បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីកង្វះខាតនៃការស៊ើបអង្កេតរួមស្តីពីការវិវត្តនៃវិស័យស្រាវជ្រាវទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងរវាងការញៀនប្រព័ន្ធឌីជីថល (Digital Addiction) និងសមិទ្ធផលសិក្សា (Academic Achievement) របស់សិស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការវិភាគរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការវិភាគទិន្នន័យឯកសារបោះពុម្ពផ្សាយ និងការគូសផែនទីវិទ្យាសាស្ត្រ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យ Web of Science (WoS) ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Bibliometric Performance Analysis ការវិភាគលើទិន្នន័យឯកសារបោះពុម្ពផ្សាយ |
ផ្តល់ទិដ្ឋភាពទូទៅយ៉ាងច្បាស់លាស់អំពីបរិមាណ ការលូតលាស់ និងឥទ្ធិពលរបស់អ្នកនិពន្ធ ទស្សនាវដ្តី និងប្រទេសនានាក្នុងវិស័យស្រាវជ្រាវនេះ។ | មិនបានបង្ហាញពីការវិវត្តនៃទំនាក់ទំនងប្រធានបទស៊ីជម្រៅ ឬបម្រែបម្រួលនៃគំនិតបច្ចេកទេសតាមពេលវេលានោះទេ។ | បង្ហាញថាប្រទេសចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសនាំមុខគេ ហើយការបោះពុម្ពផ្សាយបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងជាពិសេសពីឆ្នាំ ២០១៨ ដល់ ២០២២។ |
| Science Mapping Analysis (SciMAT) ការវិភាគការគូសផែនទីវិទ្យាសាស្ត្រ |
បង្ហាញពីការវិវត្តនៃប្រធានបទតាមដំណាក់កាលពេលវេលា និងទំនាក់ទំនងរវាងបណ្តុំពាក្យគន្លឹះ (Keywords) បានយ៉ាងលម្អិតតាមរយៈដ្យាក្រាម។ | ទាមទារការរៀបចំ និងសម្អាតទិន្នន័យច្រើន (ដូចជាការចងក្រងពាក្យគន្លឹះស្រដៀងគ្នាបញ្ចូលគ្នាដោយដៃ) និងត្រូវការជំនាញខ្ពស់ក្នុងការបកស្រាយផែនទីប្រធានបទ។ | បានរកឃើញការផ្លាស់ប្តូរចំណាប់អារម្មណ៍ស្រាវជ្រាវពីការញៀនស្មាតហ្វូននៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង ទៅកាន់ការញៀនបណ្តាញសង្គម និងកត្តាគ្រួសារក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យឯកសារ និងសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់មូលដ្ឋានទិន្នន័យស្រាវជ្រាវអន្តរជាតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យផ្តាច់មុខតែពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យ Web of Science (WoS) និងជ្រើសរើសយកតែអត្ថបទជាភាសាអង់គ្លេស ដោយផាត់ចោលសៀវភៅ ឬអត្ថបទក្នុងមូលដ្ឋានទិន្នន័យផ្សេងទៀត (ដូចជា Scopus ជាដើម)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការវិភាគនេះអាចមានកម្រិត ដោយសារការស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុកជាភាសាខ្មែរ ឬការបោះពុម្ពដែលមិនទាន់ឈានដល់ស្តង់ដារអន្តរជាតិ WoS មិនត្រូវបានរាប់បញ្ចូលនោះទេ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាបន្ថែមក្នុងបរិបទសង្គមខ្មែរផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា ស្របពេលដែលការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គម និងស្មាតហ្វូនរបស់យុវជនកំពុងកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។
