បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីរបៀបដែលអ្នកនយោបាយសេរីក្រិកបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈ និងគោលនយោបាយរបស់ពួកគេទាក់ទងនឹងការអប់រំពិសេស ក្នុងអំឡុងពេលកំណែទម្រង់អប់រំសំខាន់ៗចំនួនបួនរបស់ប្រទេសក្រិក (១៩១៣, ១៩២៩, ១៩៦៤, ១៩៨៥)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយផ្អែកលើឯកសារបណ្ណសារ ដូចជាសេចក្តីផ្តើមនៃច្បាប់ និងកំណត់ហេតុសភា ដើម្បីតាមដានការវិវត្តនៃវាក្យស័ព្ទ និងទស្សនៈនយោបាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 1913 & 1929 Reforms (Isolation Policy) គោលនយោបាយកាត់ផ្តាច់ (កំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៩១៣ និង ១៩២៩) |
ការពារសិស្សទូទៅពីការរំខាន និងការឆ្លងជំងឺ (តាមការយល់ឃើញនាសម័យនោះ)។ | រើសអើងសិស្សដែលមានតម្រូវការពិសេស មិនមានការរៀបចំកម្មវិធីសិក្សា ឬការបណ្តុះបណ្តាលគ្រូត្រឹមត្រូវឡើយ។ | សិស្សត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ទៅរៀននៅសាលាដាច់ដោយឡែក ហើយរដ្ឋមិនបានបញ្ចេញកញ្ចប់ថវិកាគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់។ |
| 1964 Reform (Concealment Policy) គោលនយោបាយមិនអើពើ (កំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៩៦៤) |
រដ្ឋាភិបាលផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់ខ្លាំងលើការអប់រំទូទៅដោយឥតគិតថ្លៃ និងសមធម៌ក្នុងសង្គមសម្រាប់សិស្សធម្មតា។ | មិនមានការលើកឡើងទាល់តែសោះអំពីការអប់រំពិសេសនៅក្នុងច្បាប់កំណែទម្រង់ ដោយទុកឱ្យវិស័យនេះនៅក្រៅរបៀបវារៈជាតិ។ | ការអប់រំពិសេសត្រូវបានលុបបំបាត់ចេញពីការជជែកវែកញែកគោលនយោបាយ និងគ្មានការស្រាវជ្រាវគាំទ្រ។ |
| 1985 Reform (Inclusive Policy) គោលនយោបាយបរិយាបន្ន (កំណែទម្រង់ឆ្នាំ ១៩៨៥) |
ទទួលស្គាល់ការអប់រំពិសេសជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធអប់រំទូទៅ និងជំរុញការចូលរួមក្នុងសង្គមដោយស្មើភាព។ | ការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅមានកម្រិត ដោយសារខ្វះខាតធនធាន អ្នកជំនាញ (ដូចជាគ្រូអប់រំពិសេស និងអ្នកព្យាបាលការនិយាយ) នៅតាមតំបន់ជនបទ។ | ឈានទៅដល់ការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលរោគវិនិច្ឆ័យ វាស់ស្ទង់ និងគាំទ្រ (CDES) និងចាប់ផ្តើមធ្វើសមាហរណកម្មសិស្ស។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះជាការស្រាវជ្រាវបែបប្រវត្តិសាស្ត្រនិងគោលនយោបាយ ការចំណាយធនធានមិនពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាទេ តែត្រូវការការចូលទៅកាន់បណ្ណសារដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសក្រិក ដោយវិភាគតែទៅលើទស្សនៈរបស់អ្នកនយោបាយសេរីតាមរយៈឯកសារផ្លូវការរបស់រដ្ឋពីឆ្នាំ ១៩១៣ ដល់ ១៩៨៥។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសង្គម និងការវិវត្តនៃផ្នត់គំនិតនៅអឺរ៉ុប។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិសាស្រ្តនេះជួយយើងឱ្យមើលឃើញពីដំណើរនៃការផ្លាស់ប្តូរពីការរើសអើង ទៅរកការអប់រំបរិយាបន្ន ដើម្បីចៀសវាងកំហុសគោលនយោបាយ។
ការវិភាគពីគន្លងប្រវត្តិសាស្ត្រនៃគោលនយោបាយអប់រំពិសេសនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យអប់រំពិសេសនៅកម្ពុជា។
