បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិនិត្យមើលពីរបៀបដែលប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតគាំទ្រដល់ការអប់រំបរិយាបន្ន (Inclusive education) សម្រាប់សិស្សមានពិការភាព តាមរយៈការវាយតម្លៃលើក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយ និងច្បាប់របស់ខ្លួនធៀបនឹងស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគគោលនយោបាយដែលបានកែសម្រួលពីវិធីសាស្ត្រ 'តើបញ្ហាត្រូវបានតំណាងជាអ្វី?' (WPR approach) ដើម្បីពិនិត្យមើលឯកសារគោលនយោបាយអប់រំសំខាន់ៗចំនួនបីរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Modified Bacchi's WPR (What's the Problem Represented to be?) Approach វិធីសាស្ត្រវិភាគអត្ថន័យគោលនយោបាយដែលកែសម្រួលពី Bacchi (WPR) |
ជួយបើកកកាយនូវការសន្មត់លាក់កំបាំង និងផ្នត់គំនិតវប្បធម៌ដែលមានបង្កប់នៅក្នុងអត្ថបទគោលនយោបាយ។ | ទាមទារការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកសង្គមវិទ្យា ហើយអាចមានភាពស្មុគស្មាញ និងចំណាយពេលច្រើនប្រសិនបើប្រើប្រាស់សំណួរទាំង៦របស់ទ្រឹស្តីនេះពេញលេញ។ | បានបង្ហាញឱ្យឃើញថាគោលនយោបាយរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតផ្តោតលើការ 'ធ្វើសមាហរណកម្ម' (Integration) ជាជាងការអប់រំ 'បរិយាបន្ន' (Inclusion) ពិតប្រាកដ។ |
| Traditional Document Analysis (DA) ការវិភាគឯកសារបែបប្រពៃណី (Document Analysis) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងប្រៀបធៀបខ្លឹមសារគោលនយោបាយជាតិ ជាមួយនឹងច្បាប់អន្តរជាតិ។ | អាចមើលរំលងនូវ 'ភាពស្ងៀមស្ងាត់' (Silences) ឬចំណុចដែលមិនបានសរសេរចូលក្នុងគោលនយោបាយ និងបរិបទសង្គមជាក់ស្តែង។ | បានបញ្ជាក់ថាគោលនយោបាយរបស់អារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅលើក្រដាស គឺមានភាពស្របគ្នាខ្លាំងទៅនឹងច្បាប់សិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative) ដែលមិនទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ឬផ្នែករឹង (Hardware) ច្រើននោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការពេលវេលា និងអ្នកជំនាញឯកទេសផ្នែកវិភាគគោលនយោបាយអប់រំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ដោយផ្តោតលើគោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិដែលរងឥទ្ធិពលពីប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងកណ្តាល និងជំនឿសាសនាឥស្លាម។ នេះជារឿងគួរឱ្យកត់សម្គាល់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរជាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលកំពុងព្យាយាមផ្សារភ្ជាប់ប្រព័ន្ធអប់រំជាតិដែលមានឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌/សាសនា ទៅនឹងស្តង់ដារសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ហើយក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះខាតធនធានក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រវិភាគគោលនយោបាយ (WPR) និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃ និងកែលម្អប្រព័ន្ធអប់រំបរិយាបន្ននៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីគម្លាតរវាងច្បាប់អន្តរជាតិ គោលនយោបាយជាតិ និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅសាលារៀន ផ្តល់ជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការធានាថាការអប់រំបរិយាបន្នមិនមែនមានត្រឹមតែនៅលើក្រដាស។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Inclusive