ជារួម ការស្វែងយល់ពីនិន្នាការ និងកត្តាជម្រុញនៃការញៀនប្រព័ន្ធឌីជីថល នឹងជួយស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាក្នុងការកសាងយុទ្ធសាស្ត្រទប់ស្កាត់ ដើម្បីលើកកម្ពស់សមត្ថភាព និងសុខុមាលភាពសិក្សារបស់យុវជនក្នុងយុគសម័យឌីជីថល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bibliometric performance analysis | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបរិមាណដែលវាស់ស្ទង់ឥទ្ធិពល ល្បឿនកំណើន និងទំហំនៃការបោះពុម្ពផ្សាយ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកនិពន្ធ ទស្សនាវដ្តី ឬប្រទេសណាដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រណាមួយ។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីសារពើភណ្ឌដើម្បីរាប់មើលថា តើទំនិញ (អត្ថបទស្រាវជ្រាវ) ណាលក់ដាច់ជាងគេ និងអ្នកណាជាអ្នកផលិត (អ្នកនិពន្ធ) ច្រើនជាងគេក្នុងទីផ្សារ។ |
| Science mapping analysis | បច្ចេកទេសវិភាគទិន្នន័យគន្ថនិទ្ទេសដោយប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ ដើម្បីគូសផែនទីបង្ហាញពីរចនាសម្ព័ន្ធ និងទំនាក់ទំនងរវាងប្រធានបទ ពាក្យគន្លឹះ និងនិន្នាការស្រាវជ្រាវដែលកំពុងវិវត្តតាមពេលវេលា។ | ដូចជាការគូសផែនទីបណ្តាញផ្លូវថ្នល់ដើម្បីមើលថា តើទីក្រុងណា (ប្រធានបទ) មានទំនាក់ទំនងគ្នាច្រើនជាងគេ ហើយផ្លូវណាដែលគេនិយមធ្វើដំណើរជាងគេពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ។ |
| Motor themes | នៅក្នុងការគូសផែនទីវិទ្យាសាស្ត្រ វាគឺជាក្រុមនៃប្រធានបទស្រាវជ្រាវដែលមានការអភិវឌ្ឍខ្ពស់ និងមានទំនាក់ទំនងកណ្តាលខ្លាំង (Centrality និង Density ខ្ពស់) ដែលដើរតួនាទីជាក្បាលម៉ាស៊ីនរុញច្រានការស្រាវជ្រាវក្នុងវិស័យនោះទាំងមូល។ | ដូចជាសិស្សឆ្នើមប្រចាំថ្នាក់ដែលមិនត្រឹមតែរៀនពូកែខ្លួនឯងទេ ថែមទាំងសកម្មក្នុងការជួយពន្យល់មេរៀន និងដឹកនាំមិត្តភក្តិដទៃទៀត។ |
| Thematic evolution map | ដ្យាក្រាមដែលបង្ហាញពីរបៀបដែលប្រធានបទស្រាវជ្រាវផ្លាស់ប្តូរ លេចឡើងថ្មី បាត់ទៅវិញ ឬរួមបញ្ចូលគ្នាពីដំណាក់កាលពេលវេលាមួយទៅដំណាក់កាលមួយទៀត ដោយផ្អែកលើការចែករំលែកពាក្យគន្លឹះរវាងគ្នា។ | ដូចជាការមើលរូបថតតាំងពីក្មេងរហូតដល់ចាស់ ដើម្បីដឹងថាមនុស្សម្នាក់មានការផ្លាស់ប្តូររូបរាង ឬចំណូលចិត្តបែបណាតាមវ័យនីមួយៗ។ |
| Co-word analysis | ការវិភាគអត្ថបទដោយរាប់ចំនួនដងដែលពាក្យគន្លឹះ (Keywords) ពីរ ឬច្រើនត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាមួយគ្នានៅក្នុងឯកសារតែមួយ ដើម្បីរកមើលទំនាក់ទំនងនៃគំនិត ឬបង្កើតបណ្តាញប្រធានបទ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថា រាល់ពេលដែលគេទិញ "សាប៊ូ" តែងតែមានការទិញ "ថ្នាំដុសធ្មេញ" នៅជាមួយ ដើម្បីសន្និដ្ឋានថាទំនិញទាំងពីរនេះមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ |
| Nomophobia | មកពីពាក្យពេញថា 'No-mobile-phone phobia' ដែលជាអាការៈភ័យខ្លាច ឬការថប់បារម្ភផ្នែកផ្លូវចិត្តយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលដែលមិនមានទូរស័ព្ទដៃនៅជិតខ្លួន អស់ថ្ម ឬគ្មានសេវាអ៊ីនធឺណិត។ | ដូចជាអារម្មណ៍ភ័យស្លន់ស្លោនៅពេលដែលអ្នកភ្លេចកាបូបលុយនៅផ្ទះពេលចេញក្រៅ ប៉ុន្តែនេះគឺកើតឡើងដោយសារតែអត់ទូរស័ព្ទ។ |
| Self-efficacy | ជំនឿចិត្ត និងការវាយតម្លៃរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗទៅលើសមត្ថភាពខ្លួនឯងក្នុងការរៀបចំ គ្រប់គ្រង និងអនុវត្តសកម្មភាពផ្សេងៗ ដើម្បីឈានទៅសម្រេចគោលដៅណាមួយ (ដូចជាការទទួលបានពិន្ទុល្អក្នុងការសិក្សាជាដើម) ដែលកត្តានេះអាចជួយទប់ស្កាត់ការញៀនប្រព័ន្ធឌីជីថលបាន។ | ដូចជាកីឡាករម្នាក់ដែលជឿជាក់មុនពេលប្រកួតថាខ្លួនពិតជាមានកម្លាំង និងបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីយកឈ្នះគូប្រកួតយ៉ាងពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
