បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃផលប៉ះពាល់គ្រោះទឹកជំនន់ទៅលើដំណើរការអប់រំបឋមសិក្សា អត្រាត្រួតថ្នាក់ និងសុវត្ថិភាពសិស្សានុសិស្សនៅក្នុងតំបន់ងាយរងគ្រោះនៃស្រុកក្រូចឆ្មារ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ថិតិពិពណ៌នា (Descriptive Statistics) ដោយប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិ និងបទសម្ភាសន៍ដើម្បីវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Chi-square Test តេស្តស្ថិតិ Chi-square (សម្រាប់ការស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ) |
មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្ហាញទំនាក់ទំនងរវាងអថេរប្រភេទ (Categorical variables) ដូចជាកម្រិតហានិភ័យទឹកជំនន់ និងអត្រាត្រួតថ្នាក់របស់សិស្ស។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃឥទ្ធិពល ឬភាពជាហេតុនិងផលច្បាស់លាស់នោះទេ គឺគ្រាន់តែបង្ហាញថាមានទំនាក់ទំនង ឬអត់ប៉ុណ្ណោះ។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងយ៉ាងមានអត្ថន័យរវាងផលប៉ះពាល់នៃទឹកជំនន់ និងការត្រួតថ្នាក់របស់សិស្ស (p-value = 0.048) ប៉ុន្តែគ្មានទំនាក់ទំនងជាមួយការចូលរៀនទេ។ |
| Weight Averaged Index (WAI) សន្ទស្សន៍មធ្យមភាគមានទម្ងន់ (សម្រាប់ការវាស់វែងកម្រិតនៃការយល់ឃើញ) |
ជួយបំប្លែងទិន្នន័យស្ទង់មតិជាលក្ខណៈគុណភាពទៅជាបរិមាណដែលអាចវាស់វែងបានច្បាស់លាស់ ងាយស្រួលប្រៀបធៀបរវាងសិស្សប្រុសនិងស្រី។ | អាចមានភាពលំអៀងខ្លះៗ ដោយសារការវាយតម្លៃគឺផ្អែកលើការយល់ឃើញ និងអារម្មណ៍របស់បុគ្គលម្នាក់ៗ (Subjective perception)។ | សិស្សមានការពេញចិត្តកម្រិតខ្ពស់ (Overall WAI = 0.78-0.89) ចំពោះហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាលា ទោះបីជាមានការរំខានដោយទឹកជំនន់ក្តី។ |
| Qualitative Analysis (FGDs & KIIs) ការវិភាគគុណភាព (ការពិភាក្សាក្រុម និងបទសម្ភាសន៍ផ្តល់ព័ត៌មានគន្លឹះ) |
ផ្តល់ការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅអំពីមូលហេតុ និងផលវិបាកដែលតួលេខមិនអាចប្រាប់បាន ដូចជាកត្តាផ្លូវចិត្ត និងបញ្ហាសុវត្ថិភាពសិស្សស្រី។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យ ហើយលទ្ធផលអាចពិបាកធ្វើទូទៅកម្ម (Generalize) ទៅគ្រប់តំបន់។ | បានបង្ហាញថាឪពុកម្តាយមានការព្រួយបារម្ភចំពោះសុវត្ថិភាពកូនស្រីខ្លាំងជាងកូនប្រុសពេលធ្វើដំណើរតាមទូកក្នុងរដូវទឹកជំនន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនទាមទារធនធានបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការកម្លាំងមនុស្ស និងពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋានផ្ទាល់ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយមានដែនកំណត់ត្រឹមសាលាបឋមសិក្សាចំនួន ៣ នៅក្នុងឃុំចំនួន ៣ នៃស្រុកក្រូចឆ្មារ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ ដែលជាតំបន់ងាយរងគ្រោះដោយទឹកជំនន់ទន្លេមេគង្គ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទជាក់លាក់នៃតំបន់ជនបទក្បែរមាត់ទន្លេ ដែលអាចមិនតំណាងឱ្យកម្រិតនៃផលប៉ះពាល់សម្រាប់សាលារៀននៅតំបន់ផ្សេងទៀតឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក្តី វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការយល់ពីភាពងាយរងគ្រោះរបស់សិស្សនៅតាមតំបន់លិចទឹក ដើម្បីរៀបចំគោលនយោបាយអប់រំក្នុងបរិបទគ្រោះមហន្តរាយ។
លទ្ធផលនិងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះមានសារៈប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយនៅក្នុងវិស័យអប់រំនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតាមតំបន់ប្រឈមនឹងទឹកជំនន់ប្រចាំឆ្នាំ។