មេរៀនពីអតីតកាលរបស់ប្រទេសក្រិកបង្ហាញថា ការតាំងចិត្តផ្នែកនយោបាយ និងការផ្តល់ធនធានគ្រប់គ្រាន់ គឺជាគន្លឹះតែមួយគត់ដើម្បីផ្លាស់ប្តូរការអប់រំពិសេសពីគោលការណ៍នៅលើក្រដាស ទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែងប្រកបដោយសមធម៌។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Special Education (ការអប់រំពិសេស) | ទម្រង់នៃការអប់រំដែលត្រូវបានរៀបចំឡើង និងកែសម្រួលជាពិសេស ដើម្បីបំពេញតម្រូវការសិក្សារបស់សិស្សដែលមានពិការភាព កម្រិតបញ្ញា ឬបញ្ហាប្រឈមផ្សេងៗក្នុងការរៀនសូត្រ។ | ដូចជាការកាត់ខោអាវតម្រូវតាមទំហំអ្នកពាក់ជាក់លាក់ម្នាក់ៗ ជាជាងការទិញខោអាវទំហំតែមួយសម្រាប់មនុស្សគ្រប់គ្នា។ |
| Social inclusion (បរិយាបន្នសង្គម / ការរួមបញ្ចូលក្នុងសង្គម) | គោលការណ៍នៃការធានាថាជនពិការ ឬអ្នកដែលមានតម្រូវការពិសេស ទទួលបានឱកាស និងសិទ្ធិស្មើគ្នាក្នុងការចូលរួមគ្រប់សកម្មភាពក្នុងសង្គម រួមទាំងសាលារៀនទូទៅ ដោយគ្មានការរើសអើង។ | ដូចជាការអញ្ជើញមនុស្សគ្រប់គ្នាចូលរួមក្នុងពិធីជប់លៀងតែមួយ ហើយធានាថាមានមុខម្ហូបដែលអ្នកគ្រប់គ្នាអាចញ៉ាំបានដោយមិនប្រកាន់រើសអើង។ |
| Rejection and repulsion phase (ដំណាក់កាលបដិសេធនិងរុញច្រាន) | ជាដំណាក់កាលប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ (ដូចជានៅឆ្នាំ១៩១៣) ដែលសង្គម និងរដ្ឋាភិបាលបានផាត់ចោលសិស្សមានតម្រូវការពិសេស ដោយចាត់ទុកពួកគេថាជាឧបសគ្គដល់ការរីកចម្រើនរបស់សិស្សទូទៅ ហេតុនេះត្រូវតែដាក់ឱ្យរៀនដាច់ដោយឡែក។ | ដូចជាការញែកផ្លែឈើដែលមានស្នាមចេញពីកន្ត្រក ដោយសារតែខ្លាចឆ្លងរលួយដល់ផ្លែឈើល្អៗដទៃទៀត។ |
| Occupational settlement (ការរៀបចំមុខរបរវិជ្ជាជីវៈ) | ដំណើរការនៃការជួយគាំទ្របុគ្គលដែលមានតម្រូវការពិសេស តាមរយៈការបណ្តុះបណ្តាលជំនាញ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចស្វែងរកការងារធ្វើ មានចំណូល និងអាចពឹងផ្អែកលើខ្លួនឯងបានក្នុងសង្គម។ | ដូចជាការផ្តល់នុយនិងបង្រៀនពីវិធីស្ទូចត្រី ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែផ្តល់ត្រីឱ្យពួកគេហូបមួយពេលៗ។ |
| Open-air schools (សាលារៀនលំហអាកាស) | ជាយន្តការអប់រំក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩២០ ដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់កុមារដែលខ្សោយសុខភាព ឬមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត (asthenic) ដោយគេជឿថាខ្យល់បរិសុទ្ធជួយដល់ការព្យាបាល និងការពារកុំឱ្យឆ្លងជំងឺដល់កុមារដទៃនៅសាលាធម្មតា។ | ដូចជាការដាក់អ្នកជំងឺឱ្យសម្រាកនៅរានហាលខាងក្រៅផ្ទះ ដើម្បីស្រូបខ្យល់បរិសុទ្ធ និងនៅដាច់ដោយឡែកពីសមាជិកគ្រួសារផ្សេងទៀតដើម្បីការពារការឆ្លងរោគ។ |
| Centers of Diagnosis, Evaluation and Support (មជ្ឈមណ្ឌលរោគវិនិច្ឆ័យ វាស់ស្ទង់ និងគាំទ្រ / CDES) | ស្ថាប័នដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមច្បាប់កំណែទម្រង់ ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ វាយតម្លៃកម្រិតតម្រូវការ និងរៀបចំកម្មវិធីសិក្សាគាំទ្រសម្រាប់សិស្សម្នាក់ៗ ដោយមានអ្នកជំនាញពហុវិស័យដូចជា គ្រូពេទ្យ អ្នកចិត្តសាស្ត្រ និងគ្រូអប់រំពិសេស។ | ដូចជាមន្ទីរពេទ្យឯកទេស ដែលមានគ្រូពេទ្យច្រើនជំនាញរួមគ្នាពិនិត្យរោគសញ្ញា និងចេញវេជ្ជបញ្ជាព្យាបាលយ៉ាងច្បាស់លាស់ដល់អ្នកជំងឺម្នាក់ៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
