បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះវិភាគពីស្ថានភាព និងការវិវឌ្ឍនៃឧស្សាហកម្មលក់រាយនៅប្រទេសវៀតណាមក្នុងអំឡុងពេល និងក្រោយពេលមានជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩ ព្រមទាំងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថអ្នកប្រើប្រាស់ទូទៅ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការវិភាគឯកសារ និងទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ (Secondary Data) ពីរបាយការណ៍ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវផ្សេងៗ ដើម្បីវាយតម្លៃទីផ្សារលក់រាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Retail (Physical Stores & Wet Markets) ការលក់រាយបែបប្រពៃណី (ហាងផ្ទាល់ និងផ្សារទូទៅ) |
អនុញ្ញាតឱ្យអតិថិជនពិនិត្យមើលទំនិញផ្ទាល់ និងមានអន្តរកម្មដោយផ្ទាល់ជាមួយអ្នកលក់។ | រងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីការបិទខ្ទប់ (Lockdown) ចំណាយថ្លៃឈ្នួលទីតាំងខ្ពស់ និងការធ្លាក់ចុះនៃការដើរទិញផ្ទាល់ពីអតិថិជន។ | មានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវចំនួនអ្នកទិញផ្ទាល់ និងអាជីវកម្មរហូតដល់ ៤១,៧% រងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ។ |
| Omnichannel & E-commerce Retail ការលក់រាយពហុឆានែល និងពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិក (អនឡាញ) |
មានភាពបត់បែនខ្ពស់ អាចបន្តប្រតិបត្តិការទោះមានការរឹតត្បិត និងឆ្លើយតបបានល្អទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់អ្នកប្រើប្រាស់។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនលើបច្ចេកវិទ្យា ការរៀបចំប្រព័ន្ធដឹកជញ្ជូន និងធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញឌីជីថល។ | ការទូទាត់តាមកាត/អនឡាញកើនឡើង ៥៩,៦% និងការប្រើប្រាស់កាបូបលុយអេឡិចត្រូនិក (e-wallet) កើនឡើង ៥៧,៧%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ប្រព័ន្ធលក់រាយទំនើប និងពាណិជ្ជកម្មអេឡិចត្រូនិកទាមទារការវិនិយោគគួរឱ្យកត់សម្គាល់លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំពីស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងភ្នាក់ងាររដ្ឋនៅប្រទេសវៀតណាម (ដូចជា GSO, Nielsen, Vietnam Report) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ២០១៦ ដល់ ២០២០ ដែលភាគច្រើនឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រជាសាស្ត្រនៅទីក្រុងធំៗ។ ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរស្ថិតក្នុងតំបន់អាស៊ាន មានការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ចស្រដៀងគ្នា និងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថអ្នកប្រើប្រាស់ដូចគ្នាក្នុងអំឡុងពេលកូវីដ-១៩។
និន្នាការ និងយុទ្ធសាស្ត្រដែលបានលើកឡើងនៅក្នុងឯកសារនេះ មានភាពជាក់ស្តែង និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យលក់រាយនៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរបស់អតិថិជនក្រោយវិបត្តិកូវីដ-១៩ ជួយឱ្យម្ចាស់អាជីវកម្មនៅកម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្រ្តឌីជីថលបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Omnichannel | ការលក់ទំនិញដោយភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងគ្រប់ប្រព័ន្ធទាំងអស់បញ្ចូលគ្នា ទាំងការលក់ផ្ទាល់នៅហាង (Physical Store) និងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ (Website, App, Social Media) ដើម្បីផ្តល់បទពិសោធន៍ទិញទំនិញដោយរលូន និងងាយស្រួលបំផុតដល់អតិថិជន។ | ដូចជាការដែលអ្នកអាចឃើញអាវមួយនៅលើ Facebook រួចកុម្ម៉ង់ទិញតាម App ហើយដើរទៅយកអាវនោះផ្ទាល់នៅទីតាំងហាងដោយមិនបាច់រង់ចាំ។ |
