បញ្ហា (The Problem)៖ យុវជនបច្ចុប្បន្នដែលហៅថាអ្នកប្រើប្រាស់អេក្រង់ (Screenagers) ចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងបណ្តាញឌីជីថល ប៉ុន្តែប្រព័ន្ធអប់រំនៅតែបន្តប្រើប្រាស់គំរូតាមបែបឧស្សាហកម្មលីនេអ៊ែរដដែល។ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមធំៗដែលថ្នាក់ដឹកនាំសាលារៀនជួបប្រទះ ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតនៃការបង្រៀនឱ្យស្របទៅនឹងបដិវត្តន៍នៃការរៀនសូត្រតាមបែបឌីជីថល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនៃការឆ្លុះបញ្ចាំងពីមនោគមវិជ្ជា និងទ្រឹស្តី (Ideological reflection) ដោយភ្ជាប់ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាទៅនឹងគំរូនៃការរៀនសូត្រ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Behaviorist / Linear Learning Model គំរូនៃការរៀនសូត្រតាមបែបអាកប្បកិរិយា / លីនេអ៊ែរ (Behaviorist / Linear Model) |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង និងផ្តល់ការបង្រៀនជាទម្រង់បាឋកថា (Lectures) សម្រាប់សិស្សច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ វាមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ក្នុងការវាយតម្លៃ។ | សិស្សគ្រាន់តែជាអ្នកទទួលព័ត៌មានអសកម្ម មិនលើកទឹកចិត្តដល់ការគិតស៊ីជម្រៅ ឬការចូលរួមនោះទេ។ វាជារបៀបបង្រៀនតាមបែបឧស្សាហកម្មដែលហួសសម័យ។ | មិនស័ក្តិសមសម្រាប់សិស្សក្នុងយុគសម័យឌីជីថល (Screenagers) ដែលត្រូវការការរៀនសូត្រតាមបែបអន្តរកម្ម និងមិនអាចទាញយកសក្តានុពលនៃការរៀនសូត្រក្រៅប្រព័ន្ធបានឡើយ។ |
| Socio-Cultural Learning Model (Organic Approach) គំរូនៃការរៀនសូត្របែបសង្គម-វប្បធម៌ (Socio-Cultural / Organic Model) |
លើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្សចូលរួមយ៉ាងសកម្មតាមរយៈបណ្តាញឌីជីថល និងការសហការគ្នាដើម្បីបង្កើតចំណេះដឹងថ្មីៗ។ វាឆ្លើយតបទៅនឹងធម្មជាតិនៃការរៀនសូត្ររបស់មនុស្សដែលត្រូវការការប្រាស្រ័យទាក់ទងសង្គម។ | ទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតយ៉ាងខ្លាំងពីសំណាក់ថ្នាក់ដឹកនាំសាលា និងគ្រូបង្រៀន ក៏ដូចជាការវិនិយោគទុន និងចំណេះដឹងលើប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា។ | បង្កើតបរិយាកាសសិក្សាដែលជំរុញការលើកទឹកចិត្ត និងឆ្លើយតបទៅនឹងការរស់នៅរបស់យុវជនសម័យថ្មីដែលអាចចំណាយពេលរហូតដល់ ៥០.០០០ម៉ោងលើអេក្រង់កុំព្យូទ័រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគំរូសិក្សាថ្មីនេះ មិនត្រឹមតែទាមទារនូវការបំពាក់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងទាមទារការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពធនធានមនុស្សយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសន័រវេស (Norway) ដោយផ្អែកលើការឆ្លុះបញ្ចាំងរបស់ថ្នាក់ដឹកនាំសាលារៀនតាមរយៈប្លុក (Blogs) នៅក្នុងកម្មវិធីថ្នាក់អនុបណ្ឌិតរបស់សាកលវិទ្យាល័យ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ដែលមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យាដ៏រឹងមាំរួចជាស្រេច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកគំរូនេះមកអនុវត្តត្រូវការការប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយសារគម្លាតនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកម្រិតអក្ខរកម្មឌីជីថលរបស់គ្រូបង្រៀន និងនាយកសាលានៅមានកម្រិតនៅឡើយ ជាពិសេសនៅតំបន់ជនបទ។