ជារួម ការអនុវត្តយន្តការត្រៀមបង្ការ ការសម្របសម្រួលម៉ោងសិក្សា និងការបំពាក់បំប៉នសមត្ថភាពសហគមន៍ គឺជាគន្លឹះក្នុងការធានាថាសិស្សានុសិស្សនៅតែអាចទទួលបានការអប់រំប្រកបដោយគុណភាព ទោះស្ថិតក្នុងរដូវទឹកជំនន់ក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Disaster Risk Reduction (DRR) | ជាសកម្មភាព គោលនយោបាយ និងការអនុវត្តនានាដែលធ្វើឡើងដើម្បីកំណត់ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ ឬការខូចខាតដែលអាចបង្កឡើងដោយគ្រោះធម្មជាតិ (ដូចជាការខូចខាតសាលារៀនដោយសារទឹកជំនន់) ព្រមទាំងជួយពង្រឹងសមត្ថភាពសហគមន៍ក្នុងការទប់ទល់។ | ដូចជាការចាក់ដីឱ្យខ្ពស់មុនពេលសាងសង់ផ្ទះនៅតំបន់លិចទឹក ដើម្បីកុំឱ្យទឹកលិចចូលផ្ទះពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនៅរដូវវស្សា។ |
| Vulnerability | កម្រិតដែលបុគ្គល សហគមន៍ ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមួយ ងាយទទួលរងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានពីគ្រោះមហន្តរាយ ដោយសារកង្វះធនធាន ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ឬសមត្ថភាពក្នុងការទប់ទល់ (ឧទាហរណ៍៖ សិស្សស្រីដែលប្រឈមនឹងហានិភ័យសុវត្ថិភាពខ្ពស់ពេលធ្វើដំណើរតាមទូកក្នុងរដូវទឹកជំនន់)។ | ដូចជាមនុស្សដែលមិនចេះហែលទឹក ហើយជិះទូកដែលគ្មានអាវពោងការពារ គឺងាយនឹងលង់ទឹក (ងាយរងគ្រោះ) ជាងអ្នកចេះហែល។ |
| Chi-square test | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តសម្មតិកម្មស្ថិតិ ដែលគេប្រើដើម្បីវិភាគទិន្នន័យនិងកំណត់ថាតើមានទំនាក់ទំនងពិតប្រាកដ (Significant association) រវាងអថេរប្រភេទពីរ ឬអត់ (ឧទាហរណ៍៖ តើការកើនឡើងនៃទឹកជំនន់ ពិតជាមានទំនាក់ទំនងនឹងការកើនឡើងនៃអត្រាត្រួតថ្នាក់របស់សិស្សមែនឬទេ)។ | ដូចជាការធ្វើតេស្តដើម្បីមើលថាតើទម្លាប់នៃការញ៉ាំបង្អែមច្រើន និងការកើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម ពិតជាមានទំនាក់ទំនងពាក់ព័ន្ធគ្នាដោយផ្ទាល់ ឬគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ។ |
| Weight Averaged Index (WAI) | ជាវិធីសាស្ត្រគណនាស្ថិតិមួយ ដែលប្រើសម្រាប់វាស់វែង និងសង្ខេបទិន្នន័យពីកម្រងសំណួរវាយតម្លៃ (ឧទាហរណ៍៖ ការវាស់វែងកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់សិស្សលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសាលា) ដោយផ្តល់តម្លៃទម្ងន់ខុសៗគ្នាទៅតាមកម្រិតចម្លើយនីមួយៗ ដើម្បីងាយស្រួលធ្វើការប្រៀបធៀប។ | ដូចជាការគណនាមធ្យមភាគពិន្ទុប្រចាំខែរបស់អ្នក ដោយមុខវិជ្ជាសំខាន់ៗត្រូវបានគេគុណនឹងមេគុណធំជាងមុខវិជ្ជាបន្ទាប់បន្សំ ដើម្បីយកមកបូកបញ្ចូលគ្នាស្វែងរកចំណាត់ថ្នាក់។ |
| Student repetition | ជាស្ថានភាពដែលសិស្សម្នាក់មិនបានបំពេញលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រឡងជាប់ ឬខកខានការសិក្សាច្រើនម៉ោង (ដូចជាពេលសាលាបិទទ្វារយូរដោយសារទឹកជំនន់) ដែលតម្រូវឱ្យសិស្សនោះត្រូវរៀនថ្នាក់ដដែលនោះឡើងវិញនៅឆ្នាំសិក្សាបន្ទាប់។ | ដូចជាការលេងហ្គេមហើយបរាជ័យនៅវគ្គទី៣ អ្នកមិនអាចឡើងទៅវគ្គទី៤ទេ គឺត្រូវលេងវគ្គទី៣នោះម្តងទៀតទើបអាចទៅមុខបាន។ |
| Purposive sampling | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសតួអង្គ ឬទីតាំងសម្រាប់ធ្វើការស្រាវជ្រាវ ដោយផ្អែកលើការសម្រេចចិត្តនិងគោលដៅរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ដោយរើសយកតែក្រុមណាដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិឆ្លើយតបនឹងសំនួរស្រាវជ្រាវ (ឧទាហរណ៍៖ ការរើសយកតែសាលារៀនចំនួន៣ ក្នុងចំណោមសាលាជាច្រើន ដោយសារសាលាទាំង៣នោះតែងតែលិចទឹកជារៀងរាល់ឆ្នាំ)។ | ដូចជាពេលអ្នកចង់ដឹងពីរសជាតិម្ហូបប្រៃ អ្នកដើរទៅភ្លក់តែមុខម្ហូបណាដែលមើលទៅមានដាក់អំបិល ឬទឹកត្រីច្រើន ជាជាងការធ្មេចភ្នែកចង្អុលរើសម្ហូបដោយចៃដន្យ។ |
| Early warning systems | ជាប្រព័ន្ធនៃការព្យាករណ៍ និងផ្តល់ព័ត៌មានប្រកាសអាសន្នទាន់ហេតុការណ៍អំពីគ្រោះថ្នាក់ដែលហៀបនឹងកើតឡើង (ដូចជាការព្យាករណ៍កម្ពស់ទឹកទន្លេ) ដើម្បីឱ្យសហគមន៍ អាជ្ញាធរ និងគណៈគ្រប់គ្រងសាលារៀនអាចត្រៀមលក្ខណៈជម្លៀសខ្លួន ឬរៀបចំផែនការបិទសាលាបានទាន់ពេលវេលា។ | ដូចជាសំឡេងរោទិ៍បន្លឺឡើងនៅក្នុងអាគារពេលមានផ្សែងភ្លើង ដែលផ្តល់សញ្ញាប្រាប់ឱ្យអ្នករាល់គ្នារត់ចេញ រកទីទួលសុវត្ថិភាពមុនពេលភ្លើងឆាបឆេះធំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
