បញ្ហា (The Problem)៖ សិស្សថ្នាក់វិទ្យាល័យនៅប្រទេសថៃតែងតែមានការយល់ខុសលើមេរៀនជីវវិទ្យាស្មុគស្មាញដូចជាប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ដោយសារការរៀនតាមបែបបញ្ញត្តិនិងការទន្ទេញចាំមាត់។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហានេះតាមរយៈការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនផ្អែកលើការអង្កេតស្រាវជ្រាវធៀបនឹងការរៀនបែបធម្មតា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាបែបពិសោធន៍ដែលមានក្រុមត្រួតពិនិត្យ និងការធ្វើតេស្តមុន-ក្រោយ (Pretest-Posttest Control Group Design) ដោយធ្វើឡើងលើសិស្សថ្នាក់ទី១១ ចំនួន ៨០នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Inquiry-Based Learning (5Es) ការរៀនផ្អែកលើការអង្កេតស្រាវជ្រាវ (គំរូ 5Es) |
សិស្សមានឱកាសបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង កែលម្អការយល់ខុស (Misconceptions) និងបង្កើនសមត្ថភាពគិតវិភាគ។ សិស្សចេះរៀបចំការពិសោធន៍ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងបានល្អ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំផែនការ និងការអនុវត្ត។ តម្រូវឱ្យមានសម្ភារៈពិសោធន៍គ្រប់គ្រាន់ និងគ្រូដែលមានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការសម្របសម្រួល។ | ពិន្ទុនៃការយល់ដឹងវិទ្យាសាស្ត្រកើនដល់ ៦៣.២៥ និងសមត្ថភាពអង្កេតស្រាវជ្រាវកើនដល់ ៩.២៨ (កម្រិតអត្ថន័យ .05)។ |
| Conventional Learning ការរៀនតាមបែបធម្មតា (ការពន្យល់ និងកត់ត្រា) |
គ្រូអាចគ្របដណ្ដប់ខ្លឹមសារមេរៀនបានច្រើនក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ងាយស្រួលរៀបចំ និងមិនសូវទាមទារសម្ភារៈពិសោធន៍ស្មុគស្មាញច្រើន។ | សិស្សរៀនតាមរបៀបទន្ទេញចាំមាត់ ដែលងាយនឹងភ្លេច និងនាំឱ្យមានការយល់ខុសច្រើន។ សិស្សខ្វះសមត្ថភាពអនុវត្តជាក់ស្តែង និងកង្វះការត្រិះរិះពិចារណា។ | ពិន្ទុនៃការយល់ដឹងវិទ្យាសាស្ត្របានត្រឹម ៥៤.៣៣ និងសមត្ថភាពអង្កេតស្រាវជ្រាវបានត្រឹម ៧.៤៣ ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាថវិកាផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការពេលវេលាបង្រៀន និងធនធានសម្ភារៈសម្រាប់ធ្វើការពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅសាលាវិទ្យាល័យ Kanjanapisek ក្នុងខេត្តនគរបឋម (Nakhon Pathom) ប្រទេសថៃ ដោយយកគំរូសិស្សថ្នាក់ទី១១ ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ-គណិតវិទ្យា។ បរិបទនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងកម្ពុជា ដែលសិស្សតែងតែរៀនតាមការទន្ទេញមាត់។ ទោះយ៉ាងណា សាលានៅថៃអាចមានបន្ទប់ពិសោធន៍ និងឧបករណ៍ទំនើបជាងសាលារដ្ឋទូទៅភាគច្រើននៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការបង្រៀនតាមបែប 5Es នេះមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការលើកកម្ពស់គុណភាពអប់រំមុខវិជ្ជា STEM នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតពីការរៀនដើម្បីតែប្រឡង ទៅជាការរៀនដោយការស៊ើបអង្កេតនិងពិសោធន៍ជាក់ស្តែង នឹងរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការផលិតធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញវិភាគពិតប្រាកដនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Inquiry-Based Learning | ជាវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលតម្រូវឱ្យសិស្សដើរតួជាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយពួកគេត្រូវចោទសួរ បង្កើតសម្មតិកម្ម ធ្វើការពិសោធន៍ និងទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង ជាជាងការរង់ចាំស្តាប់ការពន្យល់ពីគ្រូទន្ទេញចាំមាត់។ | វាដូចជាការឱ្យក្មេងៗធ្វើជាអ្នកស៊ើបអង្កេតរកការពិតពីករណីណាមួយដោយខ្លួនឯង ជាជាងការប្រាប់ពួកគេពីរឿងរ៉ាវតាំងពីដើមដល់ចប់។ |
| Misconception | ជាការយល់ដឹង ឬជំនឿខុសឆ្គងរបស់សិស្សទៅលើទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្ត្រណាមួយ ដែលច្រើនកើតចេញពីបទពិសោធន៍ប្រចាំថ្ងៃ ឬការបកស្រាយខុស ហើយវាជាឧបសគ្គយ៉ាងធំដល់ការរៀនចំណេះដឹងថ្មី។ | ដូចជាការដែលយើងធ្លាប់ជឿថា ព្រះអាទិត្យរះវិលជុំវិញផែនដី ព្រោះយើងមើលឃើញវាមានចលនារៀងរាល់ថ្ងៃ ដែលតាមពិតផែនដីទេដែលវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ។ |
| Constructivism | ជាទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រដែលជឿថា មនុស្សមិនមែនគ្រាន់តែទទួលយកព័ត៌មានដោយផ្ទាល់នោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេបង្កើតចំណេះដឹងនិងអត្ថន័យដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់បទពិសោធន៍ថ្មីៗទៅនឹងចំណេះដឹងដែលពួកគេមានស្រាប់។ | ដូចជាការយកបំណែកល្បែងផ្គុំរូប (Lego) ថ្មីៗ មកផ្គុំបញ្ចូលគ្នានៅលើគ្រឹះចាស់ដែលយើងមានរួចហើយ ដើម្បីបង្កើតជារូបរាងអគារមួយ។ |
| Action potential | ជាដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរបន្ទុកអគ្គិសនីនៅលើភ្នាសកោសិកាសរសៃប្រសាទ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសញ្ញា ឬព័ត៌មានបញ្ជូនពីកោសិកាមួយទៅកោសិកាមួយទៀតបានយ៉ាងលឿននៅក្នុងប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វនិងមនុស្ស។ | វាប្រៀបដូចជាចរន្តអគ្គិសនីដែលរត់ភ្លាមៗកាត់ខ្សែភ្លើង ដើម្បីធ្វើឱ្យអំពូលភ្លើងភ្លឺនៅពេលយើងចុចកុងតាក់។ |
| Analysis of Covariance (ANCOVA) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមពីរឬច្រើន ដោយធ្វើការកាត់កងឥទ្ធិពលនៃអថេរជ្រៀតជ្រែកផ្សេងទៀត (ឧទាហរណ៍ ពិន្ទុមុនពេលរៀន) ដើម្បីឱ្យការវាស់ស្ទង់លទ្ធផលក្រោយពេលរៀនមានភាពសុក្រឹត និងយុត្តិធម៌បំផុត។ | ដូចជាការប្រកួតរត់ប្រណាំងដែលយើងកាត់កងពិន្ទុឱ្យយុត្តិធម៌ ដោយគិតពីគម្លាតនៃកម្លាំងដើមរបស់អ្នករត់ម្នាក់ៗរួចជាស្រេច មុននឹងសម្រេចថានរណារត់បានល្អជាងគេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