ទោះបីជាមានបញ្ហាប្រឈមផ្នែកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក៏ដោយ គំនិតផ្តួចផ្តើមនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំក្នុងយុគសម័យឌីជីថលនេះ គឺមានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការកែទម្រង់គុណភាពវិស័យអប់រំនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីបម្រែបម្រួលនៃការរៀនសូត្រនេះ នឹងជួយឲ្យសាលារៀននៅកម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីប្រែក្លាយបច្ចេកវិទ្យាពីត្រឹមតែជា 'ឧបករណ៍សាមញ្ញ' ទៅជា 'បរិយាកាសនៃការរៀនសូត្រដ៏រស់រវើក' ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Socio-cultural learning | ទ្រឹស្ដីនៃការរៀនសូត្រដែលសង្កត់ធ្ងន់ថា ចំណេះដឹងមិនមែនកើតឡើងដោយឯកឯងនោះទេ តែវាត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈការប្រាស្រ័យទាក់ទងក្នុងសង្គម ការសហការគ្នា និងការចូលរួមអនុវត្តផ្ទាល់ក្នុងបរិបទជាក់ស្តែងដោយមានជំនួយពីបច្ចេកវិទ្យា។ | វាដូចជាការរៀនធ្វើម្ហូបដោយការជួយធ្វើការងារក្នុងផ្ទះបាយជាមួយចុងភៅផ្ទាល់ ជាជាងការអង្គុយអានសៀវភៅធ្វើម្ហូបតែម្នាក់ឯង។ |
| Digital literacy | ការរួមបញ្ចូលគ្នានូវសមត្ថភាពបច្ចេកទេស ការគិត និងទំនាក់ទំនងសង្គម ដែលបុគ្គលម្នាក់ៗប្រើប្រាស់ដើម្បីស្វែងរក វិភាគ និងបង្កើតព័ត៌មានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាក្នុងសង្គមទំនើប។ | ដូចជាការចេះអាននិងសរសេរអក្សរដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺការចេះ "អាន វិភាគ និងប្រើប្រាស់" កុំព្យូទ័រនិងអ៊ិនធឺណិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងមានប្រយោជន៍។ |
| Screenagers | ពាក្យដែលប្រើសម្រាប់ពិពណ៌នាពីយុវជនជំនាន់ថ្មី ដែលធំដឹងក្តីឡើងក្នុងបរិយាកាសហ៊ុំព័ទ្ធទៅដោយឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា និងប្រើប្រាស់ពេលភាគច្រើនរបស់ពួកគេសម្លឹងមើលអេក្រង់ (ទូរស័ព្ទ កុំព្យូទ័រ) ដើម្បីរៀនសូត្រនិងកម្សាន្ត។ | គឺក្មេងៗសម័យនេះដែលកើតមកភ្លាមស្គាល់និងចេះចុចទូរស័ព្ទស្មាតហ្វូន ឬថេប្លេតយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ។ |
| Instructional leadership | តួនាទីរបស់នាយកសាលាដែលមិនត្រឹមតែអង្គុយគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលប៉ុណ្ណោះទេ តែត្រូវចូលរួមដោយផ្ទាល់ក្នុងការណែនាំ ជំរុញ និងតម្រង់ទិសវិធីសាស្ត្របង្រៀនរបស់គ្រូ ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាពនៃការសិក្សារបស់សិស្ស។ | ដូចជាគ្រូបង្វឹកកីឡាបាល់ទាត់ម្នាក់ដែលមិនត្រឹមតែរៀបចំកាលវិភាគប្រកួត តែថែមទាំងចុះទៅបង្រៀនក្បាច់ទាត់បាល់ដល់កីឡាករដោយផ្ទាល់នៅលើទីលាន។ |
| Learning Organization | ទស្សនាទាននៃការប្រែក្លាយស្ថាប័នមួយ (ដូចជាសាលារៀន) ឱ្យទៅជាកន្លែងដែលជំរុញសមាជិកទាំងអស់បន្តរៀនសូត្រ ចែករំលែកបទពិសោធន៍ និងកែប្រែផ្នត់គំនិតជាប្រចាំ ដើម្បីសម្របខ្លួនទៅនឹងការផ្លាស់ប្តូរថ្មីៗ។ | វាដូចជាក្រុមតន្ត្រីមួយដែលអ្នកលេងភ្លេងម្នាក់ៗតែងតែហាត់រៀនចង្វាក់ថ្មីៗជាមួយគ្នាជានិច្ច ដើម្បីលេងបទភ្លេងឱ្យកាន់តែពិរោះជាងមុន។ |
| Paradigm shift | ការផ្លាស់ប្តូរទាំងស្រុងនូវគំរូ គោលគំនិត ឬរបៀបដែលយើងសម្លឹងមើលនិងដោះស្រាយបញ្ហាអ្វីមួយ ឧទាហរណ៍ការផ្លាស់ប្តូរពីការបង្រៀនបែបសូត្រតាមចាំមាត់ មកជាការរៀនតាមបែបស្រាវជ្រាវដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាវិញ។ | ដូចជាការប្តូរពីការជឿថាផែនដីសំប៉ែត មកជាការយល់ដឹងថាផែនដីមូល ដែលធ្វើឱ្យរបៀបនៃការគិតរបស់យើងផ្លាស់ប្តូរ១៨០ដឺក្រេ។ |
| Behaviorism | ទ្រឹស្ដីអប់រំបុរាណដែលចាត់ទុកការរៀនសូត្រគ្រាន់តែជាការឆ្លើយតបទៅនឹងការជំរុញពីខាងក្រៅ (Stimulus-response) ដែលបង្កើតបានជាការបង្រៀនបែបបញ្ជូនព័ត៌មានឯកតទិសពីគ្រូទៅសិស្ស ដោយមិនសូវខ្វល់ពីការគិតស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការបង្ហាត់សត្វឱ្យធ្វើតាមបញ្ជាដោយផ្តល់ចំណីជាជម្រុញ គឺធ្វើត្រូវទទួលបានរង្វាន់ ធ្វើខុសត្រូវពិន័យ។ |
| Deductive approach | វិធីសាស្រ្តនៃការបង្រៀនតាមបែបប្រពៃណី ដែលគ្រូចាប់ផ្តើមដោយការផ្តល់ទ្រឹស្តី ឬច្បាប់ទូទៅជាមុន បន្ទាប់មកទើបអនុវត្តលំហាត់ ដែលធ្វើឲ្យសិស្សក្លាយជាអ្នកទទួលព័ត៌មានដោយអសកម្ម។ | ដូចជាការប្រាប់ចម្លើយឬរូបមន្តគណិតវិទ្យាទៅសិស្សមុន រួចទើបឱ្យពួកគេគណនាលេខតាមក្រោយជំនួសឲ្យការឱ្យពួកគេរកវិធីដោយខ្លួនឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
