បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាអត្រាអ្នកបោះបង់ការសិក្សាខ្ពស់ និងកង្វះការចូលរួមក្នុងមុខវិជ្ជា STEM ជាពិសេសក្នុងចំណោមសិស្សដែលមកពីក្រុមមិនសូវមានតំណាង (Underrepresented groups) នៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំសហរដ្ឋអាមេរិក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed-Methods) ដោយវិភាគលើករណីសិក្សាពីតំបន់ចំនួនបួនផ្សេងគ្នានៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តគម្រោង CRED។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Culturally Relevant Engineering Design (CRED) ការរចនាវិស្វកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌ |
បង្កើនការចូលរួម ការរក្សាទុកសិស្ស និងសមិទ្ធផលសិក្សាយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ ជួយភ្ជាប់ទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្ត្រទៅនឹងបរិបទជីវិតពិតនិងវប្បធម៌របស់សិស្ស។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីសិក្សាថ្មី។ តម្រូវឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបន្ថែម និងការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីសហគមន៍។ | មានកំណើនអត្រារក្សាទុកសិស្សរហូតដល់ ១៩% និងការចូលរួមរបស់សិស្សរហូតដល់ ២៣% បើធៀបនឹងកម្មវិធីធម្មតា។ |
| Traditional STEM Education (Non-CRED Baseline) ការអប់រំ STEM បែបប្រពៃណី (កម្រិតគោល) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តដោយសារមានកម្មវិធីសិក្សា និងឯកសារបង្រៀនស្តង់ដារដែលមានស្រាប់ជាយូរមកហើយ។ មិនទាមទារការកែច្នៃច្រើនតាមតំបន់។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទ្រឹស្តី និងការប្រឡង ដែលធ្វើឱ្យសិស្សមកពីក្រុមមិនសូវមានតំណាងងាយនឹងបោះបង់ការសិក្សា។ មិនសូវមានភាពទាក់ទាញសម្រាប់សិស្សទូទៅ។ | មានអត្រារក្សាទុក និងការចូលរួមទាបជាងវិធីសាស្ត្រ CRED ដែលត្រូវបានប្រើជាកម្រិតគោល (Baseline) សម្រាប់ការប្រៀបធៀប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីតួលេខចំណាយជាក់លាក់ក្តី ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធនធាននិងការចូលរួមពីភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើនដើម្បីអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះឱ្យបានជោគជ័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ទីក្រុង ជនបទ និងសហគមន៍ចម្រុះជាតិសាសន៍ (ដូចជាសិស្សអាហ្វ្រិក-អាមេរិកាំង និងសិស្សមកពីគ្រួសារចំណូលទាប)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់ ព្រោះវាបង្ហាញថាការសម្របមេរៀន STEM ទៅនឹងបរិបទសហគមន៍មូលដ្ឋាន អាចជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកាត់បន្ថយអត្រាបោះបង់ការសិក្សារបស់សិស្សនៅតាមតំបន់ដាច់ស្រយាល។
វិធីសាស្ត្រ CRED នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចសម្របយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងប្រព័ន្ធអប់រំរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគរុកោសល្យដែលពាក់ព័ន្ធនឹងវប្បធម៌ និងបរិបទសង្គម នឹងមិនត្រឹមតែជួយរក្សាសិស្សក្នុងការសិក្សា STEM ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបណ្តុះធនធានមនុស្សដែលអាចដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងពិតប្រាកដ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Culturally