បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់ព្រះសង្ឃ និងសាមណេរនៅប្រទេសថៃ ក្នុងការទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពសាធារណៈ ក៏ដូចជាបញ្ហាទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងការចំណាយលើការព្យាបាលដែលនៅក្រៅប្រព័ន្ធរ៉ាប់រងរបស់រដ្ឋាភិបាល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed methods) ដោយរួមបញ្ចូលការស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ (Quantitative research) និងគុណវិស័យ (Qualitative research)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Universal Coverage Scheme ប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពជាសកលបច្ចុប្បន្ន (ប័ណ្ណមាស) |
ផ្តល់ការថែទាំសុខភាពជាមូលដ្ឋានដោយឥតគិតថ្លៃ និងគ្របដណ្តប់លើជំងឺទូទៅជាច្រើន។ | កំណត់ការប្រើប្រាស់សិទ្ធិបានតែនៅមន្ទីរពេទ្យដែលបានចុះឈ្មោះ ដែលធ្វើឱ្យព្រះសង្ឃពិបាកទទួលសេវានៅពេលផ្លាស់ប្តូរទីកន្លែងគង់នៅ។ | ព្រះសង្ឃប្រមាណ ៣៤% ត្រូវបង្ខំចិត្តបង់ថ្លៃព្យាបាលដោយខ្លួនឯង ដោយសារការគង់នៅខុសទីតាំងចុះឈ្មោះ។ |
| Proposed Monk Health Fund & Fast-Track Model គំរូមូលនិធិសុខភាពព្រះសង្ឃ និងសេវាទាន់ចិត្ត (Fast-Track) |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ គ្របដណ្តប់លើការចំណាយបន្ថែម (ថ្លៃធ្វើដំណើរ) និងមានច្រកសេវាដាច់ដោយឡែកសម្រាប់ព្រះសង្ឃ។ | ត្រូវការថវិកាដំបូងពីរដ្ឋាភិបាលដើម្បីបង្កើតមូលនិធិ និងទាមទារការគ្រប់គ្រងស្មុគស្មាញដោយគណៈកម្មការចម្រុះ។ | អាចជួយដោះស្រាយបញ្ហាចំណាយក្រៅប្រព័ន្ធ និងទាមទារទុនបម្រុងប្រមាណ ៩១០ លានបាត សម្រាប់រយៈពេល ៥ ឆ្នាំដំបូង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគំរូស្នើឡើងនេះ ទាមទារការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងច្រើនពីរដ្ឋាភិបាល និងការចូលរួមពីអ្នកជំនាញគោលនយោបាយសុខាភិបាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីព្រះសង្ឃចំនួន ៦៣០ អង្គ នៅ ១៨ ខេត្ត ដែលក្នុងនោះព្រះសង្ឃភាគច្រើនមានអាយុក្រោម ៤០ ឆ្នាំ (៥១%) ដែលអាចធ្វើឱ្យទិន្នន័យខ្វះការឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាជំងឺរ៉ាំរ៉ៃរបស់ព្រះសង្ឃវ័យចំណាស់។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ និងរបៀបរបបរស់នៅរបស់ព្រះសង្ឃស្រដៀងគ្នា ដែលប្រឈមនឹងបញ្ហាសុខភាពដូចគ្នា។
គំរូនៃការគ្រប់គ្រងគោលនយោបាយថែទាំសុខភាពនេះ មានប្រយោជន៍ និងសក្តិសមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការរៀបចំប្រព័ន្ធថែទាំសុខភាពជាក់លាក់ និងការបង្កើតមូលនិធិសម្រាប់ព្រះសង្ឃ នឹងជួយលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពសង្ឃ និងកាត់បន្ថយបន្ទុកចំណាយរបស់វត្តអារាមនៅកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Value chain | គឺជាគំរូវិភាគដែលបំបែកសកម្មភាពរបស់ស្ថាប័នមួយ (ដូចជាមន្ទីរពេទ្យ) ជាផ្នែកតូចៗ (ឧទាហរណ៍៖ ការចុះឈ្មោះ ការពិនិត្យ ការបើកថ្នាំ) ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាតដែលត្រូវកែលម្អ និងបង្កើតគុណតម្លៃបន្ថែមដល់អ្នកទទួលសេវា។ | ដូចជាខ្សែចង្វាក់ផលិតកម្មនំប៉័ង ដែលយើងត្រួតពិនិត្យតាំងពីការលាយម្សៅរហូតដល់ការដុត ដើម្បីធានាថានំប៉័ងចុងក្រោយមានគុណភាពល្អនិងរសជាតិឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| System theory | គឺជាវិធីសាស្ត្រនៃការគ្រប់គ្រងដែលមើលបញ្ហាជារួម ដោយភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាចូល (ធនធាន) ដំណើរការ (ការអនុវត្ត) និងលទ្ធផល (សេវាកម្ម) ជាប្រព័ន្ធតែមួយ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ។ | ដូចជាការមើលរាងកាយមនុស្សទាំងមូលជាប្រព័ន្ធតែមួយ គឺបើសរីរាង្គមួយឈឺ វានឹងប៉ះពាល់ដល់សរីរាង្គផ្សេងទៀត ដូច្នេះយើងត្រូវរកវិធីព្យាបាលដល់ឬសគល់។ |
| Universal Coverage | គឺជាប្រព័ន្ធធានារ៉ាប់រងសុខភាពរបស់រដ្ឋដែលផ្តល់ការគាំពារដល់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ឱ្យទទួលបានសេវាថែទាំសុខភាពជាមូលដ្ឋានដោយស្មើភាពគ្នា និងមិនបារម្ភពីការបង់ប្រាក់ពីហោប៉ៅខ្លួនឯងច្រើនពេលមានជំងឺ។ | ដូចជាឆ័ត្រដ៏ធំមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលដែលបើកបាំងការពារប្រជាជនគ្រប់រូបមិនឱ្យទទឹកភ្លៀងនៅពេលពួកគេធ្លាក់ខ្លួនឈឺ។ |
| Outbound logistics | នៅក្នុងបរិបទសេវាសុខាភិបាលនៃឯកសារនេះ ពាក្យនេះសំដៅលើការផ្តល់សេវាផ្លូវការជាលក្ខណៈចល័តឬការសហការចុះមូលដ្ឋាន ដូចជាការចុះពិនិត្យសុខភាពនៅតាមសហគមន៍ វត្តអារាម និងការតាមដានអ្នកជំងឺក្រោយការព្យាបាល។ | ដូចជាភោជនីយដ្ឋានដែលមានសេវាដឹកជញ្ជូនអាហារទៅដល់មុខផ្ទះអតិថិជន ជាជាងរង់ចាំឱ្យអតិថិជនធ្វើដំណើរមកទិញដល់កន្លែង។ |
| Public contracting model | គឺជាទម្រង់នៃការទិញសេវាសុខាភិបាលដែលរដ្ឋាភិបាល ឬមូលនិធិសាធារណៈ ចុះកិច្ចសន្យាជាមួយមន្ទីរពេទ្យ (រដ្ឋ ឬឯកជន) ដើម្បីផ្តល់សេវាព្យាបាលដល់ប្រជាជន ដោយមានការកំណត់តម្លៃ និងលក្ខខណ្ឌច្បាស់លាស់ពីភាគីរដ្ឋ។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋាភិបាលបង់លុយម៉ៅការឱ្យសាលារៀនដើម្បីបង្រៀនសិស្ស ដោយរំពឹងថាសាលានឹងផ្តល់ការអប់រំតាមស្តង់ដារដែលរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់។ |
| Mixed-methods research | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការប្រមូលទិន្នន័យជាតួលេខតាមរយៈកម្រងសំណួរ (បរិមាណវិស័យ) និងការពិភាក្សាស៊ីជម្រៅ (គុណវិស័យ) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលស្រាវជ្រាវដែលសុក្រឹត និងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយជាងមុន។ | ដូចជាការសួរសិស្សក្នុងថ្នាក់ថាតើចូលចិត្តមុខវិជ្ជាអ្វីដោយរាប់ជាចំនួនសិន រួចទើបហៅពួកគេមកសួរផ្ទាល់ពីមូលហេតុដែលពួកគេចូលចិត្តមុខវិជ្ជានោះ។ |
| Health impact assessment (HIA) | គឺជាដំណើរការវាយតម្លៃជាមុននូវផលប៉ះពាល់ផ្នែកសុខភាព ដែលអាចកើតមានឡើងពីគោលនយោបាយ គម្រោង ឬកម្មវិធីណាមួយទៅលើសហគមន៍ មុននឹងសម្រេចចិត្តអនុវត្តជាផ្លូវការ។ | ដូចជាការគិតគូរប្រមើលមើលពីហានិភ័យមុននឹងសម្រេចចិត្តសាងសង់រោងចក្រនៅជិតភូមិ ដើម្បីការពារកុំឱ្យផ្សែងពុលប៉ះពាល់ដល់អ្នកស្រុក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