បញ្ហា (The Problem)៖ តើគួរបង្កើត និងវាយតម្លៃឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សមត្ថភាពគ្រប់គ្រងបែបណា ដើម្បីធានាថានាយកសាលាបឋមសិក្សានៅប្រទេសថៃមានស្តង់ដារសមស្របសម្រាប់ការឈានចូលយុគសម័យសាកលភាវូបនីយកម្មអាស៊ាន?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តឡើងដោយផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ តាមរយៈការបង្កើតឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ និងការធ្វើតេស្តលើទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីគំរូនាយកសាលាចំនួន ១,១៣០ នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Second-order Confirmatory Factor Analysis (CFA) ការវិភាគកត្តាបញ្ជាក់លំដាប់ទីពីរ |
ផ្តល់ភស្តុតាងស្ថិតិដ៏រឹងមាំអំពីសុពលភាពទម្រង់ (Construct Validity) ថាវាពិតជាស្របតាមទ្រឹស្តីកម្រិតណា។ | ទាមទារទិន្នន័យគំរូធំ និងត្រូវប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់ដែលស្មុគស្មាញក្នុងការវិភាគ។ | ម៉ូដែលស្របនឹងទិន្នន័យជាក់ស្តែងខ្លាំង (RMSEA = 0.029, CFI = 0.99, GFI = 0.99)។ |
| Item Objective Congruence (IOC) ការវាយតម្លៃសន្ទស្សន៍ភាពស៊ីសង្វាក់គ្នានៃសំណួរ |
ងាយស្រួលអនុវត្ត និងជួយធានាថាសំណួរនីមួយៗពិតជាវាស់ស្ទង់ចំគោលដៅនៃខ្លឹមសារមែន (Content Validity)។ | ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកជំនាញ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង ឬខ្វះការឯកភាពគ្នា។ | សំណួរដែលបានជ្រើសរើសមានតម្លៃ IOC ចាប់ពី 0.5 ដល់ 1.00 ដែលបញ្ជាក់ពីសុពលភាពខ្លឹមសារខ្ពស់។ |
| Cronbach's Alpha Coefficient ការគណនាមេគុណអាល់ហ្វា Cronbach |
ជាវិធីសាស្រ្តស្តង់ដារ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការវាយតម្លៃភាពជឿជាក់នៃភាពស៊ីសង្វាក់ផ្ទៃក្នុង (Internal Consistency) នៃតេស្ត។ | តម្លៃអាចកើនឡើងដោយសិប្បនិម្មិត ប្រសិនបើកម្រងសំណួរមានចំនួនច្រើនពេក។ | តេស្តមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់ខ្លាំង ដោយទទួលបានមេគុណពី 0.92 ដល់ 0.98 សម្រាប់គ្រប់សមាសភាគ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការបង្កើត និងធ្វើតេស្តសុពលភាពឧបករណ៍នេះទាមទារធនធានមនុស្សច្រើនសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យ និងទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកកម្មវិធីស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីនាយកសាលាបឋមសិក្សារដ្ឋ។ ទោះបីជាឧបករណ៍នេះត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់បរិបទអាស៊ានក៏ដោយ ក៏វប្បធម៌រដ្ឋបាល ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងអប់រំ និងគោលនយោបាយមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការយកមកប្រើប្រាស់ផ្ទាល់នៅកម្ពុជាអាចប្រឈមនឹងភាពលម្អៀងផ្នែកវប្បធម៌ (Cultural Bias) ដែលទាមទារការធ្វើមូលដ្ឋានីយកម្ម (Localization) ជាមុនសិន។
ឧបករណ៍ និងវិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ និងមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពថ្នាក់ដឹកនាំសាលារៀននៅកម្ពុជា។
