បញ្ហា (The Problem)៖ និក្ខេបបទនេះធ្វើការសិក្សាដោះស្រាយបញ្ហាគុណភាពនៃកំណើនឧស្សាហកម្មនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតជាពិសេសលើវិស័យវាយនភណ្ឌ និងកាត់ដេរ ដែលទោះបីជាមានកំណើនលឿន ប៉ុន្តែមានតម្លៃបន្ថែមទាប និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមបរទេស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគខ្សែសង្វាក់តម្លៃ ការវាយតម្លៃសូចនាករសេដ្ឋកិច្ច និងការសិក្សាប្រៀបធៀបគំរូអភិវឌ្ឍន៍អន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| CMT (Cut, Make, Trim) Model គំរូផលិតកម្មស៊ីឈ្នួលកាត់ដេរ (CMT) |
ងាយស្រួលក្នុងការបង្កើតការងារបានច្រើន ត្រូវការទុនវិនិយោគទាប និងមិនទាមទារកម្លាំងពលកម្មដែលមានជំនាញខ្ពស់។ ហានិភ័យទីផ្សារមានកម្រិតទាបសម្រាប់រោងចក្រ។ | បង្កើតតម្លៃបន្ថែមទាបបំផុត (ត្រឹមតែ ៥-១០%)។ ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការនាំចូលវត្ថុធាតុដើមពីបរទេស និងងាយរងគ្រោះពីការផ្លាស់ប្តូរទីផ្សារសកល។ | ជាទម្រង់ផលិតកម្មជាង ៧០-៨០% នៃឧស្សាហកម្មកាត់ដេរវៀតណាមក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដែលធ្វើឱ្យតម្លៃបន្ថែមរួមមានកម្រិតទាប បើទោះបីជាទំហំនាំចេញធំក៏ដោយ។ |
| FOB (Free on Board) / ODM (Original Design Manufacturing) គំរូផលិតកម្មរចនា និងនាំចេញដោយខ្លួនឯង (FOB/ODM) |
ទទួលបានប្រាក់ចំណេញនិងតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ ដោយសាររោងចក្រគ្រប់គ្រងការរចនា និងការបញ្ជាទិញវត្ថុធាតុដើម។ ជំរុញឱ្យមានការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មគាំទ្រក្នុងស្រុក។ | ទាមទារទុនវិនិយោគធំ សមត្ថភាពរចនា និងស្រាវជ្រាវ (R&D) ព្រមទាំងបណ្តាញទីផ្សាររឹងមាំ ដែលជាចំណុចខ្សោយរបស់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ | ជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វៀតណាមដើម្បីបង្កើនអត្រាប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកឱ្យបាន ៦០-៧៥% នៅឆ្នាំ ២០១០-២០១៥ និងបង្កើនប្រាក់ចំណេញ។ |
| China's Integrated Mass Production Model គំរូផលិតកម្មខ្នាតយក្ស និងសមាហរណកម្មរបស់ចិន |
មានសមត្ថភាពផលិតខ្នាតយក្ស ផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមដោយខ្លួនឯង (ខ្សែសង្វាក់ពេញលេញ) និងកំពុងផ្លាស់ប្តូរទៅបង្កើតម៉ាកយីហោខ្លួនឯង (OBM) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ការលូតលាស់លឿនពេកបណ្តាលឱ្យមានការបំផ្លាញបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ និងគម្លាតវិសមភាពប្រាក់ចំណូលរវាងតំបន់ទីក្រុងនិងជនបទកាន់តែធំ។ | ចិនគ្រប់គ្រងចំណែកទីផ្សារសម្លៀកបំពាក់ពិភពលោកប្រមាណ ២៥-៤៧% ក្រោយចូល WTO ជាមួយនឹងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកខ្ពស់បំផុត។ |
| India's Vertical Integration & SME Model គំរូសហគ្រាសធុនតូច និងការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមរបស់ឥណ្ឌា |
