បញ្ហា (The Problem)៖ តើការរចនាការធ្វើតេស្តវាយតម្លៃអាចត្រូវបានកែលម្អយ៉ាងដូចម្តេចដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកការយល់ដឹងដែលមិនចាំបាច់ និងផ្តល់ឱកាសដោយយុត្តិធម៌ក្នុងការបង្ហាញសមត្ថភាពពិតសម្រាប់សិស្សទាំងអស់ ជាពិសេសសិស្សដែលមានពិការភាពតម្រូវការពិសេស?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ឯកសារនេះបានពិនិត្យឡើងវិញនូវប្រវត្តិ ទ្រឹស្តី និងគោលការណ៍សំខាន់ៗនៃទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង ដើម្បីបង្កើតជាក្របខ័ណ្ឌ និងគោលការណ៍ណែនាំជាក់ស្តែងសម្រាប់ការកែសម្រួលការធ្វើតេស្ត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Test Design (Split-attention & Visual-only) ការរចនាតេស្តបែបប្រពៃណី (បំបែកការយកចិត្តទុកដាក់ និងប្រើតែអត្ថបទ/រូបភាព) |
ងាយស្រួលក្នុងការបង្កើត និងជាទម្រង់ស្តង់ដារដែលធ្លាប់ប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការអប់រំ។ | ធ្វើឱ្យសិស្សផ្ទុកលើសចំណុះនូវបណ្តាញមើលឃើញ (Visual channel) និងទាមទារឱ្យពួកគេសញ្ជឹងគិតដើម្បីផ្គុំព័ត៌មានចូលគ្នា ដែលរំខានដល់ការគិតលើសំណួរពិតប្រាកដ។ | សិស្សទទួលបានពិន្ទុទាប និងចំណាយពេលយូរក្នុងការធ្វើតេស្ត ដោយសារតែការកើនឡើងនៃបន្ទុកការយល់ដឹងដែលមិនពាក់ព័ន្ធ (Extraneous load)។ |
| CLT-Optimized Multimedia Format (Modality & Integrated) ការរចនាពហុព័ត៌មានតាមទ្រឹស្តី CLT (រួមបញ្ចូលអត្ថបទទៅជិតរូបភាព និងប្រើប្រាស់សំឡេង) |
កាត់បន្ថយបន្ទុកលើការចងចាំ (Working memory) ដោយប្រើប្រាស់ទាំងបណ្តាញស្តាប់និងមើល និងជួយសិស្សឱ្យងាយស្រួលយល់។ | ទាមទារពេលវេលា និងធនធានច្រើនជាងមុនក្នុងការរចនា ជាពិសេសនៅពេលត្រូវបន្ថែមសំឡេង (Audio narration)។ | ទំហំនៃឥទ្ធិពល (Effect size) ទទួលបានរហូតដល់ ១.១៧ សម្រាប់ការបញ្ជូនព័ត៌មានខ្លះទៅជាសំឡេង និង ១.៣៦ សម្រាប់ការបែងចែកព័ត៌មានជាផ្នែកៗ។ |
| Redundant Information Format ការបង្ហាញព័ត៌មានស្ទួនគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ អានអត្ថបទដែលមានស្រាប់តាមពាក្យមួយៗ) |
ជាញឹកញាប់ត្រូវបានគេគិតខុសថានឹងអាចជួយសម្រួលដល់សិស្សដែលមានស្ទីលរៀនខុសៗគ្នា។ | ខ្ជះខ្ជាយធនធាននៃការគិត ដោយសារសិស្សត្រូវដំណើរការព័ត៌មានដដែលៗពីប្រភពច្រើន ដែលនាំឱ្យមានភាពស្មុគស្មាញ។ | ការលុបបំបាត់ព័ត៌មានស្ទួនគ្នា (Eliminating redundant information) ជួយបង្កើនលទ្ធផលតេស្ត ដោយមាន Effect size ចំនួន ០.៦៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹង (CLT) សម្រាប់ការរចនាតេស្ត តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគជាចម្បងទៅលើពេលវេលា ចំណេះដឹងផ្នែកគរុកោសល្យ និងកម្មវិធីកែសម្រួល ប៉ុន្តែឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីទំហំនៃការចំណាយជាថវិកាជាក់លាក់នោះទេ។
ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះភាគច្រើនផ្អែកលើទិន្នន័យពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងអូស្ត្រាលី (ឧទាហរណ៍ ការសិក្សារបស់ Sweller លើនិស្សិតវិស្វកម្មអគ្គិសនី) ដែលមានបរិបទអប់រំ និងធនធានខុសពីកម្ពុជា។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តនេះត្រូវយកចិត្តទុកដាក់លើឧបសគ្គផ្នែកភាសា និងកម្រិតនៃការយល់ដឹងជាមូលដ្ឋាន (Prior knowledge) របស់សិស្សនៅតាមតំបន់ជនបទ ដែលអាចរងឥទ្ធិពលបន្ទុកការយល់ដឹងខុសពីសិស្សនៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។
គោលការណ៍ណែនាំនៃការរចនាតេស្តតាមទ្រឹស្តី CLT នេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការកែទម្រង់ប្រព័ន្ធវាយតម្លៃនៅកម្ពុជា។
ការបង្វែរទ្រឹស្តីបន្ទុកការយល់ដឹងទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង នឹងជួយធានាថាការធ្វើតេស្តនៅកម្ពុជាពិតជាវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពសិស្សយ៉ាងសុក្រឹត ដោយមិនរងការរំខានពីការរចនាវិញ្ញាសាដែលស្មុគស្មាញខុសទម្រង់នោះឡើយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive Load Theory (CLT) | ទ្រឹស្តីដែលសិក្សាអំពីដែនកំណត់នៃចំនួនព័ត៌មានដែលប្រព័ន្ធការចងចាំរយៈពេលខ្លី (Working memory) របស់មនុស្សអាចផ្ទុក និងដំណើរការបានក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីជួយរចនាវិធីសាស្ត្របង្រៀន ឬការធ្វើតេស្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ទំនិញដាក់លើរថយន្ត បើដាក់ច្រើនពេកលើសចំណុះ រថយន្តនឹងមិនអាចធ្វើដំណើរទៅមុខបាននោះទេ (ខួរក្បាលគិតលែងចេញ)។ |
| Working memory | ប្រព័ន្ធចងចាំរយៈពេលខ្លីរបស់មនុស្សដែលមាននាទីទទួល រក្សាទុកបណ្តោះអាសន្ន និងដំណើរការព័ត៌មានថ្មីៗនៅពេលកំពុងគិត ឬដោះស្រាយបញ្ហា ដែលវាមានសមត្ថភាព និងរយៈពេលផ្ទុកមានកម្រិត។ | ដូចជាទំហំ RAM របស់កុំព្យូទ័រ ដែលប្រើសម្រាប់បើកកម្មវិធីក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន បើបើកកម្មវិធីធំៗច្រើនពេកក្នុងពេលតែមួយ កុំព្យូទ័រនឹងគាំង។ |
| Intrinsic load | បន្ទុកការយល់ដឹងដែលកើតចេញពីកម្រិតភាពស្មុគស្មាញពីធម្មជាតិរបស់មេរៀន ឬកិច្ចការនោះផ្ទាល់ ដោយផ្អែកលើចំនួនធាតុផ្សំដែលត្រូវចងចាំ និងទំនាក់ទំនងរវាងធាតុទាំងនោះ។ | ដូចជាការរៀនបើកយន្តហោះគឺពិបាក និងស្មុគស្មាញពីធម្មជាតិជាងការរៀនជិះកង់ ព្រោះមានប៊ូតុង និងកុងតាក់ជាច្រើនដែលត្រូវចងចាំ។ |
| Extraneous load | បន្ទុកការយល់ដឹងដែលមិនចាំបាច់ និងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់ការរៀនសូត្រ ដែលបណ្តាលមកពីការរចនាមេរៀន ឬការធ្វើតេស្តមិនបានល្អ (ឧទាហរណ៍៖ អត្ថបទរញ៉េរញ៉ៃ រូបភាពមិនច្បាស់លាស់)។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតាស្រអាប់ ឬប្រឡាក់ភក់ពេលកំពុងអានសៀវភៅ ដែលធ្វើឱ្យយើងពិបាកមើលដោយមិនចាំបាច់ និងហត់ភ្នែកទទេៗ។ |
