បញ្ហា (The Problem)៖ មូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍កីឡាជាតិ (NSDF) ខ្វះក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃប្រកបដោយប្រព័ន្ធនិងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដើម្បីវាយតម្លៃឱ្យបានត្រឹមត្រូវនូវដំណើរការ និងតម្លៃនៃប្រតិបត្តិការយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានអភិវឌ្ឍទម្រង់វាយតម្លៃដោយផ្អែកលើទ្រឹស្ដីកម្មវិធីអនុវត្ត (Applied Program Theory) និងបានអនុវត្តវាដើម្បីវាយតម្លៃលទ្ធផលប្រតិបត្តិការឆ្នាំ ២០១៥ របស់ NSDF តាមរយៈការស្របមតិរបស់អ្នកជំនាញ និងការស្ទង់មតិពីអ្នកពាក់ព័ន្ធ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Applied Program Theory (APT) Evaluation ការវាយតម្លៃផ្អែកលើទ្រឹស្តីកម្មវិធីអនុវត្ត (Applied Program Theory) |
ផ្តល់ការវិភាគស៊ីជម្រៅលើ ៦ ផ្នែក (រួមមានបរិបទ លទ្ធផល ផលប៉ះពាល់ និងយន្តការអន្តរាគមន៍) ដែលជួយឱ្យយល់ពីមូលហេតុពិតប្រាកដនៃភាពជោគជ័យឬបរាជ័យ។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការវាយតម្លៃ មានសូចនាករស្មុគស្មាញច្រើន និងត្រូវការការចូលរួមយ៉ាងសកម្មពីភាគីពាក់ព័ន្ធ។ | បង្កើតបានសូចនាកររង្វាស់ចំនួន ៤២ និងបានរកឃើញថា ៣០.៩៥% នៃប្រតិបត្តិការយុទ្ធសាស្ត្ររបស់មូលនិធិគឺស្ថិតក្នុងកម្រិតខ្សោយបំផុត។ |
| Traditional Performance Evaluation (SEPA/KPI-based) ការវាយតម្លៃសមិទ្ធកម្មបែបប្រពៃណី (ផ្អែកលើសូចនាករ KPI និង SEPA) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត មានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ពីរដ្ឋាភិបាល និងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យហិរញ្ញវត្ថុជាគោលសម្រាប់ការចុះបញ្ជី។ | មិនអាចវាស់វែងពីទំនាក់ទំនងហេតុនិងផល ឬបរិបទនៃការអនុវត្តជាក់ស្តែងបានស៊ីជម្រៅ (ខ្វះការវាយតម្លៃយន្តការនិងការទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានទូទៅ)។ | ត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាមានចំណុចខ្សោយក្នុងការវាយតម្លៃគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ដែលជាហេតុផលត្រូវអភិវឌ្ឍទម្រង់វាយតម្លៃថ្មី។ |
| Modified Delphi Technique បច្ចេកទេសដែលហ្វីកែសម្រួល (Modified Delphi Technique) |
កាត់បន្ថយភាពលម្អៀងពីអ្នកមានឥទ្ធិពលក្នុងក្រុម សន្សំពេលវេលាជាងវិធីសាស្ត្រដើម និងបង្កើតការឯកភាព (Consensus) បានល្អតាមរយៈការស្ទង់មតិដោយមិនចាំបាច់ជួបមុខគ្នាផ្ទាល់។ | នៅតែទាមទារការជ្រើសរើសអ្នកជំនាញដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ និងត្រូវធ្វើការស្ទង់មតិច្រើនជុំ (យ៉ាងហោចណាស់ ២ ជុំ)។ | ទទួលបានការឯកភាពខ្ពស់ពីអ្នកជំនាញ ១៩ រូប (មេដ្យាន ចាប់ពី ៣.៥០ ឡើងទៅ និង IQR ទាបជាងឬស្មើ ១.៥០ សម្រាប់គ្រប់សូចនាករ)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការវាយតម្លៃតាមទម្រង់នេះ ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើធនធានមនុស្សដែលមានជំនាញឯកទេស និងពេលវេលាសម្រាប់ការស្ទង់មតិច្រើនដំណាក់កាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងទាំងស្រុងនៅក្នុងបរិបទប្រទេសថៃ ដោយផ្ដោតលើមូលនិធិអភិវឌ្ឍន៍កីឡាជាតិ (NSDF) ដែលមានប្រភពចំណូលធំពីពន្ធស្រានិងបារី ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីអ្នកជំនាញថៃ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រទេសយើងកំពុងជំរុញវិស័យកីឡាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទំហំថវិកា ច្បាប់ និងយន្តការគ្រប់គ្រងមូលនិធិរដ្ឋមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលសូចនាករដើម្បីឱ្យស្របនឹងបរិបទក្នុងស្រុក។
ទម្រង់វាយតម្លៃផ្អែកលើទ្រឹស្ដីកម្មវិធីនេះ ពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំង សម្រាប់ការកសាងប្រព័ន្ធវាយតម្លៃវិស័យកីឡានៅកម្ពុជាឱ្យមានស្តង់ដារ។
ការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្ដីនេះអាចជួយស្ថាប័នកីឡាកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការវាយតម្លៃត្រឹមតែរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុ ទៅជាការវាយតម្លៃបែបយុទ្ធសាស្ត្រដែលយល់ច្បាស់ពីឫសគល់នៃបញ្ហា និងការរៀបចំផែនការឱ្យកាន់តែមុតស្រួច។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Applied Program Theory | គឺជាក្របខ័ណ្ឌវាយតម្លៃដែលមិនត្រឹមតែមើលថាតើគម្រោងមួយជោគជ័យឬអត់នោះទេ ប៉ុន្តែវាស៊ីជម្រៅទៅលើ "ហេតុអ្វី" និង "របៀបណា" ដែលសកម្មភាពនានាបង្កើតឱ្យមានលទ្ធផល ដោយបំបែកការវាយតម្លៃជាច្រើនផ្នែកដូចជា បរិបទ លទ្ធផល ផលប៉ះពាល់ និងយន្តការ។ | ដូចជាការមើលប្លង់ស្ថាបត្យកម្ម និងយល់ពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធទឹកនិងភ្លើងដំណើរការ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែឈរមើលថាតើផ្ទះនោះស្អាតឬអត់។ |
| Modified Delphi technique | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដើម្បីប្រមូលមតិឯកភាពពីក្រុមអ្នកជំនាញតាមរយៈការស្ទង់មតិច្រើនជុំ។ ពាក្យថា "កែសម្រួល" (Modified) មានន័យថា ជំនួសឱ្យការសួរសំណួរបើកចំហរនៅជុំទីមួយ អ្នកស្រាវជ្រាវបានផ្តល់នូវសូចនាករដែលបានរៀបចំរួចជាស្រេច ដើម្បីសន្សំពេលវេលាអ្នកជំនាញ។ | ដូចជាការឱ្យចុងភៅកំពូលៗភ្លក់ម្ហូបម្តងម្នាក់ៗដោយមិនឱ្យជួបមុខគ្នា ហើយផ្តល់ពិន្ទុរហូតដល់គ្រប់គ្នាឯកភាពថាវាពិតជាមានរសជាតិឆ្ងាញ់បំផុត។ |
| Normative Treatment Evaluation | ជាផ្នែកមួយនៃការវាយតម្លៃទ្រឹស្តីកម្មវិធី ដែលផ្តោតលើការប្រៀបធៀបរវាង "ការរៀបចំផែនការតាមទ្រឹស្តី" និង "ការរៀបចំផែនការដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដ" ថាតើវាស្របគ្នា និងមានភាពសមស្របកម្រិតណា។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលថាតើគ្រឿងផ្សំដែលបានរៀបចំទុក ពិតជាត្រូវគ្នានឹងរូបមន្តធ្វើម្ហូបដែលបានសរសេរទុកដែរឬទេ។ |
| Intervening Mechanism Evaluation | ការវាយតម្លៃលើយន្តការ ឬដំណើរការកម្រិតកណ្តាល ដែលជាស្ពានភ្ជាប់រវាងសកម្មភាពគម្រោង និងលទ្ធផលចុងក្រោយ ដូចជាការវាយតម្លៃលើការចូលរួមរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធ និងការទទួលខុសត្រូវចំពោះសង្គមជាដើម។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលខ្សែភ្លើងដែលតភ្ជាប់ពីរោងចក្រអគ្គិសនី ថាតើវាដំណើរការល្អឬអត់ មុននឹងរំពឹងថាអំពូលភ្លើងនៅផ្ទះអ្នកអាចភ្លឺបាន។ |
| Interquartile Range | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពង្រាយទិន្នន័យដោយផ្តោតលើ ៥០% នៃទិន្នន័យនៅកណ្តាល។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើអ្នកជំនាញមានមតិស្របគ្នាឬអត់ (បើពិន្ទុ IQR ទាបជាងឬស្មើ ១.៥០ មានន័យថាមានការឯកភាពគ្នា)។ | ដូចជាការកាត់ចោលមតិរបស់អ្នកដែលគាំទ្រខ្លាំងពេក និងអ្នកដែលរិះគន់ខ្លាំងពេក រួចយកតែមតិភាគច្រើននៅកណ្តាលមកវាស់ស្ទង់រកការឯកភាព។ |
| State Enterprise Performance Appraisal | ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃស្តង់ដារមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋាភិបាល (ផ្អែកលើស្តង់ដារគុណភាពអន្តរជាតិ) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រង និងប្រតិបត្តិការរបស់សហគ្រាសរដ្ឋ ឬមូលនិធិរដ្ឋ។ | ដូចជាតារាងពិន្ទុត្រួតពិនិត្យសុខភាពប្រចាំឆ្នាំរបស់រោងចក្ររដ្ឋ ដើម្បីធានាថាវាដំណើរការបានល្អ និងមានតម្លាភាព។ |
| Normative Implementation Evaluation | ការវាយតម្លៃដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៃកម្មវិធីមួយ (បរិបទនៃការអនុវត្ត) ពិតជាបានធ្វើឡើងស្របតាមស្តង់ដារ ឬគោលការណ៍ណែនាំដែលបានកំណត់ទុកជាមុនឬយ៉ាងណា។ | ដូចជាការចុះទៅពិនិត្យមើលជាងសាងសង់ផ្ទះ ថាតើពួកគេកំពុងចាក់សាប និងរៀបឥដ្ឋត្រឹមត្រូវតាមប្លង់ដែលវិស្វករបានគូសឬទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