មានភាពរឹងមាំខ្លាំងលើការផលិតវត្ថុធាតុដើម (កប្បាស អំបោះ) និងមានការគាំទ្រដល់សហគ្រាសធុនតូច ជាមួយនឹងការផ្តោតលើការរចនាបែបប្រពៃណីដែលមានតម្លៃខ្ពស់។ | ការផលិតមានលក្ខណៈពង្រាយតាមផ្ទះ ឬសហគ្រាសតូចៗច្រើន ដែលអាចជាឧបសគ្គក្នុងការផលិតស្តង់ដារធំៗសម្រាប់ការបញ្ជាទិញខ្នាតយក្ស។ | ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌឥណ្ឌាមានភាពរឹងមាំដោយពឹងផ្អែកលើទីផ្សារក្នុងស្រុក (៤៥ ពាន់លានដុល្លារ) ជាជាងការពឹងផ្អែកតែលើការនាំចេញទាំងស្រុង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរពីគំរូ CMT ទៅ FOB/ODM ទាមទារការវិនិយោគធនធានយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា និងធនធានមនុស្សជំនាញ។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើទិន្នន័យឧស្សាហកម្មកាត់ដេររបស់ប្រទេសវៀតណាម (ចន្លោះឆ្នាំ ២០០០-២០០៧) និងមានការប្រៀបធៀបជាមួយចិន ឥណ្ឌា និងថៃ។ បរិបទនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើវិស័យកាត់ដេរ (CMT) ស្រដៀងគ្នានឹងវៀតណាមកាលពី១៥ឆ្នាំមុន។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខ្សែសង្វាក់តម្លៃនៅក្នុងនិក្ខេបបទនេះ គឺអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់សម្រាប់បរិបទសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។
ការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មគាំទ្រ និងការតម្លើងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ គឺជាផ្លូវរស់រានតែមួយគត់សម្រាប់វិស័យកាត់ដេរកម្ពុជា នៅពេលដែលប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាកម្មករកាន់តែមានការកើនឡើង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Incremental Capital-Output Ratio (ICOR) | ជាសូចនាករសេដ្ឋកិច្ចដែលវាស់ស្ទង់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃការវិនិយោគ ដោយបង្ហាញថាទាមទារទុនវិនិយោគប៉ុន្មានឯកតាទើបអាចបង្កើតបានកំណើនផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) មួយឯកតា។ ប្រសិនបើប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចមានដំណើរការល្អ គេត្រូវការទុនតិច (លេខ ICOR តូច) ដើម្បីបង្កើតកំណើន។ | ដូចជាការវាស់ថាតើយើងត្រូវចាក់សាំងប៉ុន្មានលីត្រទើបរថយន្តអាចរត់បានចម្ងាយមួយគីឡូម៉ែត្រ បើកាលណាត្រូវចាក់សាំងច្រើនពេក មានន័យថាម៉ាស៊ីនមានបញ្ហាស៊ីសាំងខុសប្រក្រតី។ |
| Total Factor Productivity (TFP) | ជាផ្នែកមួយនៃកំណើនសេដ្ឋកិច្ចដែលមិនមែនកើតចេញពីការកើនឡើងនៃចំនួនកម្លាំងពលកម្ម ឬទំហំមូលធននោះទេ ប៉ុន្តែកើតចេញពីការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពរួម ដូចជាការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្មី ការលើកកម្ពស់ជំនាញ ឬការរៀបចំប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបានល្អជាងមុន។ | ដូចជាចុងភៅដដែល និងវត្ថុធាតុដើមដដែល ប៉ុន្តែអាចចម្អិនម្ហូបបានលឿននិងឆ្ងាញ់ជាងមុន ដោយសារគាត់ចេះរូបមន្តថ្មី។ |
