បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃការដាក់បញ្ចូលសិល្បៈ (Arts) ទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌអប់រំ STEAM ដែលជារឿយៗត្រូវបានចាត់ទុកថាជារឿងបន្ទាប់បន្សំ ឬជាការបន្ថែមពីលើ ដោយខ្វះការតភ្ជាប់អន្តរកម្មសិក្សាពិតប្រាកដ និងកង្វះការត្រៀមខ្លួនរបស់គ្រូបង្រៀន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យអក្សរសិល្ប៍ជាប្រព័ន្ធ (Systematic Literature Review) ដើម្បីវិភាគការស្រាវជ្រាវជាក់ស្តែងពីឆ្នាំ ២០២០ ដល់ ២០២៤។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Integrated STEAM Education ការអប់រំ STEAM បែបសមាហរណកម្ម (បញ្ចូលសិល្បៈ) |
បង្កើតបរិយាកាសសិក្សាដែលមានភាពច្នៃប្រឌិត និងការចូលរួមខ្ពស់ពីសិស្ស ដោយផ្សារភ្ជាប់ចំណេះដឹងវិទ្យាសាស្ត្រទៅនឹងបញ្ហាជាក់ស្តែង និងសោភ័ណភាព។ | ប្រឈមនឹងការលំបាកក្នុងការអនុវត្ត ដោយសារគ្រូបង្រៀនខ្វះការបណ្តុះបណ្តាលលើវិធីសាស្ត្របញ្ចូលសិល្បៈ (Arts Integration) និងកង្វះកិច្ចសហការរវាងគ្រូតាមមុខវិជ្ជា។ | អភិវឌ្ឍជំនាញបំណិនសតវត្សរ៍ទី ២១ ដូចជា ការគិតត្រិះរិះ (Critical Thinking) និងការដោះស្រាយបញ្ហាបានល្អជាងវិធីសាស្ត្រដាច់ដោយឡែក។ |
| Traditional STEM (Siloed Approach) ការអប់រំ STEM បែបប្រពៃណី (បំបែកមុខវិជ្ជា) |
ងាយស្រួលសម្រាប់គ្រូបង្រៀនក្នុងការគ្រប់គ្រងខ្លឹមសារមេរៀនតាមមុខវិជ្ជានីមួយៗ និងមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់។ | សិស្សមើលឃើញមុខវិជ្ជាដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ខ្វះការតភ្ជាប់ទៅនឹងពិភពជាក់ស្តែង និងមិនសូវមានការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសិល្បៈឬអារម្មណ៍។ | ផ្តោតខ្លាំងលើចំណេះដឹងបច្ចេកទេស ប៉ុន្តែអាចខ្វះចន្លោះក្នុងការជំរុញគំនិតច្នៃប្រឌិត (Creativity) និងនវានុវត្តន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស និងកិច្ចសហការ ជាជាងការចំណាយលើឧបករណ៍តែមួយមុខ។
ការសិក្សានេះបានវិភាគឯកសារចំនួន ១២៧ ពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យអន្តរជាតិ (Scopus & Eric) ដែលភាគច្រើនឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទនៃប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ សម្រាប់កម្ពុជា ការអនុវត្តអាចជួបប្រទះបញ្ហាខុសគ្នាទាក់ទងនឹងធនធានសម្ភារៈ និងចំនួនសិស្សក្នុងថ្នាក់រៀន។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់ណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ដែលកំពុងជំរុញការអប់រំ STEM និងបំណិនសតវត្សរ៍ទី ២១។
