បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបំពុលដីដោយសារប្រេងឆៅ និងស្វែងរកលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ផ្សិតស (White-rot fungi) ក្នុងស្រុកឈ្មោះ Lentinus subnudus ដើម្បីបន្សាបជាតិពុលទាំងនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តពិសោធន៍ដោយផ្ទាល់ទៅលើសំណាកដីដែលត្រូវបានបំពុលដោយប្រេងឆៅក្នុងកម្រិតកំហាប់ផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Lentinus subnudus Inoculation (Bioremediation) ការបណ្តុះផ្សិត Lentinus subnudus (ការបន្សាបជាតិពុលតាមបែបជីវសាស្រ្ត) |
ជួយបង្កើនសារធាតុសរីរាង្គនិងកាបូនក្នុងដី និងមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបែកអ៊ីដ្រូកាបូនប្រេងសរុប (TPH) ជាពិសេសនៅកំហាប់ប្រេងខ្ពស់។ អាចប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្ម (ចំបើង) ជាជំនួយក្នុងការលូតលាស់។ | ទាមទារពេលវេលាយូរសម្រាប់ការបំបែកជីវសាស្រ្ត (៣ ទៅ ៦ខែ) និងតម្រូវឱ្យមានការរៀបចំស្រទាប់សារធាតុសរសៃ (Lignocellulose) ជាមុនដើម្បីឱ្យផ្សិតអាចរស់រានបានក្នុងដីបំពុល។ | សម្រេចបានអត្រាបំបែក TPH ខ្ពស់បំផុតនៅកំហាប់ប្រេង ២០% ក្រោយរយៈពេល ៣ខែ និងកំហាប់ ៤០% ក្រោយរយៈពេល ៦ខែ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យ pH ដីថយចុះមកកម្រិតអំណោយផល (៦.២៥-៦.៦២)។ |
| Natural Attenuation (Control / Uninoculated Soil) ការទុកឱ្យរលាយបាត់ដោយធម្មជាតិ (សំណាកត្រួតពិនិត្យ / មិនមានបណ្តុះផ្សិត) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយកម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលាបណ្តុះផ្សិត ការថែទាំ ឬការបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗនោះទេ។ | អត្រានៃការបំបែកជាតិពុលយឺតខ្លាំងដោយសារកង្វះអតិសុខុមប្រាណសកម្ម ហើយកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹមក្នុងដី (សរីរាង្គ កាបូន) មានការថយចុះ ឬនៅកម្រិតទាបខ្លាំង។ | មិនមានការប្រែប្រួលជាវិជ្ជមានច្រើនលើកម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹម ហើយបរិមាណអ៊ីដ្រូកាបូនប្រេង (TPH) នៅសល់ខ្ពស់ធៀបនឹងដីដែលបានបណ្តុះផ្សិតពុល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការវិភាគដី និងឧបករណ៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវាស់វែងកម្រិតអ៊ីដ្រូកាបូន ព្រមទាំងធាតុកសិកម្មក្នុងស្រុកដែលមានតម្លៃថោក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាតំបន់ត្រូពិចមានអាកាសធាតុក្តៅសើម និងមានការបំពុលដោយសារឧស្សាហកម្មរុករកប្រេងឆៅ ស្រដៀងទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លក្ខណៈរូបវិទ្យា និងគីមីនៃដីនីហ្សេរីយ៉ា ក៏ដូចជាសីតុណ្ហភាពអាចមានការប្រែប្រួល បើធៀបនឹងដីនៅកម្ពុជា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាមួយពូជផ្សិតក្នុងស្រុក និងប្រភេទដីកម្ពុជាផ្ទាល់មុននឹងយកទៅអនុវត្តទ្រង់ទ្រាយធំ។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់ផ្សិតសដើម្បីបន្សាបជាតិពុលប្រេងក្នុងដី គឺជាជម្រើសដ៏មានសក្តានុពល និងចំណាយតិចសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារយើងមានអាកាសធាតុអំណោយផល និងសម្បូរសំណល់កសិកម្ម។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្សិតរួមផ្សំជាមួយសំណល់កសិកម្មក្នុងស្រុក គឺជាដំណោះស្រាយបៃតងដែលមានតម្លៃថោក និងមាននិរន្តរភាពសម្រាប់ការស្តារបរិស្ថានដែលរងការបំពុលដោយអ៊ីដ្រូកាបូននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bioremediation (ការបន្សាបជាតិពុលតាមបែបជីវសាស្រ្ត) | ដំណើរការប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណ ផ្សិត ឬរុក្ខជាតិ ដើម្បីបំបែក ឬកាត់បន្ថយសារធាតុពុលក្នុងបរិស្ថាន (ដូចជាប្រេង ឬគីមី) ឱ្យទៅជាសារធាតុដែលមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងប្រែក្លាយដីឱ្យមានជីជាតិឡើងវិញ។ | ដូចជាការលែងត្រីក្រឹមចូលក្នុងពាងទឹកដើម្បីឱ្យវាស៊ីដង្កូវទឹកដើម្បីសម្អាតទឹកអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺការប្រើផ្សិតដើម្បីស៊ីជាតិពុលក្នុងដី។ |
| White-rot fungi (ផ្សិតស ឬ ផ្សិតរលួយស) | ប្រភេទផ្សិតម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបញ្ចេញអង់ស៊ីមដើម្បីបំបែកសារធាតុ Lignin (សមាសធាតុរឹងក្នុងឈើ) និងអាចបំបែកសារធាតុពុលសរីរាង្គស្មុគស្មាញផ្សេងៗទៀត ដូចជាប្រេង ឬថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាសត្វកណ្តៀរដែលអាចរំលាយសាច់ឈើដ៏រឹងបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយប្រើអង់ស៊ីមពិសេសក្នុងក្រពះរបស់វា។ |
| Lentinus subnudus (ផ្សិត Lentinus subnudus) | ជាពូជផ្សិតសក្នុងស្រុករបស់ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងការសិក្សានេះដើម្បីបំបែក និងស៊ីជាតិប្រេងឆៅដែលបំពុលនៅក្នុងសំណាកដីពិសោធន៍។ | ដូចជាកម្មករកម្ចាត់សំរាមពិសេសម្នាក់ដែលមានជំនាញខាងស៊ី និងរំលាយប្រេងម៉ាស៊ីនដែលកំពប់លើដី។ |
| Total Petroleum Hydrocarbon (អ៊ីដ្រូកាបូនប្រេងសរុប - TPH) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសមាសធាតុគីមីសរុបដែលមានប្រភពមកពីប្រេងឆៅ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងសំណាកណាមួយ (ដូចជាដី ឬទឹក)។ ការថយចុះនៃ TPH បញ្ជាក់ពីភាពជោគជ័យនៃការបន្សាបជាតិពុលដោយផ្សិត។ | ដូចជាការវាស់កម្រិតកូឡេស្តេរ៉ុល (ខ្លាញ់មិនល្អ) សរុបនៅក្នុងឈាមរបស់យើង ដើម្បីដឹងថាតើយើងមានសុខភាពល្អកម្រិតណា។ |
| Lignocellulose substrate (ស្រទាប់បណ្តុះផ្សិតលីញ៉ូសែលុយឡូស) | ជាវត្ថុធាតុផ្សំពីធម្មជាតិ (ដូចជាចំបើង អង្កាម ឬកម្ទេចឈើ) ដែលផ្ទុកសារធាតុសែលុយឡូសនិងលីញីន ដែលត្រូវផ្គត់ផ្គង់ដល់ផ្សិតជាអាហារនិងទីជម្រកដើម ដើម្បីលូតលាស់មុននឹងវាអាចទៅបំបែកជាតិពុលផ្សេងៗក្នុងដីបាន។ | ដូចជាការផ្តល់កញ្ចប់ស្បៀងអាហារបឋមដល់ទាហាន ដើម្បីឱ្យពួកគេមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់មុនពេលចេញទៅច្បាំង (បំបែកជាតិពុល)។ |
| Mineralize / Mineralization (ការធ្វើរ៉ែភាវូបនីយកម្ម / ការបំបែកជាសារធាតុអសរីរាង្គ) | ដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណ ឬផ្សិត បំបែកសារធាតុសរីរាង្គស្មុគស្មាញ (ដូចជាប្រេង) ឱ្យទៅជាសមាសធាតុសាមញ្ញបំផុតដូចជា ទឹក ឧស្ម័នកាបូនិច និងសារធាតុរ៉ែ ដែលរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកបានវិញ។ | ដូចជាការដុតដុំឈើមួយដុំរហូតក្លាយជាផេះ និងផ្សែង ដែលនៅសល់តែធាតុដើមសាមញ្ញៗបំផុតដែលរលាយចូលធម្មជាតិវិញ។ |
| Fourier transform infrared spectrometry - FTIR (ឧបករណ៍វិសាលគមទស្សន៍អាំងហ្វ្រារ៉េដបំប្លែងហ្វូរីយ៉េ) | បច្ចេកទេសវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺអាំងហ្វ្រារ៉េដដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុគីមី (ដូចជា TPH) នៅក្នុងសំណាកដី ដោយផ្អែកលើរបៀបដែលម៉ូលេគុលស្រូបយកពន្លឺ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) នៅមន្ទីរពេទ្យ ដែលអាចឆ្លុះមើលឃើញពីសភាពខាងក្នុងនៃរាងកាយមនុស្ស ប៉ុន្តែនេះសម្រាប់ឆ្លុះមើលប្រភេទម៉ូលេគុលគីមីក្នុងដី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
