បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានការអប់រំឧត្តមសិក្សាសម្រាប់សិស្សមកពីតំបន់ក្រីក្រ និងស្វែងយល់ពីឥទ្ធិពលនៃកម្មវិធីសិក្សាស្របគ្នារវាងវិទ្យាល័យនិងសាកលវិទ្យាល័យលើការលើកទឹកចិត្តសិស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រអង្កេតប្រកបដោយគុណភាព (Qualitative-constructivist approach) ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងកម្មវិធី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Contextual Teaching and Learning / Learner-Centered Approach ការបង្រៀនបែបបរិបទ និងផ្តោតលើអ្នករៀន (Contextual Teaching) |
មានការចូលរួមខ្ពស់ពីសិស្ស ភ្ជាប់មេរៀនទៅនឹងបញ្ហាជាក់ស្តែងក្នុងជីវិត (ដូចជាមុខវិជ្ជាពេទ្យ ច្បាប់) និងស័ក្តិសមសម្រាប់សិស្សដែលមានសមត្ថភាពចម្រុះរួមទាំងសិស្សរៀនខ្សោយ។ | ទាមទារឱ្យសាស្ត្រាចារ្យផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់បង្រៀនពីការផ្តល់ទ្រឹស្តីសុទ្ធសាធ មកជាការសម្របសម្រួលការធ្វើការក្រុម ឬគម្រោង។ | អត្រាជោគជ័យ ៩២% សម្រាប់មុខវិជ្ជាពេទ្យ និង ៨០% សម្រាប់មុខវិជ្ជាមនុស្សសាស្ត្រ។ |
| Traditional / Content-Oriented Teaching ការបង្រៀនបែបប្រពៃណី ឬផ្តោតលើខ្លឹមសារ (Content-Oriented Teaching) |
រក្សានូវស្តង់ដារកម្រិតសិក្សារបស់សាកលវិទ្យាល័យបានខ្ពស់ និងស័ក្តិសមសម្រាប់សិស្សពូកែដែលមានមូលដ្ឋានគ្រឹះរឹងមាំពីវិទ្យាល័យរួចជាស្រេច។ | ធ្វើឱ្យសិស្សភាគច្រើនជួបការលំបាក ធ្លាក់ ឬបោះបង់ការសិក្សា ដោយសារវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបសរសេរលើក្តារខៀន និងខ្វះការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | អត្រាជោគជ័យត្រឹមតែ ៦៣% ប៉ុណ្ណោះក្នុងមុខវិជ្ជាវិទ្យាសាស្ត្រពិត វិស្វកម្ម និងគណិតវិទ្យា ព្រមទាំងមានអត្រាបោះបង់ការសិក្សាខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកម្មវិធីនេះទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ការរៀបចំផ្នែកភស្តុភារ និងពេលវេលាសម្របសម្រួលច្រើនរវាងវិទ្យាល័យនិងសាកលវិទ្យាល័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Negev ប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ដោយមានការចូលរួមពីសិស្សវិទ្យាល័យចំនួន២៩សាលា ដែលមានប្រវត្តិសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមចម្រុះ រួមទាំងសិស្សជនជាតិភាគតិច (Bedouin)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារវាបង្ហាញពីបញ្ហាប្រឈមស្រដៀងគ្នាក្នុងការផ្តល់ឱកាសអប់រំដល់សិស្សនៅតំបន់ជនបទ ឬសិស្សក្រីក្រ ដែលជួបប្រទះបញ្ហាភាសា (ដូចជាភាសាអង់គ្លេស) និងការខ្វះខាតជំនាញសិក្សាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអប់រំឧត្តមសិក្សា។
ម៉ូដែលកម្មវិធីសិក្សាស្របគ្នានេះ (Concurrent Enrollment) មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយគម្លាតវិសមភាពអប់រំ និងជំរុញសិស្សវិទ្យាល័យឱ្យបន្តការសិក្សានៅថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យ។
