បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទ (Constructivism) ដើម្បីស្វែងយល់ពីឫសគល់ប្រវត្តិសាស្ត្រ ការអនុវត្តក្នុងថ្នាក់រៀន ឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើគរុកោសល្យទំនើប ក៏ដូចជាការរិះគន់និងចំណុចខ្វះខាតនៃទ្រឹស្តីនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានធ្វើការរំលឹកអក្សរសិល្ប៍ (Literature Review) ដោយប្រមូលផ្តុំទ្រឹស្តី ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងពាក់ព័ន្ធនឹងទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional / Transmissive Learning ការរៀនតាមបែបប្រពៃណី / ការបញ្ជូនចំណេះដឹង |
អាចមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់សិស្សមួយចំនួនតាមរយៈការណែនាំផ្ទាល់ (Direct instruction) ការពង្រឹងវិជ្ជមាន និងការរៀនតាមគំរូច្បាស់លាស់។ វាងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងថ្នាក់រៀនដែលមានសិស្សច្រើន។ | សិស្សរៀនដោយអសកម្ម គ្រាន់តែទទួលយកព័ត៌មាន និងទន្ទេញចាំមាត់ ដែលមិនសូវមានការចូលរួម និងមិនសូវលើកកម្ពស់ការគិតស៊ីជម្រៅ។ | សិស្សទទួលបានលទ្ធផលសិក្សាទាបជាងការរំពឹងទុកនៅក្នុងថ្នាក់រៀនបែបប្រពៃណី បើប្រៀបធៀបទៅនឹងថ្នាក់រៀនសកម្ម។ |
| Constructivist / Active Learning ការរៀនតាមបែបស្ថាបនាវាទ / ការសិក្សាសកម្ម |
សិស្សក្លាយជាអ្នកបង្កើតចំណេះដឹង មានការចូលរួមខ្ពស់ មានអារម្មណ៍ជាសហគមន៍ និងអភិវឌ្ឍការគិតស៊ីជម្រៅតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ គ្រូដើរតួជាអ្នកសម្របសម្រួលដែលជួយជំរុញការសិក្សា។ | អាចនាំឱ្យសិស្សយល់ខុសពីការពិតសត្យានុម័ត ប្រសិនបើផ្អែកលើបទពិសោធន៍ខុសឆ្គងពីមុន។ ការអនុវត្តផ្ទាល់ (Hands-on) មិនប្រាកដថាបង្កើតបានជាសកម្មភាពផ្លូវចិត្តជានិច្ចនោះទេ។ | សិស្សមានការចូលរួមខ្លាំង ទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់ជាងការរំពឹងទុក និងមានអារម្មណ៍ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគ្រូនិងមិត្តរួមថ្នាក់កាន់តែប្រសើរ។ |
| EdTech-Supported Constructivist Learning ការរៀនតាមបែបស្ថាបនាវាទគាំទ្រដោយបច្ចេកវិទ្យាអប់រំ |
ជួយសម្រួលដល់ការសិក្សាបែបសហការ ការវាយតម្លៃចូលរួម និងអន្តរកម្មរវាងសិស្សនិងសិស្ស ទោះបីជានៅក្នុងបរិយាកាសសិក្សាអនឡាញក៏ដោយ។ បង្កើនការលើកទឹកចិត្តនិងទំនុកចិត្តរបស់សិស្ស។ | តម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា និងអ៊ិនធឺណិតគ្រប់គ្រាន់។ ប្រសិនបើគ្មានការណែនាំត្រឹមត្រូវ បច្ចេកវិទ្យាអាចគ្រាន់តែជាការកម្សាន្តដែលមិនផ្តល់ចំណេះដឹងពិតប្រាកដ។ | អន្តរកម្មជាញឹកញាប់នៅលើវេទិកាអប់រំ (ឧទាហរណ៍ការផ្តល់មតិត្រឡប់ក្នុង Yellowdig) គឺជាសូចនាករដ៏សំខាន់ដែលនាំឱ្យសិស្សទទួលបាននិទ្ទេសល្អក្នុងវគ្គសិក្សា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីទំហំចំណាយជាទឹកប្រាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថ្នាក់រៀន និងការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាអប់រំ។
ឯកសារនេះជារបាយការណ៍រំលឹកអក្សរសិល្ប៍ដែលផ្អែកលើការសិក្សាភាគច្រើននៅលោកខាងលិច (សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប) ដោយផ្តោតលើសិស្សកម្រិតមហាវិទ្យាល័យ និងបរិយាកាស K-12 ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ភាពលម្អៀងនេះជាចំណុចគួរពិចារណា ព្រោះការអនុវត្តអាចជួបបញ្ហាប្រឈមធំដោយសារគម្លាតឌីជីថល (Digital Divide) រវាងទីក្រុងនិងជនបទ និងវប្បធម៌ថ្នាក់រៀនដែលសិស្សទម្លាប់នឹងការស្តាប់គ្រូជាធំ។
ទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកធនធានក៏ដោយ ទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការធ្វើកំណែទម្រង់វិធីសាស្ត្របង្រៀននៅកម្ពុជាឱ្យឆ្លើយតបនឹងសតវត្សទី២១។
ការរួមបញ្ចូលគ្នាបន្តិចម្តងៗរវាងថ្នាក់រៀនដែលផ្តោតលើសិស្ស និងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាអប់រំដ៏សាមញ្ញ នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពនៃការអប់រំ និងការត្រៀមខ្លួនរបស់យុវជនកម្ពុជាសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Constructivism | ទស្សនៈអប់រំដែលជឿថាសិស្សមិនមែនគ្រាន់តែជាអ្នកទទួលព័ត៌មានអសកម្មនោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេជាអ្នកបង្កើត (ស្ថាបនា) ចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមរយៈការដកបទពិសោធន៍ ការគិតពិចារណា និងការផ្សារភ្ជាប់ព័ត៌មានថ្មីៗទៅនឹងអ្វីដែលពួកគេធ្លាប់ដឹងពីមុន។ ក្នុងសកម្មភាពជាក់ស្តែង គ្រូដើរតួជាអ្នកជួយសម្រួលការរៀនសូត្រ ជាជាងអ្នកប្រាប់ចម្លើយផ្ទាល់។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះមួយដោយខ្លួនឯង ដោយប្រើប្រាស់ឥដ្ឋ (បទពិសោធន៍ថ្មី) និងស៊ីម៉ងត៍ (ចំណេះដឹងចាស់) ជំនួសឱ្យការទិញផ្ទះដែលគេសង់រួចស្រេច។ |
| Transmissive Learning | វិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណី ដែលគ្រូមានតួនាទីជាអ្នកបញ្ជូន ឬផ្ទេរចំណេះដឹងនិងព័ត៌មានទៅកាន់សិស្សដោយផ្ទាល់ ហើយសិស្សមានតួនាទីជាអ្នកទទួល ស្តាប់ កត់ត្រា និងទន្ទេញចាំមាត់ ដើម្បីត្រៀមប្រឡង។ វិធីនេះកាត់បន្ថយឱកាសក្នុងការគិតស៊ីជម្រៅរបស់សិស្ស។ | ដូចជាការចាក់ទឹក (ចំណេះដឹង) ពីក្អម (គ្រូ) ទៅក្នុងកែវទទេ (សិស្ស)។ |
| Epistemological | ទាក់ទងនឹង "អេពីស្តេម៉ូឡូស៊ី" ឬទ្រឹស្តីទស្សនវិជ្ជាស្តីពីធម្មជាតិនៃចំណេះដឹង របៀបដែលមនុស្សទទួលបានចំណេះដឹង និងការកំណត់ថាអ្វីទៅជាការពិត។ នៅក្នុងបរិបទនៃការអប់រំ វាសំដៅទៅលើការយល់ឃើញអំពីរបៀបដែលសិស្សស្រូបយកនិងផ្តល់អត្ថន័យដល់ការពិតនៃពិភពលោក។ | ដូចជាការចោទសួរថា "តើអ្នកដឹងថាផ្លែប៉ោមមានរសជាតិផ្អែមដោយរបៀបណា? ដោយសារគេប្រាប់ ឬដោយសារអ្នកបានភ្លក់វាផ្ទាល់?" |
