បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើបញ្ហាការបំពុលបរិស្ថានដែលបង្កឡើងដោយសំណល់ពីការចិញ្ចឹមជ្រូកនៅប្រទេសវៀតណាម និងតម្រូវការចាំបាច់ក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់ទាំងនេះតាមគំរូសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត (Circular economy)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឯកសារ និងពិនិត្យមើលបទពិសោធន៍ជាក់ស្តែងនៃការគ្រប់គ្រងសំណល់ចិញ្ចឹមសត្វនៅបណ្តាប្រទេសជឿនលឿនមួយចំនួន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Anaerobic Digestion for Biogas Production ការរំលាយតាមបែបអុកស៊ីសែនតូច (កង្វះអុកស៊ីសែន) សម្រាប់ផលិតជីវឧស្ម័ន |
អាចកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (CH4) បំបាត់ក្លិនស្អុយ និងបង្កើតថាមពលកកើតឡើងវិញសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងកសិដ្ឋាន ឬលក់បន្ត។ | ទាមទារការវិនិយោគទុនដំបូងខ្ពស់ក្នុងការសាងសង់អាង និងត្រូវការការថែទាំផ្នែកបច្ចេកទេសជាប្រចាំ។ | អាចជំនួសថាមពលហ្វូស៊ីល និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង (ឧទាហរណ៍៖ ប្រទេសចិនទទួលបាន ៧១,៥៨ ពាន់លានដុល្លារនៅឆ្នាំ២០១៥ ពីផលិតកម្មជីវឧស្ម័ន)។ |
| N-P-K Nutrient Recovery Technology បច្ចេកវិទ្យាទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹម N-P-K ដើម្បីផលិតជីសរីរាង្គ |
កែច្នៃសំណល់រាវ និងកាកសំណល់រឹងទៅជាជីកសិកម្មបញ្ចេញយឺត (Slow-release fertilizer) ដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ជំរុញយ៉ាងពេញលេញនូវសេដ្ឋកិច្ចចរន្ត។ | ត្រូវការបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញ និងចំណាយប្រតិបត្តិការខ្ពស់ជាងការធ្វើជីកំប៉ុសធម្មតា។ | ទាញយកធនធានពីទឹកស្អុយចិញ្ចឹមជ្រូកមកធ្វើជាជី ដែលកាត់បន្ថយការបំពុលប្រភពទឹកយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីការទាមទារនូវការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ គោលនយោបាយ និងបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងរឹងមាំ ដើម្បីអនុវត្តប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចចរន្តនេះបានជោគជ័យ។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យពីប្រទេសមហាអំណាចកសិកម្មដូចជា ប្រេស៊ីល ចិន និងថៃ ដែលមានធនធាន និងទំហំផលិតកម្មធំធេង។ ទោះបីជាមាត្រដ្ឋានប្រទេសកម្ពុជាតូចជាង ប៉ុន្តែអាកាសធាតុត្រូពិច និងទំនោរនៃការវិនិយោគកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូកនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាទៅនឹងប្រទេសថៃ និងវៀតណាម ដែលធ្វើឱ្យបទពិសោធន៍ទាំងនេះមានតម្លៃអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបាន។
គំរូសេដ្ឋកិច្ចចរន្តក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់ជ្រូកនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងមានការកើនឡើងនៃកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ។
ការជំរុញការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះ នឹងជួយកម្ពុជាដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះថាមពលនៅតំបន់ជនបទ ព្រមទាំងការពារប្រភពទឹកសាធារណៈពីការបំពុលដោយសំណល់កសិកម្មយ៉ាងមាននិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular economy | ជាប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយធនធានឱ្យនៅតិចបំផុត ដោយការយកកាកសំណល់ ឬអនុផលពីដំណើរការផលិតមួយ ទៅធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ដំណើរការផលិតមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ យកលាមកជ្រូកទៅធ្វើជី និងថាមពល)។ | ដូចជាទម្លាប់យកសំបកកង់ឡានចាស់ៗទៅកែច្នៃធ្វើជាស្បែកជើង ឬធុងដាំដំណាំ ពោលគឺគ្មានអ្វីត្រូវបោះចោលទទេៗឡើយ។ |
| Anaerobic digester | ជាប្រព័ន្ធ ឬអាងស្តុកបិទជិត ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបំបែកកាកសំណល់សរីរាង្គដោយប្រើប្រាស់បាក់តេរីក្នុងបរិយាកាសគ្មានអុកស៊ីសែន ដើម្បីផលិតជីវឧស្ម័ន និងជីកសិកម្ម។ | ដូចជាក្រពះដ៏ធំមួយដែលស៊ីកាកសំណល់សត្វ ហើយបញ្ចេញមកវិញនូវហ្គាសសម្រាប់ដុត និងជីសម្រាប់ដាំដំណាំ។ |
| Biogas | ជាល្បាយឧស្ម័ន (ភាគច្រើនគឺមេតាន) ដែលបង្កើតឡើងតាមរយៈការរលួយនៃសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាលាមកសត្វ) នៅក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែន ដែលអាចប្រើប្រាស់ជាប្រេងឥន្ធនៈ ឬសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី។ | ដូចជាការយកលាមកសត្វទៅផ្អាប់ក្នុងធុងបិទជិតដើម្បីទាញយកហ្គាសមកដាំស្ល ឬបញ្ឆេះម៉ាស៊ីនភ្លើងនៅតាមផ្ទះ។ |
| N-P-K | សំដៅលើធាតុសកម្មចម្បងបីគឺ អាសូត (Nitrogen), ផូស្វ័រ (Phosphorus), និងប៉ូតាស្យូម (Potassium) ដែលជារ៉ែខនិជដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ដែលអាចទាញយក និងបំបែកចេញពីទឹកស្អុយកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមសត្វ។ | ដូចជាវីតាមីនចម្រុះដ៏សំខាន់បំផុតទាំងបីមុខ ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីលូតលាស់ លាស់ស្លឹក និងបញ្ចេញផ្លែផ្កា។ |
| Biomethane | ជាទម្រង់ដ៏បរិសុទ្ធនៃជីវឧស្ម័ន (Biogas) ដែលត្រូវបានបន្សុទ្ធដើម្បីយកកាបូនឌីអុកស៊ីត និងឧស្ម័នផ្សេងៗទៀតចេញ ដោយបន្សល់ទុកតែឧស្ម័នមេតានសុទ្ធដែលអាចប្រើប្រាស់ជំនួសឧស្ម័នធម្មជាតិ (Natural gas) បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការយកទឹកល្អក់មកចម្រោះឱ្យក្លាយជាទឹកបរិសុទ្ធដែលអាចផឹកបាន ដោយនៅទីនេះគឺការចម្រោះហ្គាសឱ្យកាន់តែខ្លាំងសម្រាប់ប្រើក្នុងឡាន ឬរោងចក្រ។ |
| kTOE | ជាឯកតារង្វាស់ថាមពល (Kilotonne of Oil Equivalent) ដែលស្មើនឹងថាមពលដែលបញ្ចេញដោយការដុតប្រេងឆៅមួយពាន់តោន។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបប្រភពថាមពលផ្សេងៗគ្នា (ដូចជាថាមពលពីជីវឧស្ម័ន) ទៅនឹងថាមពលពីប្រេង។ | ដូចជារង្វាស់ទម្ងន់ជា "គីឡូក្រាម" ដែរ តែនេះគឺជារង្វាស់ទំហំថាមពល ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបថាហ្គាសនេះមានកម្លាំងស្មើនឹងប្រេងប៉ុន្មានពាន់តោន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