education (ការអប់រំបរិយាបន្ន) | ជាប្រព័ន្ធអប់រំមួយដែលសិស្សទាំងអស់ ទោះបីជាមានពិការភាព ឬបញ្ហាប្រឈមអ្វីក៏ដោយ ត្រូវបានដាក់បញ្ចូលឱ្យរៀនក្នុងថ្នាក់រៀនទូទៅជាមួយសិស្សដទៃទៀត ដោយសាលារៀនជាអ្នកផ្លាស់ប្តូរ និងរៀបចំយន្តការគាំទ្រដើម្បីបំពេញតម្រូវការរបស់សិស្សម្នាក់ៗ។ | ដូចជាការអញ្ជើញមនុស្សគ្រប់គ្នាឱ្យចូលរួមញ៉ាំអាហារនៅតុតែមួយ ដោយម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំកន្លែងអង្គុយនិងមុខម្ហូបឱ្យសមស្របតាមតម្រូវការសុខភាពរបស់អ្នកម្នាក់ៗ។ |
| Integration (ការធ្វើសមាហរណកម្ម) | ការដាក់បញ្ចូលសិស្សមានពិការភាពឱ្យទៅរៀននៅសាលាចំណេះទូទៅ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យសិស្សនោះជាអ្នកខិតខំសម្របខ្លួនទៅនឹងប្រព័ន្ធសាលារៀនដែលមានស្រាប់ ជាជាងសាលារៀនផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធដើម្បីសិស្ស។ | ដូចជាការអនុញ្ញាតឱ្យក្មេងម្នាក់ចូលលេងក្នុងទីលានកីឡាជាមួយគេ តែមិនបានផ្លាស់ប្តូរច្បាប់លេងដើម្បីឱ្យគេងាយស្រួលលេងនោះទេ។ |
| Bacchi's (WPR) approach (វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃគោលនយោបាយ WPR របស់ Bacchi) | ជាឧបករណ៍វិភាគគោលនយោបាយដែលបង្កើតឡើងដោយ Carol Bacchi ដោយចោទសួរថា "តើបញ្ហាត្រូវបានតំណាងជាអ្វី?" ដើម្បីស្វែងយល់ពីផ្នត់គំនិត និងការសន្មត់លាក់កំបាំងរបស់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយនៅពេលបង្កើតច្បាប់អ្វីមួយ។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតាពង្រីក ដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើអ្នកធ្វើច្បាប់ពិតជាយល់ពីឫសគល់នៃបញ្ហា ឬគ្រាន់តែដោះស្រាយបញ្ហាតាមការគិតស្រមៃរបស់ខ្លួន។ |
| Special education (ការអប់រំពិសេស) | ជាកម្មវិធីអប់រំដែលរៀបចំឡើងដោយឡែក សម្រាប់បង្រៀនសិស្សដែលមានតម្រូវការពិសេស ឬកុមារមានពិការភាព ដោយជារឿយៗតែងបំបែកពួកគេឱ្យរៀននៅសាលា ឬថ្នាក់រៀនផ្សេងពីកុមារទូទៅ។ | ដូចជាការបើកថ្នាក់រៀនដោយឡែកមួយដែលមានគ្រូ និងសម្ភារៈពិសេសសម្រាប់បង្រៀនតែសិស្សដែលមានតម្រូវការខុសពីធម្មតា។ |
| Mainstreaming (ការបញ្ចូលទៅក្នុងចរន្តអប់រំទូទៅ) | ការអនុញ្ញាតឱ្យសិស្សពីថ្នាក់អប់រំពិសេស ចូលមករៀនរួមគ្នាជាមួយសិស្សធម្មតានៅក្នុងថ្នាក់រៀនទូទៅ តែសម្រាប់តែម៉ោងសិក្សាណាមួយជាក់លាក់ អាស្រ័យលើសមត្ថភាពរបស់សិស្ស។ | ដូចជាការឱ្យសិស្សរៀនថ្នាក់ពិសេស ចូលមករៀនលាយឡំជាមួយសិស្សធម្មតាតែនៅម៉ោងរៀនខ្លះ ដូចជាម៉ោងគូរគំនូរ ឬម៉ោងកីឡាជាដើម។ |
| Medical model of disability (គំរូវេជ្ជសាស្ត្រនៃពិការភាព) | ជាទស្សនាទានចាស់ដែលចាត់ទុកពិការភាពថាជា "ជំងឺ" ឬ "បញ្ហា" ដែលស្ថិតនៅលើបុគ្គលផ្ទាល់ ហើយផ្តោតតែលើការរកវិធីព្យាបាល ជាជាងការរៀបចំបរិស្ថានសង្គមឱ្យងាយស្រួលសម្រាប់ពួកគេ។ | ដូចជាការគិតថាបញ្ហាគឺមកពីក្មេងដែលជិះរទេះរុញដើរមិនរួច មិនមែនគិតថាបញ្ហាមកពីសាលាអត់មានសាងសង់ផ្លូវជម្រាលសម្រាប់រទេះរុញនោះទេ។ |
| UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities (អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីសិទ្ធិជនពិការ) | ជាសន្ធិសញ្ញាសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីការពារសិទ្ធិ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់ជនមានពិការភាព ដើម្បីធ្វើជាត្រីវិស័យឱ្យបណ្តាប្រទេសនានាបង្កើតច្បាប់ជាតិរបស់ខ្លួន។ | ដូចជាសៀវភៅច្បាប់មេរបស់ពិភពលោក ដែលប្រាប់គ្រប់ប្រទេសទាំងអស់ឱ្យគោរព និងការពារសិទ្ធិអ្នកដែលមានពិការភាពកុំឱ្យមានការរើសអើង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