| Cut, Make, Trim (CMT) | ជាទម្រង់ផលិតកម្មកាត់ដេរដែលរោងចក្រក្នុងស្រុកគ្រាន់តែទទួលស៊ីឈ្នួលកាត់ ដេរ និងវេចខ្ចប់ប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯម៉ូដ និងវត្ថុធាតុដើមទាំងស្រុងត្រូវបានផ្គត់ផ្គង់ដោយអ្នកបញ្ជាទិញពីក្រៅប្រទេស ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រទទួលបានតម្លៃបន្ថែម និងប្រាក់ចំណេញទាបបំផុត។ | ដូចជាជាងកាត់ដេរខោអាវដែលអតិថិជនជាអ្នកទិញក្រណាត់និងរើសម៉ូដមកឱ្យស្រាប់ ជាងគ្រាន់តែយកថ្លៃឈ្នួលដេរប៉ុណ្ណោះ។ |
| Free on Board (FOB) | ក្នុងបរិបទនៃឧស្សាហកម្មកាត់ដេរ ពាក្យនេះសំដៅលើកម្រិតផលិតកម្មមួយដែលរោងចក្រមិនត្រឹមតែដេរប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានតួនាទីក្នុងការស្វែងរកទិញវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាអំបោះ ក្រណាត់ ឡេវ) ដោយខ្លួនឯង ដើម្បីផលិតចេញជាសម្លៀកបំពាក់សម្រេចទៅតាមការបញ្ជាទិញ ដែលផ្តល់តម្លៃបន្ថែមខ្ពស់ជាងការធ្វើ CMT។ | ដូចជាហាងនំប៉័ងដែលអតិថិជនគ្រាន់តែកុម្ម៉ង់នំខួបកំណើត ឯម្ចាស់ហាងជាអ្នករៀបចំទិញម្សៅ ស្ករ និងវត្ថុធាតុដើមដោយខ្លួនឯងដើម្បីធ្វើនំនោះឱ្យបានរួចរាល់។ |
| Global Value Chain | ជាបណ្តាញនៃសកម្មភាពទាំងអស់ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការផលិតទំនិញមួយ ចាប់តាំងពីការគិតគូររចនាម៉ូដ ការទិញវត្ថុធាតុដើម ការផលិត ការផ្សព្វផ្សាយ រហូតដល់ការលក់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ ដែលសកម្មភាពទាំងនេះត្រូវបែងចែកធ្វើនៅតាមប្រទេសផ្សេងៗគ្នាជុំវិញពិភពលោក។ | ដូចជាការធ្វើទូរសព្ទមួយគ្រឿង ដែលការរចនាម៉ូដធ្វើនៅអាមេរិក គ្រឿងបន្លាស់ធ្វើនៅកូរ៉េ តម្លើងនៅចិន ហើយយកទៅលក់នៅទូទាំងពិភពលោក។ |
| Original Design Manufacturing (ODM) | ជាទម្រង់ផលិតកម្មដែលរោងចក្រមិនត្រឹមតែធ្វើការផលិតទំនិញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេមានសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវ និងរចនាម៉ូដផលិតផលដោយខ្លួនឯង រួចទើបលក់ផលិតផលទាំងនោះទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនម៉ាកយីហោល្បីៗដើម្បីបិទស្លាករបស់ពួកគេ។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនសំណង់ដែលមិនត្រឹមតែម៉ៅការសាងសង់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាអ្នកគូរផ្លង់ផ្ទះដោយខ្លួនឯងឱ្យមានច្រើនម៉ូដ ដើម្បីឱ្យម្ចាស់ផ្ទះរើសយកតែម្តង។ |
| Supporting Industries | ជាក្រុមឧស្សាហកម្មដែលផលិតវត្ថុធាតុដើម គ្រឿងបន្លាស់ ឬសមាសធាតុផ្សំផ្សេងៗ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ដល់រោងចក្រផលិតផលិតផលសម្រេច។ សម្រាប់វិស័យកាត់ដេរ វាសំដៅលើរោងចក្រផលិតអំបោះ ក្រណាត់ ឡេវ ឬខ្សែរ៉ូត ជាដើម។ | ដូចជាហាងលក់គ្រឿងបន្លាស់រថយន្ត និងសំបកកង់ ដែលផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈទៅឱ្យរោងចក្រតម្លើងរថយន្តធំៗអ៊ីចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