ការបញ្ចូលសិល្បៈទៅក្នុង STEM នឹងជួយឱ្យសិស្សកម្ពុជាមិនត្រឹមតែពូកែបច្ចេកទេសប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងមានគំនិតច្នៃប្រឌិត និងភាពបត់បែនដែលទីផ្សារការងារត្រូវការ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| TPACK Framework | ក្របខ័ណ្ឌនេះជួយគ្រូបង្រៀនឱ្យយល់ពីរបៀបបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យា (Technology) ទៅក្នុងវិធីសាស្ត្របង្រៀន (Pedagogy) និងខ្លឹមសារមេរៀន (Content) យ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដោយមិនគ្រាន់តែប្រើកុំព្យូទ័រជាឧបករណ៍ជំនួយ ប៉ុន្តែប្រើវាដើម្បីពង្រឹងការយល់ដឹងលើខ្លឹមសារមេរៀន។ | ដូចជាចុងភៅដែលមិនត្រឹមតែមានគ្រឿងផ្សំល្អ (Content) និងចេះធ្វើម្ហូប (Pedagogy) ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងចេះប្រើឧបករណ៍ផ្ទះបាយទំនើប (Technology) ដើម្បីបង្កើតម្ហូបដ៏ឆ្ងាញ់ពិសា។ |
| 5E Model | គំរូនៃការរៀបចំមេរៀនដែលមាន ៥ ដំណាក់កាលគឺ៖ ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ (Engage), ស្វែងយល់ (Explore), ពន្យល់ (Explain), ពង្រីកចំណេះដឹង (Elaborate), និងវាយតម្លៃ (Evaluate) ដើម្បីឱ្យសិស្សបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមលំដាប់លំដោយ។ | ដូចជាដំណើរការនៃការដាំដើមឈើ៖ ចាប់ផ្តើមពីការចាប់អារម្មណ៍គ្រាប់ពូជ ដាំវា មើលវាលូតលាស់ ថែទាំឱ្យធំ និងពិនិត្យមើលផ្លែផ្ការបស់វា។ |
| Inquiry-based learning | វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលផ្តោតលើការ طرحសំណួរ ឬបញ្ហាជាមុន ហើយតម្រូវឱ្យសិស្សធ្វើការស៊ើបអង្កេត ស្រាវជ្រាវ និងស្វែងរកចម្លើយដោយខ្លួនឯង ជាជាងការរង់ចាំស្តាប់ការពន្យល់ពីគ្រូតែមួយមុខ។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលត្រូវស្វែងរកតម្រុយដើម្បីដោះស្រាយករណីអាថ៌កំបាំង ដោយមិនរង់ចាំគេប្រាប់ចម្លើយភ្លាមៗ។ |
| Silos of learning | ការបង្រៀនមុខវិជ្ជានីមួយៗដាច់ដោយឡែកពីគ្នា (ដូចជា គណិតវិទ្យាដាច់ដោយឡែកពីសិល្បៈ ឬវិទ្យាសាស្ត្រ) ដែលធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះសមត្ថភាពក្នុងការតភ្ជាប់ចំណេះដឹងទាំងនោះដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាក្នុងជីវិតជាក់ស្តែង។ | ដូចជាការរៀនអំពីគ្រឿងបន្លាស់ឡានម្តងមួយៗ (កង់, ម៉ាស៊ីន, ចង្កូត) ដោយមិនដែលឃើញឡានទាំងមូលដែលផ្គុំរួច ឬរបៀបដែលវាដំណើរការរួមគ្នា។ |
| STEAM Pipeline Model | ក្របខ័ណ្ឌអប់រំដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីភ្ជាប់ចំណេះដឹងផ្នែក STEAM ចាប់តាំងពីថ្នាក់មត្តេយ្យរហូតដល់ឧត្តមសិក្សា ដើម្បីធានាថាការរៀនសូត្រមានភាពបន្តបន្ទាប់ និងកាត់បន្ថយគម្លាតរវាងកម្រិតសិក្សា។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្លូវល្បឿនលឿនមួយខ្សែដែលតភ្ជាប់ពីចំណុចចាប់ផ្តើមរហូតដល់គោលដៅចុងក្រោយ ដោយគ្មានការដាច់ quãngនៅកណ្តាលផ្លូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