Relevant Engineering Design (CRED) | ការរចនាវិស្វកម្មដោយបញ្ចូលអត្តសញ្ញាណ វប្បធម៌ និងបរិបទជីវិតពិតរបស់សិស្សទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា ដើម្បីឱ្យការរៀនសូត្រមានអត្ថន័យ និងងាយយល់សម្រាប់ពួកគេ ជាពិសេសសិស្សដែលមកពីសហគមន៍ក្រីក្រ ឬជនជាតិភាគតិច។ | ដូចជាការបង្រៀនសិស្សពីការសាងសង់ស្ពានដោយប្រើប្រាស់គំរូស្ពានឫស្សីដែលពួកគេធ្លាប់ឃើញក្នុងភូមិរបស់ពួកគេផ្ទាល់ ជាជាងការប្រើគំរូស្ពានដែកទំនើបនៅបរទេសដែលពួកគេមិនធ្លាប់ស្គាល់។ |
| Culturally Relevant Pedagogy (CRP) | ទ្រឹស្តីនៃការបង្រៀនដែលផ្តោតលើការផ្តល់អំណាចដល់សិស្សទាំងផ្នែកបញ្ញា និងសង្គម ដោយប្រើប្រាស់បទពិសោធន៍វប្បធម៌របស់ពួកគេជាស្ពានដើម្បីចម្លងចំណេះដឹងថ្មីៗ និងជួយពួកគេឱ្យរក្សាបាននូវវប្បធម៌ដើមរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ភាសា ឬរឿងព្រេងប្រចាំតំបន់ដើម្បីពន្យល់ពីរូបមន្តវិទ្យាសាស្ត្រស្មុគស្មាញ ដើម្បីឱ្យសិស្សងាយចាប់បាន និងមានអារម្មណ៍ស្និទ្ធស្នាល។ |
| STEM Identity Theory | ទ្រឹស្តីដែលលើកឡើងថា សិស្សនឹងបន្តការសិក្សា ឬចាប់អាជីពក្នុងវិស័យ STEM ប្រសិនបើពួកគេមានអារម្មណ៍ថាខ្លួនឯងពិតជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ឬវិស្វករ ហើយវិស័យនេះពិតជាសាកសមនឹងអត្តសញ្ញាណរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាកីឡាករបាល់ទាត់ដែលជឿជាក់យ៉ាងមុតមាំថាខ្លួនឯងមានដុងខាងកីឡា ទើបគេខិតខំហ្វឹកហាត់មិនបោះបង់ទោះជាហត់យ៉ាងណាក៏ដោយ។ |
| Underrepresented Groups (URG) | ក្រុមមនុស្សដែលមានចំនួនតំណាងតិចតួចនៅក្នុងវិស័យណាមួយ (ដូចជា ស្ត្រី ឬជនជាតិភាគតិចក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ) បើធៀបនឹងចំនួនសរុបរបស់ពួកគេនៅក្នុងសង្គម ដោយសារតែរបាំងសង្គម ឬសេដ្ឋកិច្ច។ | ដូចជាក្នុងថ្នាក់រៀនវិស្វកម្មដែលមានសិស្សប្រុស៤០នាក់ តែមានសិស្សស្រីតែ២នាក់ ដែលស្ថានភាពនេះធ្វើឱ្យសិស្សស្រីក្លាយជាក្រុមដែលមិនសូវមានតំណាង។ |
| Educational Equity | ការធានាថាសិស្សគ្រប់រូបទទួលបានការគាំទ្រ និងធនធានដែលពួកគេត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យ ដោយពិចារណាលើចំណុចខ្សោយ និងតម្រូវការខុសៗគ្នារបស់ពួកគេ (ខុសពីសមភាពដែលផ្តល់ឱ្យគ្រប់គ្នានូវបរិមាណដូចគ្នាដោយមិនគិតពីកង្វះខាតដើម)។ | ដូចជាការផ្តល់កង់ឱ្យក្មេងៗជិះ ដោយក្មេងតូចទទួលបានកង់តូច ក្មេងធំទទួលបានកង់ធំ និងក្មេងពិការទទួលបានកង់ពិសេស ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចធាក់ដល់គោលដៅដូចគ្នា។ |
| Student Retention | សមត្ថភាពរបស់សាលារៀន ឬប្រព័ន្ធអប់រំក្នុងការរក្សាសិស្សឱ្យបន្តការសិក្សារហូតដល់បញ្ចប់វគ្គ ឬឆ្លងថ្នាក់ ដោយទប់ស្កាត់មិនឱ្យពួកគេបោះបង់ការសិក្សាពាក់កណ្តាលទី។ | ដូចជាការដែលម្ចាស់ហាងអាចថែរក្សាអតិថិជនចាស់ៗឱ្យបន្តទិញទំនិញនៅហាងរបស់ខ្លួនជារៀងរហូត ដោយមិនរត់ទៅទិញហាងផ្សេង។ |
| Tinto's Model of Student Retention | ទ្រឹស្តីអប់រំដែលពន្យល់ថា សិស្សម្នាក់នឹងសម្រេចចិត្តបន្ត ឬបោះបង់ការសិក្សា គឺអាស្រ័យលើកម្រិតដែលពួកគេអាចធ្វើសមាហរណកម្មខ្លួនឯងទៅក្នុងបរិយាកាសសង្គម និងបរិយាកាសសិក្សានៅក្នុងសាលារៀននោះ។ | ដូចជាការចូលរួមក្នុងក្លឹបកីឡាថ្មីមួយ ប្រសិនបើអ្នកលេងចុះសម្រុងជាមួយមិត្តរួមក្រុម និងយល់ពីរបៀបលេងបានល្អ អ្នកនឹងបន្តលេងនៅទីនោះយូរអង្វែងដោយមិនចង់ឈប់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