ជារួម ម៉ូដែលតេស្តសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងនេះគឺជាគន្លឹះដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការធ្វើស្តង់ដារនីយកម្មគុណភាពអ្នកគ្រប់គ្រងអប់រំនៅកម្ពុជា ប្រសិនបើវាត្រូវបានកែសម្រួលឱ្យស្របតាមបរិបទ និងប្រព័ន្ធអប់រំជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Second order confirmatory factor analysis | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ថាតើកត្តារង (Sub-factors) ដែលបានវាស់ស្ទង់ពិតជាអាចចងក្រងជាកត្តាគោលរួមមួយ (កម្រិតទី២) ស្របតាមទ្រឹស្តីដែលបានកំណត់ទុកមុនឬអត់។ | ដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលថាតើសម្ភារៈសាងសង់តូចៗ (កម្រិតទី១) ពិតជាអាចផ្គុំចូលគ្នាបង្កើតជាផ្ទះមួយដ៏រឹងមាំ (កម្រិតទី២) តាមប្លង់ដែលបានគូរទុកមែនឬអត់។ |
| Item Objective Congruence (IOC) | សន្ទស្សន៍ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃដោយអ្នកជំនាញ ថាតើសំណួរនីមួយៗនៅក្នុងតេស្តពិតជាអាចវាស់ស្ទង់ចំគោលបំណង ឬខ្លឹមសារដែលចង់វាស់ស្ទង់បានត្រឹមត្រូវកម្រិតណា។ | ដូចជាការឱ្យចុងភៅជំនាញភ្លក់មុខម្ហូប ដើម្បីដាក់ពិន្ទុថាវាពិតជាមានរសជាតិត្រូវនឹងឈ្មោះមុខម្ហូបនោះមែនឬអត់។ |
| Concurrent validity | សុពលភាពស្របពេល ដែលវាស់ស្ទង់ថាតើលទ្ធផលពីតេស្តដែលទើបបង្កើតថ្មីនេះ មានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយលទ្ធផលនៃប្រព័ន្ធវាយតម្លៃស្តង់ដារផ្សេងទៀតដែលគេទទួលស្គាល់ និងកំពុងប្រើប្រាស់ក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នដែរឬទេ។ | ដូចជាការយកជញ្ជីងថ្លឹងទម្ងន់ដែលទើបនឹងផលិតថ្មី ទៅថ្លឹងប្រៀបធៀបជាមួយជញ្ជីងស្តង់ដារនៅមន្ទីរពេទ្យ ដើម្បីមើលថាវាចង្អុលបង្ហាញទម្ងន់ត្រឹមត្រូវដូចគ្នាឬអត់។ |
| Internal consistency reliability | ការវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃភាពស៊ីសង្វាក់គ្នារវាងសំណួរនានានៅក្នុងតេស្តតែមួយ (ជាទូទៅប្រើរូបមន្ត Cronbach's Alpha) ដើម្បីបញ្ជាក់ថាសំណួរទាំងអស់នោះកំពុងតែវាស់ស្ទង់ពីសមាសភាគតែមួយដូចៗគ្នា។ | ដូចជាក្រុមអ្នកចម្រៀងបន្ទរ ដែលច្រៀងស៊ីចង្វាក់គ្នាបានយ៉ាងល្អ មិនមានអ្នកណាម្នាក់ច្រៀងខុសតុង ឬខុសបទ។ |
| RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation) | សន្ទស្សន៍ស្ថិតិដែលបង្ហាញពីកម្រិតនៃភាពល្អៀង (Error) រវាងម៉ូដែលសម្មតិកម្មដែលបានបង្កើតឡើង និងទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ តម្លៃកាន់តែខិតជិតសូន្យ (០) បញ្ជាក់ថាម៉ូដែលកាន់តែមានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់។ | ដូចជាការវាស់ទំហំខោអាវដែលកាត់រួច ថាតើវាខុសពីទំហំខ្លួនពិតប្រាកដប៉ុន្មានសង់ទីម៉ែត្រ (បើខុសគ្នាកាន់តែតិច កាន់តែល្អស័ក្តិសម)។ |
| Stanine norms | ប្រព័ន្ធនៃការបំប្លែងពិន្ទុឆៅឱ្យទៅជាពិន្ទុស្តង់ដារដែលមាន ៩ កម្រិត (Standard NINE) ដែលជួយសម្រួលដល់ការចាត់ថ្នាក់កម្រិតសមត្ថភាព ឬលទ្ធផលជាក្រុមៗ (ឧទាហរណ៍៖ ទាប មធ្យម ខ្ពស់)។ | ដូចជាការចាត់ថ្នាក់ទំហំអាវយឺតជាលេខពី ១ ដល់ ៩ (S, M, L...) ដើម្បីងាយស្រួលប្រាប់អតិថិជនថាតើពួកគេត្រូវពាក់ទំហំណា ជាជាងការប្រាប់ពីទំហំរង្វង់ទ្រូងគិតជាសង់ទីម៉ែត្រ។ |
| Percentile norm | ពិន្ទុភាគរយដែលបង្ហាញពីចំណាត់ថ្នាក់របស់បុគ្គលម្នាក់ធៀបនឹងក្រុមទាំងមូល។ ឧទាហរណ៍ បើគាត់នៅ Percentile ទី ៨០ មានន័យថាគាត់មានពិន្ទុខ្ពស់ជាងមនុស្ស ៨០% នៅក្នុងក្រុម។ | ដូចជាលទ្ធផលនៃការរត់ប្រណាំងរបស់មនុស្ស ១០០នាក់ បើអ្នកនៅលេខរៀងទី ៨០ នៃចំណាត់ថ្នាក់ពីក្រោមមកលើ មានន័យថាមានមនុស្ស ៨០ នាក់រត់យឺតជាងអ្នក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
