បញ្ហា (The Problem)៖ តើផលិតផលគ្រឿងសមុទ្ររបស់ប្រទេសវៀតណាមមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបកម្រិតណានៅលើទីផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ហើយតើមានកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនេះមានការថយចុះ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មពីឆ្នាំ ២០១១ ដល់ ២០២០ ដើម្បីគណនាសន្ទស្សន៍វាស់វែងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង និងនិន្នាការនាំចេញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Revealed Comparative Advantage (RCA) សន្ទស្សន៍អត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបដែលលេចឡើង (RCA) |
វាស់វែងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងនៃការនាំចេញរបស់ប្រទេសមួយនៅលើទីផ្សារពិភពលោក ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងប្រៀបធៀបរវាងប្រទេសនានា។ | មិនបានបង្ហាញពីអត្ថប្រយោជន៍ប្រៀបធៀបនៃផលិតផលនៅក្នុងទីផ្សារគោលដៅជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ទីផ្សារ EU) នោះទេ។ | សន្ទស្សន៍ RCA សម្រាប់ត្រីហ្វីឡេ (HS0304) របស់វៀតណាមបានធ្លាក់ចុះពី ២០.៥៧ ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ មកត្រឹម ៥.៩៨ ក្នុងឆ្នាំ ២០២០។ |
| Regional Orientation (RO) សន្ទស្សន៍តម្រង់ទិសតំបន់ (RO) |
ជួយកំណត់ និងវាស់វែងពីកម្រិតនៃការផ្តោតសំខាន់ទៅលើការនាំចេញក្នុងតំបន់ ឬទីផ្សារគោលដៅជាក់លាក់ (ឧទាហរណ៍ EU) ធៀបនឹងទីផ្សារក្រៅតំបន់។ | មិនអាចប្រើប្រាស់តែឯងដើម្បីវាស់វែងភាពប្រកួតប្រជែងសរុបបានទេ គឺត្រូវប្រើគួបផ្សំជាមួយ RCA ដើម្បីទទួលបានរូបភាពពេញលេញ។ | សន្ទស្សន៍ RO សម្រាប់បង្គាកែច្នៃ (HS1605) ផ្តោតខ្លាំងលើ EU ដោយមានតម្លៃ ២៦.០៩ ក្នុងឆ្នាំ ២០១១ តែធ្លាក់មកត្រឹម ១៤.២១ ក្នុងឆ្នាំ ២0២០។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំនោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មលម្អិត និងចំណេះដឹងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិ។
ការសិក្សានេះផ្តោតផ្តាច់មុខទៅលើការនាំចេញគ្រឿងសមុទ្ររបស់វៀតណាមទៅកាន់ប្រទេសទាំង២៨ នៃសហភាពអឺរ៉ុប (EU-28) ចន្លោះឆ្នាំ ២០១១-២០២០។ នេះជារឿងដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសនាំចេញផលិតផលកសិកម្ម និងជលផល ដែលត្រូវប្រឈមមុខនឹងស្តង់ដារគុណភាពដ៏តឹងរ៉ឹង និងបញ្ហារបាំងពាណិជ្ជកម្មស្រដៀងគ្នាពីសហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ (ដូចជាបញ្ហា IUU ជាដើម)។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ (RCA និង RO) និងមេរៀនបទពិសោធន៍ពីឯកសារនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រពាណិជ្ជកម្ម។
ការប្រើប្រាស់សន្ទស្សន៍ RCA និង RO នឹងជួយអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកម្ពុជាឲ្យយល់ច្បាស់ពីចំណុចខ្លាំងរបស់ខ្លួន និងត្រៀមលក្ខណៈជាមុនក្នុងការឆ្លើយតបទៅនឹងរបាំងបច្ចេកទេស (TBT) និងអនាម័យ (SPS) របស់ទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Revealed Comparative Advantage (RCA) | សន្ទស្សន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើដើម្បីគណនា និងវាស់វែងពីសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែង ឬអត្ថប្រយោជន៍នៃការនាំចេញផលិតផលជាក់លាក់ណាមួយរបស់ប្រទេសមួយ ធៀបនឹងការនាំចេញផលិតផលនោះនៅទូទាំងពិភពលោក ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពាណិជ្ជកម្មជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមុខវិជ្ជាគណិតវិទ្យារបស់សិស្សម្នាក់ ទៅនឹងពិន្ទុមធ្យមរបស់សិស្សទាំងអស់ទូទាំងប្រទេស ដើម្បីដឹងថាគាត់ពិតជាពូកែគណិតវិទ្យាជាងគេមែនឬអត់។ |