| Germane load | បន្ទុកការយល់ដឹងដែលមានប្រយោជន៍ ដែលកើតឡើងនៅពេលអ្នករៀនខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីយល់ ស៊ីជម្រៅ និងបង្កើតទម្រង់ចំណេះដឹង (Schema) ទុកនៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែង។ | ដូចជាការហាត់ប្រាណលើកដុំដែកបញ្ចេញញើស ដែលការនឿយហត់និងការប្រឹងប្រែងនោះធ្វើឱ្យសាច់ដុំយើងកាន់តែរឹងមាំ។ |
| Modality effect | បាតុភូតដែលលទ្ធផលនៃការរៀនសូត្រមានភាពប្រសើរឡើង នៅពេលព័ត៌មានត្រូវបានពន្យល់ដោយប្រើប្រាស់បណ្តាញទាំងពីររួមគ្នាគឺ រូបភាព (មើល) និងសំឡេង (ស្តាប់) ជំនួសឱ្យការប្រើរូបភាព និងអត្ថបទសរសេរ (ដែលប្រើតែការមើលទាំងពីរ)។ | ដូចជាការមើលវីដេអូឯកសារដែលមានអ្នកបញ្ចេញសំឡេងពន្យល់ គឺងាយយល់ជាងការមើលវីដេអូដែលគ្មានសំឡេងតែមានអក្សររត់ពីក្រោមច្រើនៗដែលត្រូវអាន។ |
| Split-attention effect | បញ្ហាដែលកើតឡើងនៅពេលសិស្សត្រូវបែងចែកការយកចិត្តទុកដាក់រវាងប្រភពព័ត៌មានពីរដែលពាក់ព័ន្ធគ្នា តែនៅទីតាំងផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ រូបភាពនៅទំព័រមួយ អត្ថបទពន្យល់នៅទំព័រមួយទៀត) ដែលតម្រូវឱ្យខួរក្បាលប្រឹងប្រែងផ្គុំព័ត៌មាននោះចូលគ្នា។ | ដូចជាការទាត់បាល់ដោយភ្នែកម្ខាងត្រូវសម្លឹងមើលកូនបាល់ ហើយភ្នែកម្ខាងទៀតត្រូវសម្លឹងមើលទីដៅ ដែលធ្វើឱ្យមានការពិបាកក្នុងការផ្តោតអារម្មណ៍។ |
| Redundancy effect | ឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានលើការរៀនសូត្រ នៅពេលដែលព័ត៌មានដូចគ្នាទាំងស្រុងត្រូវបានផ្តល់ឱ្យក្នុងទម្រង់ច្រើនខុសៗគ្នាក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ការអានអត្ថបទតាមពាក្យមួយៗដែលមានលើអេក្រង់ស្រាប់) ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ធនធានខួរក្បាលក្នុងការបកប្រែទិន្នន័យស្ទួនគ្នា។ | ដូចជាមានមនុស្សពីរនាក់និយាយប្រាប់រឿងដដែលៗមកកាន់យើងព្រមគ្នាក្នុងពេលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យយើងវិលមុខជាជាងយល់រឿងនោះច្បាស់។ |
| Schema | រចនាសម្ព័ន្ធនៃចំណេះដឹងដែលត្រូវបានរៀបចំជាប្រព័ន្ធ និងផ្ទុកនៅក្នុងការចងចាំរយៈពេលវែងរបស់មនុស្ស ដែលជួយឱ្យយើងអាចទាញយកព័ត៌មានមកដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញបានយ៉ាងលឿនដោយចាត់ទុកវាជាប្លុកព័ត៌មានតែមួយ។ | ដូចជាថតឯកសារក្នុងទូ ដែលជួយយើងចងក្រង រៀបចំ និងទាញយកឯកសាររាប់ពាន់សន្លឹកមកប្រើបានយ៉ាងលឿនតាមចំណាត់ថ្នាក់។ |
| Construct irrelevant variance | ភាពប្រែប្រួលនៃពិន្ទុតេស្តដែលបណ្តាលមកពីកត្តាផ្សេងៗដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពពិតប្រាកដដែលតេស្តនោះចង់វាស់ស្ទង់ (ឧទាហរណ៍៖ សិស្សបានពិន្ទុទាបផ្នែកគណិតវិទ្យា ដោយសារតែវាក្យសព្ទក្នុងប្រធានលំហាត់ពិបាកយល់ មិនមែនដោយសារគាត់មិនចេះគិតលេខទេ)។ | ដូចជាការវាស់កម្ពស់មនុស្សម្នាក់ ប៉ុន្តែគាត់ពាក់ស្បែកជើងកែងចោត ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃរង្វាស់នោះមិនមែនជាកម្ពស់ពិតប្រាកដរបស់គាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
