព និងច្បាប់ដើមកំណើតទំនិញយ៉ាងតឹងរ៉ឹងបំផុត។ | ដូចជាកាតសមាជិកពិសេសដែលអនុញ្ញាតឱ្យវៀតណាមលក់ទំនិញទៅអឺរ៉ុបដោយមិនបាច់បង់ពន្ធ ប៉ុន្តែត្រូវគោរពច្បាប់តឹងរ៉ឹង។ |
| SPS (Sanitary and Phytosanitary) | វិធានការអនាម័យ និងភូតគាមអនាម័យ ដែលជារបាំងបច្ចេកទេសរបស់ប្រទេសនាំចូល ដើម្បីការពារសុខភាពមនុស្ស សត្វ និងរុក្ខជាតិពីជំងឺ ឬសត្វល្អិតចង្រៃដែលមានក្នុងកសិផលនាំចូល។ | ដូចជាប្រព័ន្ធកុងត្រូលសុខភាពនៅព្រំដែន ដែលពិនិត្យយ៉ាងលម្អិតថាតើបន្លែផ្លែឈើមានជាប់មេរោគ ឬថ្នាំគីមីហួសកម្រិតឬទេ។ |
| GlobalGAP / VietGAP | វិញ្ញាបនបត្របញ្ជាក់ពីការអនុវត្តកសិកម្មល្អ (GAP) ដែលធានាថាផលិតផលកសិកម្មត្រូវបានផលិតឡើងប្រកបដោយសុវត្ថិភាព គុណភាព និងមាននិរន្តរភាពបរិស្ថាន ព្រមទាំងគិតគូរពីសុខុមាលភាពកសិករ។ | ដូចជាសញ្ញាបត្រទទួលស្គាល់កសិដ្ឋានមួយថាបានដាំដុះត្រឹមត្រូវ ស្អាត និងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកបរិភោគ។ |
| Logistics | ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងចលនានៃការដឹកជញ្ជូន ការស្តុកទុក (ពិសេសឃ្លាំងត្រជាក់) និងការចែកចាយទំនិញពីកន្លែងផលិតទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព កាត់បន្ថយការខូចខាត និងចំណាយ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធសរសៃឈាម និងបេះដូង ដែលធានាថាឈាម (ទំនិញ) ធ្វើដំណើរទៅដល់គ្រប់សរីរាង្គទាន់ពេលវេលា និងមិនខូចគុណភាព។ |
| Non-tariff barriers | របាំងពាណិជ្ជកម្មដែលមិនមែនជាការយកពន្ធគយ ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់វិធានការផ្សេងៗដូចជា ស្តង់ដារគុណភាព កូតា ឬនីតិវិធីរដ្ឋបាល ដើម្បីរឹតត្បិតការនាំចូល និងការពារផលិតផលក្នុងស្រុក។ | ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យចូលមើលកុនដោយមិនបាច់ទិញសំបុត្រ ប៉ុន្តែអ្នកត្រូវស្លៀកពាក់តាមទម្រង់ដែលគេកំណត់ទើបអាចចូលបាន។ |
| Value chain | សង្វាក់នៃសកម្មភាពទាំងអស់តាំងពីការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃ ការវេចខ្ចប់ រហូតដល់ការលក់ ដែលដំណាក់កាលនីមួយៗសុទ្ធតែបានរួមចំណែកបង្កើតតម្លៃបន្ថែមដល់ផលិតផល។ | ដូចជាដំណើរការធ្វើនំខេក ដែលចាប់ផ្តើមពីម្សៅធម្មតាឆ្លងកាត់ការលាយ ដុត និងតែងលម្អ រហូតក្លាយជានំខេកដ៏ស្រស់ស្អាតមានតម្លៃថ្លៃជាងម្សៅដើម។ |
| Comparative advantage | ទ្រឹស្តីសេដ្ឋកិច្ចដែលពន្យល់ថា ប្រទេសមួយគួរតែផ្តោតលើការផលិត និងនាំចេញទំនិញណាដែលខ្លួនអាចផលិតបានក្នុងចំណាយឱកាសទាបជាងគេ បើទោះជាប្រទេសនោះមានសមត្ថភាពផលិតគ្រប់យ៉ាងក៏ដោយ។ | ដូចជាអ្នកពូកែទាំងធ្វើម្ហូប និងលាងចាន ប៉ុន្តែអ្នកឱ្យប្អូនជួយលាងចាន ដើម្បីអ្នកមានពេលធ្វើម្ហូបបានច្រើនមុខជាង ព្រោះវាចំណេញជាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