| Regional Orientation (RO) | សន្ទស្សន៍ដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការផ្តោតសំខាន់ទៅលើការនាំចេញផលិតផលរបស់ប្រទេសមួយ ថាតើវាមាននិន្នាការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារគោលដៅ (ឬតំបន់ជាក់លាក់ណាមួយ) ខ្ពស់ជាងការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារក្រៅតំបន់នោះកម្រិតណា។ | ដូចជាការតាមដានមើលទិន្នន័យលក់ដូរ ដើម្បីដឹងថាហាងនំប៉័ងមួយលក់ដាច់ខ្លាំងតែនៅតំបន់អ្នកភូមិភាគខាងជើង ឬក៏លក់ដាច់ទូទាំងប្រទេស។ |
| Harmonized System (HS) | ប្រព័ន្ធកូដស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដែលបង្កើតឡើងដោយអង្គការគយពិភពលោក សម្រាប់ចាត់ថ្នាក់ទំនិញពាណិជ្ជកម្ម ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការកំណត់ពន្ធគយ ច្បាប់ដើមកំណើតទំនិញ និងការប្រមូលស្ថិតិពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាលេខអត្តសញ្ញាណប័ណ្ណផ្លូវការរបស់ទំនិញនីមួយៗ ដែលមន្ត្រីគយទូទាំងពិភពលោកអាចមើលលេខកូដនេះ (ឧ. 0304) រួចដឹងភ្លាមថាវាជាសាច់ត្រីហ្វីឡេ។ |
| IUU (Illegal, Unreported and Unregulated) / Thẻ vàng | សកម្មភាពនេសាទខុសច្បាប់ មិនបានរាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង។ ពាក្យថា "កាតលឿង (Yellow Card)" គឺជាវិធានការព្រមានផ្លូវការរបស់សហភាពអឺរ៉ុបដល់ប្រទេសនាំចេញនានា ដែលមិនបានចាត់វិធានការទប់ស្កាត់បទល្មើសនេះ ដែលអាចឈានដល់ការហាមឃាត់ការនាំចូលទាំងស្រុង។ | ដូចជាអាជ្ញាកណ្តាលបាល់ទាត់ពិន័យកាតលឿងដល់កីឡាករដែលលេងខុសច្បាប់ បើមិនកែប្រែទេ នឹងត្រូវពិន័យកាតក្រហម ដេញចេញពីទីលាន (លែងឲ្យលក់ទំនិញចូលស្រុកគេ)។ |
| Sanitary and Phytosanitary Measures (SPS) | វិធានការអនាម័យ និងភូតគាមអនាម័យ ដែលប្រទេសនាំចូលដាក់ចេញដើម្បីការពារអាយុជីវិត និងសុខភាពមនុស្ស សត្វ ឬរុក្ខជាតិ ពីហានិភ័យកើតចេញពីសត្វល្អិតចង្រៃ មេរោគ ជំងឺ ឬសារធាតុពុលដែលមានក្នុងចំណីអាហារ។ | ដូចជាវិធានការតម្រូវឲ្យភ្ញៀវត្រូវតែលាងដៃកម្ចាត់មេរោគ និងឆ្លងកាត់ការពិនិត្យសុខភាពជាមុនសិន ទើបអនុញ្ញាតឲ្យចូលក្នុងភោជនីយដ្ឋានប្រណិតបាន។ |
| Technical Barriers to Trade (TBT) | របាំងបច្ចេកទេសក្នុងពាណិជ្ជកម្ម ដែលរួមមានបទប្បញ្ញត្តិបច្ចេកទេស ស្តង់ដារវេចខ្ចប់ និងនីតិវិធីវាយតម្លៃភាពអនុលោម ដែលប្រទេសនីមួយៗដាក់ចេញ ហើយអាចក្លាយជាឧបសគ្គដល់ការនាំចូលទំនិញពីបរទេស។ | ដូចជាការចេញច្បាប់ថារថយន្តដែលអាចបើកបរលើផ្លូវបាន លុះត្រាតែមានបំពាក់ពោងសុវត្ថិភាព៨គ្រាប់ ដែលធ្វើឲ្យរថយន្តធម្មតាមិនអាចនាំចូលមកលក់បាន។ |
| EVFTA | កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីរវាងសហភាពអឺរ៉ុប និងប្រទេសវៀតណាម ដែលមានគោលដៅលុបបំបាត់របាំងពន្ធគយជាង ៩៩% ដើម្បីសម្រួលដល់ការដោះដូរទំនិញ សេវាកម្ម និងការវិនិយោគរវាងភាគីទាំងពីរ។ | ដូចជាប័ណ្ណសមាជិក VIP ពិសេស ដែលអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសវៀតណាមអាចយកទំនិញទៅលក់ក្នុងផ្សារអឺរ៉ុបដោយមិនបាច់បង់ថ្លៃតូប ឬបង់ពន្ធនាំចូល ធ្វើឲ្យទំនិញគេមានតម្លៃថោកនិងងាយលក់ដាច់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
