បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់នៃជម្រើសព័ត៌មាននៅក្នុងប្រព័ន្ធកាតាឡុកអេឡិចត្រូនិក (Supercatalog) ដែលធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់មានការភាន់ច្រឡំ និងថប់បារម្ភ ស្រដៀងទៅនឹងការស្វែងរកជម្រើសអាហារធញ្ញជាតិ (Cereal Syndrome) ដែលមានច្រើនពេកនៅលើទីផ្សារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានលើកឡើងពីវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបសកម្ម (Active Learning) ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីនៃការអភិវឌ្ឍការយល់ដឹង ដើម្បីជួយសិស្សក្នុងការរុករកនិងវាយតម្លៃព័ត៌មានតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional/Tool-bound Instruction ការបង្រៀនបែបប្រពៃណី ឬផ្អែកលើឧបករណ៍ |
ងាយស្រួលក្នុងការបង្រៀនពីរបៀបប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកាតាឡុក ឬឧបករណ៍ជាក់លាក់ណាមួយ ហើយសិស្សអាចចងចាំពាក្យបញ្ជាជាមូលដ្ឋានបានលឿន។ | សិស្សមិនអាចបន្សាំខ្លួនទៅនឹងប្រព័ន្ធថ្មីៗបាន ហើយងាយនឹងបោះបង់ការស្រាវជ្រាវនៅពេលជួបប្រទះព័ត៌មានច្រើនពេក។ មិនជំរុញការគិតស៊ីជម្រៅ។ | សិស្សមានទំនុកចិត្តខុសឆ្គង (False confidence) ក្នុងការស្វែងរក ប៉ុន្តែជ្រើសរើសប្រភពព័ត៌មានមិនត្រឹមត្រូវ (ឧទាហរណ៍៖ មានតែ ២២% ប៉ុណ្ណោះដែលជ្រើសរើសមូលដ្ឋានទិន្នន័យ CD-ROM បានត្រឹមត្រូវ)។ |
| Conceptual Approach using Active Learning ការបង្រៀនតាមបែបគំនិតអរូបីដោយប្រើការរៀនសកម្ម |
ជំរុញការគិតបែបត្រិះរិះពិចារណា (Critical thinking) កាត់បន្ថយភាពថប់បារម្ភតាមរយៈការធ្វើការជាក្រុម និងជួយសិស្សឱ្យចេះវាយតម្លៃព័ត៌មាន។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំមេរៀន និងទាមទារឱ្យបណ្ណារក្សមានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការសម្របសម្រួល និងការបង្កើតលំហាត់ប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ | សិស្សអាចរកឃើញគំរូនៃការស្រាវជ្រាវដោយខ្លួនឯង អាចយកគោលការណ៍ទាំងនោះទៅអនុវត្តជាមួយបញ្ហាថ្មីៗ និងអាចទប់ទល់នឹងរោគសញ្ញា "cereal syndrome" បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាអត្ថបទមិនបានបញ្ជាក់អំពីតម្លៃធនធានជាតួលេខក៏ដោយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគពេលវេលា និងជំនាញគរុកោសល្យកម្រិតខ្ពស់របស់បណ្ណារក្ស ឬសាស្ត្រាចារ្យ។
ការសិក្សា និងទិន្នន័យដែលលើកឡើងក្នុងអត្ថបទនេះ (ដូចជាការសិក្សារបស់ Kuhlthau ឆ្នាំ ១៩៨៧ និង Allen ឆ្នាំ ១៩៩០) គឺផ្អែកលើនិស្សិតថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រ និងសិស្សសាលានៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងអំឡុងពេលដែលប្រព័ន្ធឌីជីថលទើបតែចាប់ផ្តើមរីកចម្រើន។ ទោះបីជាបរិបទបច្ចេកវិទ្យាមានភាពចាស់កាល (ពីឆ្នាំ ១៩៩១) ប៉ុន្តែបញ្ហា "ភាពលើសលប់នៃព័ត៌មាន" (Information Overload) និងកង្វះការគិតស៊ីជម្រៅ គឺជារឿងដែលសិស្សកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នកំពុងជួបប្រទះកាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងយុគសម័យអ៊ីនធឺណិត។
គំនិត និងវិធីសាស្ត្រក្នុងឯកសារនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ស្ថាប័នអប់រំនៅកម្ពុជា ដែលកំពុងធ្វើទំនើបកម្មបណ្ណាល័យ និងវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវរបស់ខ្លួន។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀនរបៀបប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ទៅជាការបង្រៀនការគិតបែបត្រិះរិះពិចារណា និងការរៀនសកម្ម នឹងជួយនិស្សិតកម្ពុជាឱ្យក្លាយជាអ្នកស្រាវជ្រាវឯករាជ្យ និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការសម្រេចចិត្ត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cereal Syndrome | ជាស្ថានភាពផ្លូវចិត្តដែលអ្នកប្រើប្រាស់មានអារម្មណ៍តានតឹង ថប់បារម្ភ និងច្របូកច្របល់នៅពេលដែលពួកគេប្រឈមមុខនឹងជម្រើសព័ត៌មាន ឬទិន្នន័យច្រើនជ្រុលពេក រហូតដល់មិនអាចសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសយកមួយណាបាន ហើយចុងក្រោយអាចនឹងបោះបង់ការស្វែងរកតែម្តង។ | ដូចជាពេលយើងចូលផ្សារទំនើបចង់ទិញនំស្រួយ (Cereal) តែមានម៉ាកច្រើនពេករហូតដល់វិលមុខ មិនដឹងទិញមួយណា ក៏សម្រេចចិត្តដើរចេញមិនទិញតែម្តង។ |
| Supercatalog | ជាប្រព័ន្ធបណ្ណាល័យអេឡិចត្រូនិកចម្រុះរួមបញ្ចូលគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់អាចស្វែងរកទិន្នន័យពីប្រភពផ្សេងៗ (ដូចជាសៀវភៅ ទស្សនាវដ្តី និងអត្ថបទស្រាវជ្រាវ) តាមរយៈកុំព្យូទ័រតែមួយ ដោយមិនមានដែនកំណត់ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ។ | ដូចជាផ្សារធំមួយ (One-Stop Shop) ដែលអ្នកអាចរកទិញទំនិញគ្រប់ប្រភេទពីហាងរាប់ពាន់កន្លែង តាមរយៈទ្វារចូលតែមួយ។ |
| Bibliographic instruction | គឺជាកម្មវិធីអប់រំ ឬការបង្រៀនសិស្សអំពីរបៀបស្វែងរក វាយតម្លៃ និងប្រើប្រាស់ប្រភពព័ត៌មានផ្សេងៗនៅក្នុងបណ្ណាល័យ ឬប្រព័ន្ធទិន្នន័យ ដើម្បីបម្រើដល់គោលបំណងនៃការស្រាវជ្រាវរបស់ពួកគេប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការបង្រៀនអ្នកដើរព្រៃឱ្យចេះអានត្រីវិស័យ និងផែនទី ដើម្បីកុំឱ្យវង្វេងពេលចូលក្នុងព្រៃជ្រៅដែលមានផ្លូវខ្វាត់ខ្វែង។ |
| Equilibration | គឺជាដំណើរការផ្លូវចិត្តដែលយន្តការនៃការរំពឹងទុកចាស់ៗរបស់មនុស្ស ត្រូវតទល់នឹងព័ត៌មានឬបទពិសោធន៍ថ្មីៗ។ នៅក្នុងការរៀនសកម្ម គ្រូបង្រៀនបង្កើតសេណារីយ៉ូដែលបំផ្លាញតុល្យភាពនេះ (Disequilibration) ដើម្បីបង្ខំសិស្សឱ្យគិតយ៉ាងសកម្មក្នុងការស្វែងរកចម្លើយថ្មីនិងទាញយកតុល្យភាពផ្លូវចិត្តមកវិញ។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងលេងល្បែងផ្គុំរូប (Puzzle) ដែលគេមិនធ្លាប់ឃើញ ធ្វើឱ្យគេឆ្ងល់ និងខំប្រឹងរាវរកវិធីផ្គុំរហូតដល់ចេញជារូបរាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Boolean searching | ជាបច្ចេកទេសប្រើប្រាស់ពាក្យបញ្ជាតក្កវិជ្ជា (ដូចជា AND, OR, NOT) នៅក្នុងប្រព័ន្ធស្វែងរកទិន្នន័យ ដើម្បីភ្ជាប់ពាក្យគន្លឹះ បង្រួម ឬពង្រីកវិសាលភាពនៃការស្វែងរក ជួយឱ្យទទួលបានលទ្ធផលដែលចំគោលដៅ និងកាត់បន្ថយព័ត៌មានមិនពាក់ព័ន្ធ។ | ដូចជាការប្រាប់អ្នកលក់ថា "ខ្ញុំចង់បានអាវពណ៌ក្រហម 'និង' ដៃខ្លី 'ប៉ុន្តែមិនមែន' ក្រណាត់កប្បាសទេ" ដើម្បីឱ្យគេរើសខោអាវបានចំចិត្តយើងចង់បាន។ |
| Information overload | គឺជាស្ថានភាពដែលបរិមាណព័ត៌មានមានច្រើនហួសប្រមាណ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកទទួលព័ត៌មាននោះបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការវិភាគ វាយតម្លៃ និងធ្វើការសម្រេចចិត្តបានត្រឹមត្រូវ ដែលនាំឱ្យមានភាពតានតឹងផ្នែកបញ្ញា (Intellectual distress)។ | ដូចជាការចាក់ទឹកចូលក្នុងកែវតូចមួយដោយប្រើទុយោទឹកពន្លត់អគ្គិភ័យ ធ្វើឱ្យទឹកកំពប់ចេញអស់ និងមិនអាចយកទៅផឹកបាន។ |
| Active learning | ជាវិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យដែលជំរុញឱ្យសិស្សរកឃើញគោលគំនិតដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង ការពិភាក្សាជាក្រុម និងការដោះស្រាយបញ្ហា ដែលទាមទារឱ្យមានការគិតបែបត្រិះរិះពិចារណា ជាជាងការអង្គុយស្តាប់និងទន្ទេញមេរៀន។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការឡើងជិះ និងធ្លាក់ដោយខ្លួនឯង ជាជាងការអង្គុយមើលសៀវភៅណែនាំពីរបៀបជិះកង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