| FDI | ការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (Foreign Direct Investment) គឺជាការដែលក្រុមហ៊ុនបរទេសនាំយកទុនបង្វិល បច្ចេកវិទ្យា និងជំនាញ មកបង្កើតរោងចក្រ ក្រុមហ៊ុន ឬទិញយកភាគហ៊ុនអាជីវកម្មនៅក្នុងប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីពង្រីកទីផ្សាររបស់ខ្លួន។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុន AEON របស់ជប៉ុន យកលុយរាប់លានដុល្លារមកសាងសង់ផ្សារទំនើបដ៏ធំនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអញ្ចឹង។ |
| FMCG | ទំនិញប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ (Fast-Moving Consumer Goods) គឺជាប្រភេទផលិតផលដែលមានចរាចរណ៍លក់ចេញលឿន មានអាយុកាលខ្លី និងមានតម្លៃសមរម្យ ដែលមនុស្សទូទៅត្រូវទិញជាប្រចាំសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព។ | គឺជារបស់របរដែលអ្នកតែងតែទិញញឹកញាប់ពីម៉ាត ដូចជា សាប៊ូកក់សក់ ថ្នាំដុសធ្មេញ នំកញ្ចប់ ឬភេសជ្ជៈ។ |
| Big data | ការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីប្រភពផ្សេងៗ (ដូចជាប្រវត្តិទិញទំនិញ ការចុចមើលលើអ៊ីនធឺណិត) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីស្វែងយល់ពីចំណូលចិត្តអតិថិជន និងធ្វើការទស្សន៍ទាយទីផ្សារ។ | ដូចជាសៀវភៅកត់ត្រាវេទមន្តដ៏ធំមួយដែលកត់ទុកនូវអ្វីគ្រប់យ៉ាងដែលមនុស្សគ្រប់គ្នាធ្លាប់ទិញ ដើម្បីដឹងថាថ្ងៃក្រោយពួកគេចង់ទិញអ្វីទៀត ហើយដាក់បង្ហាញរបស់នោះចំពីមុខពួកគេតែម្តង។ |
| Contactless payment | បច្ចេកវិទ្យាទូទាត់ប្រាក់ដោយមិនចាំបាច់ប្រើសាច់ប្រាក់ ឬការប៉ះពាល់ផ្ទាល់ ដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់ការស្កេនកូដ (QR Code) កាតអេឡិចត្រូនិក ឬទូរស័ព្ទដៃដាក់ក្បែរម៉ាស៊ីនទូទាត់ ដើម្បីបញ្ចប់ប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងរហ័ស។ | ដូចជាការយកទូរស័ព្ទដៃទៅស្កេន KHQR ដើម្បីបង់លុយថ្លៃកាហ្វេ ដោយមិនបាច់ហុចលុយសុទ្ធ និងចាំអាប់លុយពីអ្នកលក់។ |
| M&A | ការទិញយក និងការច្របាច់បញ្ចូលគ្នា (Mergers and Acquisitions) គឺជាប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុដែលក្រុមហ៊ុនពីរ ឬច្រើន រួមបញ្ចូលគ្នាជាក្រុមហ៊ុនតែមួយ ឬក្រុមហ៊ុនធំមួយទិញយកក្រុមហ៊ុនតូចមួយទៀត ដើម្បីពង្រីកទំហំអាជីវកម្ម និងបង្កើនភាពប្រកួតប្រជែងនៅលើទីផ្សារ។ | ដូចជាហាងកាហ្វេតូចៗពីររួមគ្នាបើកជាហាងដ៏ធំមួយ ឬហាងកាហ្វេធំទិញយកហាងកាហ្វេតូចៗឱ្យមកលក់ក្រោមឈ្មោះស្លាកយីហោខ្លួនឯងតែមួយ។ |
| AI | បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Artificial Intelligence) គឺជាការបង្កើតប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រឱ្យមានសមត្ថភាពគិត រៀនសូត្រ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តបានដូចមនុស្ស ដែលនៅក្នុងវិស័យលក់រាយ គេប្រើវាដើម្បីណែនាំផលិតផលដល់អតិថិជន ឬគ្រប់គ្រងស្តុកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាមានអ្នកលក់ដ៏ឆ្លាតវៃម្នាក់នៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលចាំសង្កេតមើលថាអ្នកចូលចិត្តមើលរ៉ូបពណ៌អ្វី ហើយវានឹងរើសរ៉ូបពណ៌នោះរាប់រយម៉ូតមកបង្ហាញអ្នកដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