ជាសរុប ភាពជោគជ័យនៃកម្មវិធីនេះនៅកម្ពុជា ទាមទារឱ្យមានការសហការយ៉ាងស្អិតរមួតរវាងសាលាចំណេះទូទៅ និងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សា ព្រមទាំងយន្តការគាំទ្រផ្លូវចិត្ត និងបច្ចេកទេសដល់សិស្សដែលជួបការលំបាក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Concurrent enrollment programs (កម្មវិធីចុះឈ្មោះចូលរៀនស្របគ្នា) | ជាកម្មវិធីអប់រំដែលអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សវិទ្យាល័យអាចចូលរៀនមុខវិជ្ជានៅកម្រិតសាកលវិទ្យាល័យ និងទទួលបានក្រេឌីតសិក្សាជាមុន ក្នុងពេលដែលពួកគេកំពុងបន្តការសិក្សានៅវិទ្យាល័យនៅឡើយ ដើម្បីឱ្យពួកគេធ្លាប់និងត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់ការអប់រំឧត្តមសិក្សា។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងជំទង់សាកល្បងធ្វើការងារក្រៅម៉ោងក្នុងក្រុមហ៊ុនមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីរបៀបធ្វើការជាក់ស្តែងមុនពេលពួកគេរៀនចប់ និងចូលបម្រើការងារពេញសិទ្ធិ។ |
| Contextual learning (ការរៀនសូត្រតាមបរិបទជាក់ស្តែង) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលតម្រូវឱ្យគ្រូផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីក្នុងមេរៀនទៅនឹងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ចំណាប់អារម្មណ៍របស់សិស្ស និងបញ្ហាដែលកើតមានក្នុងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើឱ្យការរៀនសូត្រមានអត្ថន័យ និងជំរុញការយកចិត្តទុកដាក់របស់សិស្ស។ | ដូចជាការបង្រៀនក្មេងពីរបៀបគណនាលុយអាប់ពេលទៅផ្សារទិញម្ហូប ជាជាងការឱ្យពួកគេអង្គុយទន្ទេញរូបមន្តបូកដកលេខស្ងួតៗនៅលើក្តារខៀន។ |
| Constructivist-oriented instructional environment (បរិយាកាសសិក្សាផ្អែកលើទ្រឹស្តីស្ថាបនាចំណេះដឹង) | ជាបរិយាកាសថ្នាក់រៀនដែលជំរុញឱ្យសិស្សបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់ ការធ្វើគម្រោង និងការសហការគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា ជាជាងការអង្គុយរង់ចាំស្តាប់តែគ្រូពន្យល់ និងកត់ត្រា។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងៗយកដុំឡេហ្គោ (Lego) មកសាងសង់ផ្ទះដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែបង្ហាញរូបភាពផ្ទះឱ្យពួកគេមើល។ |
| Formative assessment (ការវាយតម្លៃអភិវឌ្ឍន៍) | ជាការវាយតម្លៃសមត្ថភាពសិស្សជាប្រចាំកំឡុងពេលកំពុងសិក្សា ដែលមិនមែនធ្វើឡើងដើម្បីដាក់ពិន្ទុ ឬវិនិច្ឆ័យធ្លាក់/ជាប់នោះទេ តែដើម្បីផ្តល់មតិកែលម្អដល់សិស្សឱ្យពួកគេដឹងពីចំណុចខ្វះខាត និងកែលម្អការយល់ដឹងរបស់ពួកគេទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់សម្លរពេលកំពុងចម្អិនលើចង្ក្រានដើម្បីថែមថយគ្រឿងឱ្យឆ្ងាញ់ ជាជាងការរង់ចាំដល់ពេលដួសដាក់ចានឱ្យភ្ញៀវហូបទើបដឹងថាសាបឬប្រៃ។ |
| Process-oriented teaching (ការបង្រៀនតម្រង់ទិសតាមដំណើរការ) | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលផ្តោតសំខាន់លើ "របៀបដែលសិស្សគិតនិងរបៀបរៀនសូត្រ" (ដូចជាការត្រិះរិះពិចារណា និងការរៀនដោះស្រាយបញ្ហាជាជំហានៗ) ជាជាងការសង្កត់ធ្ងន់តែទៅលើការបញ្ជូនព័ត៌មាន ឬខ្លឹមសារមេរៀនឱ្យទន្ទេញចាំមាត់។ | ដូចជាការបង្រៀនមនុស្សម្នាក់ពីរបៀបស្ទូចត្រី ដើម្បីឱ្យគេអាចរកត្រីបានខ្លួនឯងរហូត ជាជាងគ្រាន់តែយកត្រីមួយក្បាលទៅឱ្យគេហូបមួយពេល។ |
| Learning community (សហគមន៍សិក្សា) | ជាការប្រមូលផ្តុំក្រុមមនុស្ស (រួមមានសិស្ស គ្រូបង្រៀន សាស្ត្រាចារ្យ សាលារៀន និងអាណាព្យាបាល) ដែលមានភាពស្និទ្ធស្នាល និងមានគោលដៅរួមគ្នាក្នុងការលើកកម្ពស់ស្តង់ដារអប់រំ ផ្តល់ការគាំទ្រ និងចែករំលែកបទពិសោធន៍រៀនសូត្រទៅវិញទៅមក។ | ដូចជាក្រុមអ្នកកីឡាប្រណាំងកង់មួយក្រុម ដែលតែងតែលើកទឹកចិត្ត និងចែករំលែកបច្ចេកទេសជិះកង់ឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមកដើម្បីឱ្យជិះបានលឿននិងឆ្ពោះទៅដល់គោលដៅទាំងអស់គ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