| Active Assimilation | ដំណើរការផ្លូវចិត្តដែលបុគ្គលម្នាក់ទទួលបានព័ត៌មាន ឬបទពិសោធន៍ថ្មីៗ ហើយបញ្ចូលវាទៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនៃការយល់ដឹងដែលពួកគេមានស្រាប់ដោយសកម្ម តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង ឬការធ្វើអន្តរកម្មជាមួយមជ្ឈដ្ឋានជុំវិញ ជាជាងការត្រឹមតែមើលដោយភ្នែក។ | ដូចជាពេលដែលក្មេងម្នាក់ចេះជិះកង់កង់បី ហើយបន្ទាប់មកគេរៀនជិះកង់កង់ពីរ ដោយយកជំនាញធាក់កង់ចាស់មកបន្សំជាមួយការរក្សាលំនឹងថ្មី។ |
| Formative Assessment | ការវាយតម្លៃជាប្រចាំនៅក្នុងអំឡុងពេលដំណើរការសិក្សា (ដូចជាការសួរសំណួរ ការពិភាក្សា ឬកិច្ចការខ្លីៗ) ដើម្បីផ្តល់មតិកែលម្អ (Feedback) ភ្លាមៗដល់សិស្ស និងដើម្បីជួយគ្រូឱ្យដឹងពីចំណុចខ្វះខាតរបស់សិស្ស រួចអាចកែសម្រួលវិធីបង្រៀនឱ្យទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់រសជាតិស៊ុបពេលកំពុងចម្អិន ដើម្បីថែមថយគ្រឿង មុនពេលដួសយកទៅឱ្យភ្ញៀវញ៉ាំ។ |
| Cognitive Constructivism | សាខាមួយនៃទ្រឹស្តីស្ថាបនាវាទដែលផ្តោតជាចម្បងលើដំណើរការខាងក្នុងខួរក្បាលរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗ។ វាសង្កត់ធ្ងន់លើរបៀបដែលសិស្សម្នាក់ៗប្រើប្រាស់គំនិត ការរៀបចំព័ត៌មាន និងការដោះស្រាយបញ្ហាផ្លូវចិត្ត ដើម្បីកសាងចំណេះដឹងផ្ទាល់ខ្លួនទោះបីជាគ្មានអន្តរកម្មសង្គមក៏ដោយ។ | ដូចជាការរៀបចំចំណែកនៃរូបភាពកាត់ត (Jigsaw puzzle) នៅក្នុងក្បាលដោយខ្លួនឯង ដើម្បីមើលឃើញរូបភាពទាំងមូល។ |
| Situated Constructivism | គោលគំនិតដែលអះអាងថា ចំណេះដឹងត្រូវបានបង្កើតឡើងនិងមានអត្ថន័យទៅបាន គឺអាស្រ័យលើបរិបទសង្គម វប្បធម៌ និងបរិយាកាសជាក់លាក់ដែលការសិក្សានោះបានកើតឡើង។ ការរៀនសូត្រមិនអាចផ្តាច់ចេញពីជីវិតពិតនិងសង្គមបានឡើយ។ | ដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបខ្មែរជាមួយយាយនៅផ្ទះបាយខ្មែរ ដែលអ្នកមិនត្រឹមតែរៀនពីគ្រឿងផ្សំប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងរៀនពីវប្បធម៌នៃការហូបចុកក្នុងគ្រួសារផងដែរ។ |
| Co-construction of knowledge | ដំណើរការដែលសិស្ស និងគ្រូ ឬសិស្សនិងសិស្ស ធ្វើការរួមគ្នា ផ្លាស់ប្តូរគំនិត និងពិភាក្សាដោះស្រាយបញ្ហា ដើម្បីបង្កើតការយល់ដឹងថ្មីមួយដែលពួកគេមិនអាចធ្វើបាន ឬគិតឃើញដោយឯករាជ្យម្នាក់ឯង។ វាគឺជាលទ្ធផលនៃការសិក្សាបែបសហការ (Collaborative learning)។ | ដូចជាមនុស្សពីរនាក់ចូលរួមគំនិតគ្នាដើម្បីសរសេរបទចម្រៀងមួយបទ ដែលម្នាក់គិតសាច់ភ្លេង ហើយម្នាក់ទៀតសរសេរទំនុកច្រៀង បង្កើតបានជាស្នាដៃដ៏ពិរោះមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
