បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហានៃការយល់ដឹងអំពីកត្តាផ្លូវចិត្ត និងការគិត (ដូចជាភាពមិនចុះសម្រុងនៃការយល់ដឹង ការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ និងការគិតជាប្រព័ន្ធ) ដែលជះឥទ្ធិពលដល់វឌ្ឍនភាពសិក្សារបស់និស្សិតរូបវិទ្យា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិមាណ (Quantitative method) ដែលមានលក្ខណៈពិពណ៌នា និងស្វែងរកទំនាក់ទំនង (Descriptive-correlative) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីសំណាកនិស្សិតសាកលវិទ្យាល័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cognitive Dissonance Analysis ការវិភាគភាពមិនចុះសម្រុងនៃការយល់ដឹង (Cognitive Dissonance) |
ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណកត្តាផ្លូវចិត្ត និងសម្ពាធដែលធ្វើឱ្យនិស្សិតមានការថយចុះក្នុងការសិក្សា និងមិនអាចសម្រេចចិត្តបានល្អ។ | ទាមទារការព្យាបាល ឬការណែនាំផ្លូវចិត្តត្រឹមត្រូវ បើមិនដូច្នេះទេវានឹងបន្តធ្វើឱ្យនិស្សិតមានអារម្មណ៍មិនស្រួល និងបោះបង់ការសិក្សា។ | មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានយ៉ាងច្បាស់លាស់ជាមួយវឌ្ឍនភាពសិក្សា (β = -0.34)។ |
| Scientific Reasoning Approach វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃការគិតបែបវិទ្យាសាស្ត្រ (Scientific Reasoning) |
ជំរុញឱ្យនិស្សិតចេះប្រើប្រាស់តក្កវិជ្ជា ការសាកល្បងសម្មតិកម្ម និងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រកបដោយហេតុផលច្បាស់លាស់។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការបណ្តុះបណ្តាល និងទាមទារឱ្យមានការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាថ្មីដែលផ្តោតលើការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានដោយផ្ទាល់ទៅនឹងវឌ្ឍនភាពសិក្សា (β = 0.27)។ |
| Systemic Thinking Evaluation ការវាយតម្លៃការគិតជាប្រព័ន្ធ (Systemic Thinking) |
ជួយឱ្យនិស្សិតមើលឃើញរូបភាពរួម និងទំនាក់ទំនងរវាងផ្នែកផ្សេងៗនៃបញ្ហាស្មុគស្មាញ ដែលជួយដល់ការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តបានល្អ។ | មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការបង្រៀន និងទាមទារឱ្យគ្រូមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការដឹកនាំការគិតកម្រិតខ្ពស់នេះ។ | មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមានខ្លាំងជាងគេទៅលើវឌ្ឍនភាពសិក្សា (β = 0.44)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈកម្រងសំណួរ និងការវិភាគស្ថិតិ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ផ្នែករឹង (Hardware) កម្រិតខ្ពស់ ឬចំណាយថវិកាច្រើននោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែទៅលើសំណាកនិស្សិតផ្នែករូបវិទ្យាចំនួន ២៣០ នាក់ នៅសាកលវិទ្យាល័យ Babol ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ប៉ុណ្ណោះ។ លទ្ធផលនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងប្រព័ន្ធអប់រំ បរិយាកាសសិក្សា និងវប្បធម៌របស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកសេចក្តីសន្និដ្ឋានពីការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានការគិតគូរពីភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធសង្គម និងកម្រិតមូលដ្ឋានគ្រឹះអប់រំរបស់សិស្ស។
ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាផ្នែកវប្បធម៌យ៉ាងណាក៏ដោយ ទ្រឹស្តី និងវិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះពិតជាមានតម្លៃសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំឧត្តមសិក្សានៅកម្ពុជា។
ជារួម ការដាក់បញ្ចូលជំនាញត្រិះរិះពិចារណាជាស្ពានចម្លង (Mediator) នៅក្នុងការអប់រំ នឹងជួយពង្រឹងគុណភាពសិក្សារបស់និស្សិតកម្ពុជាឱ្យកាន់តែមានភាពរឹងមាំ និងឆ្លើយតបទៅនឹងទីផ្សារការងារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive dissonance | ស្ថានភាពផ្លូវចិត្តដែលកើតឡើងនៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់មានជំនឿ គំនិត ឬអាកប្បកិរិយាពីរដែលផ្ទុយគ្នា។ នៅក្នុងការសិក្សា វាធ្វើឱ្យសិស្សមានអារម្មណ៍តានតឹង មិនស្រួល និងអាចនាំឱ្យធ្លាក់ចុះនូវលទ្ធផលសិក្សា ប្រសិនបើមិនមានការសម្របសម្រួលផ្លូវចិត្តបានល្អ។ | ដូចជាពេលដែលអ្នកដឹងច្បាស់ថាការលេងទូរស័ព្ទច្រើននឹងធ្វើឱ្យប្រឡងធ្លាក់ តែអ្នកនៅតែបន្តលេង ដែលធ្វើឱ្យអ្នកមានអារម្មណ៍ខុសឆ្គង និងតានតឹងក្នុងចិត្តខ្លួនឯង។ |
| Systemic thinking | វិធីសាស្រ្តនៃការគិតដែលមើលទៅលើ "រូបភាពរួម" និងទំនាក់ទំនងរវាងផ្នែកតូចៗនៃប្រព័ន្ធមួយ ជាជាងការមើលតែផ្នែកណាមួយដាច់ដោយឡែក។ វាជួយសិស្សក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញដោយយល់ពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល។ | ដូចជាការមើលឃើញម៉ាស៊ីនឡានទាំងមូល និងយល់ថាគ្រឿងបន្លាស់នីមួយៗធ្វើការជាមួយគ្នាយ៉ាងដូចម្តេច ជាជាងការស្គាល់តែឈ្មោះកង់ ឬចង្កូតតែម្យ៉ាង។ |
| Scientific reasoning | ដំណើរការនៃការគិតដោយផ្អែកលើតក្កវិជ្ជា ការសង្កេត ការបង្កើតសម្មតិកម្ម និងការប្រើប្រាស់ភស្តុតាងដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋាន។ វាជួយសិស្សមិនឱ្យជឿដោយគ្មានមូលដ្ឋាន និងចេះវាយតម្លៃព័ត៌មានតាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ដូចជាការធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេត (ប៉ូលីស) ដែលត្រូវរកភស្តុតាងច្បាស់លាស់សិន ទើបសន្និដ្ឋានថាអ្នកណាជាជនល្មើស មិនមែនចេះតែទាយតាមការនឹកឃើញនោះទេ។ |
| Critical thinking | សមត្ថភាពក្នុងការវិភាគ វាយតម្លៃ និងចោទសួរលើព័ត៌មាន ឬបញ្ហាណាមួយប្រកបដោយហេតុផល និងមិនលម្អៀង មុននឹងសម្រេចចិត្តជឿ ឬធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាដើរតួជាអ្នកជួយសម្របសម្រួលកាត់បន្ថយបញ្ហាផ្លូវចិត្តដើម្បីឱ្យសិស្សរៀនពូកែជាងមុន។ | ដូចជាការច្រោះទឹកល្អក់តាមរយៈតម្រង ដើម្បីយកតែទឹកស្អាតមកប្រើប្រាស់ ពោលគឺយើងត្រូវចេះច្រោះព័ត៌មានពិតចេញពីព័ត៌មានក្លែងក្លាយ។ |
| Mediating role | នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវស្ថិតិ វាគឺជាអថេរ (កត្តា) ដែលពន្យល់ពីមូលហេតុ ឬរបៀបដែលអថេរឯករាជ្យមួយជះឥទ្ធិពលទៅលើអថេរអាស្រ័យមួយទៀត។ វាដើរតួជាស្ពានចម្លងឥទ្ធិពលពីកត្តាមួយទៅកត្តាមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតបានជាលទ្ធផលចុងក្រោយ។ | ដូចជា "អ្នកនាំសារ" ដែលយកសំបុត្រពីអ្នកផ្ញើ (កត្តាដើម) ទៅឱ្យអ្នកទទួល (លទ្ធផល) បើគ្មានអ្នកនាំសារនេះទេ សំបុត្រប្រហែលជាមិនអាចទៅដល់គោលដៅឡើយ។ |
| Confirmatory factor analysis | បច្ចេកទេសស្ថិតិមួយប្រភេទដែលប្រើដើម្បីធ្វើតេស្តផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើទិន្នន័យដែលប្រមូលបានពិតជាសមស្របទៅនឹងទ្រឹស្តី ឬរចនាសម្ព័ន្ធដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានរំពឹងទុកដែរឬទេ។ វាជួយបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃកម្រងសំណួរដែលយកមកប្រើប្រាស់។ | ដូចជាការយកប្លង់ផ្ទះដែលបានគូសទុក (ទ្រឹស្តី) ទៅផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយផ្ទះដែលទើបសាងសង់រួច (ទិន្នន័យជាក់ស្តែង) ថាតើវាដូចគ្នា ឬមានខុសត្រង់ណាខ្លះ។ |
| Cronbach's alpha coefficient | រង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាស់ស្ទង់ "ភាពជឿជាក់" (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ពោលគឺវាស់ថាតើសំណួរទាំងអស់នៅក្នុងកម្រងសំណួរនោះកំពុងសួរផ្តោតទៅលើរឿងតែមួយ និងមានភាពប្រាកដប្រជា (Consistency) ដែរឬទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់លើជញ្ជីងតែមួយចំនួន ៣ ដងជាប់ៗគ្នា បើជញ្ជីងនោះល្អវាត្រូវតែបង្ហាញគីឡូដូចគ្នារាល់ដងដែលថ្លឹង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
