បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការធ្វើទំនើបកម្មប្រព័ន្ធសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើប្រពៃណីដែលផ្តោតលើតែការផលិតឈើ ឱ្យទៅជាប្រព័ន្ធព័ត៌មានរួមបញ្ចូលគ្នាដែលអាចតាមដានរចនាសម្ព័ន្ធព្រៃឈើពហុបំណង និងគោលការណ៍ព្រៃឈើស្រដៀងនឹងធម្មជាតិពិតនៅក្នុងប្រទេសស្លូវេនី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានរៀបរាប់ពីក្របខ័ណ្ឌតាមដានព្រៃឈើតាមឋានានុក្រម ដោយរួមបញ្ចូលការចុះវាស់វែងផ្ទាល់ជាមួយបច្ចេកវិទ្យាភូមិសាស្ត្រលំហ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Forest Resource Assessment ការវាយតម្លៃធនធានព្រៃឈើបែបប្រពៃណី |
ផ្តល់ទិន្នន័យមូលដ្ឋានសម្រាប់ការធ្វើផែនការកាប់ឈើ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្តលើតំបន់ដែលមានប្រភេទឈើដូចៗគ្នា។ | ប្រើការប៉ាន់ស្មានដោយភ្នែកច្រើន ចំណាយពេលវេលាយូរ និងមិនអាចផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើពហុបំណងនោះទេ។ | ចំណាយពេលវាស់វែងយូរ (ប្រមាណជាងពាក់កណ្តាលនៃពេលវេលារៀបចំផែនការសរុបចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧១-១៩៨០) និងទទួលបានទិន្នន័យដែលពិបាកប្រៀបធៀប។ |
| Control Sampling Method (Continuous Forest Inventory) វិធីសាស្ត្រយកគំរូត្រួតពិនិត្យ (សារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើជាប្រចាំ) |
អាចតាមដានការលូតលាស់របស់ដើមឈើនីមួយៗបានច្បាស់លាស់ កាត់បន្ថយពេលវេលាវាស់វែងនៅទីវាល និងផ្តល់ទិន្នន័យគួរឱ្យទុកចិត្តសម្រាប់ប្រព័ន្ធព័ត៌មានលំហ (GIS)។ | ទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់នៅដំណាក់កាលដំបូងក្នុងការបង្កើតបណ្តាញឡូតិ៍គំរូអចិន្ត្រៃយ៍ និងតម្រូវឱ្យមានការកំណត់ទីតាំងច្បាស់លាស់បំផុតដោយប្រើ GPS ។ | កាត់បន្ថយពេលវេលាវាស់វែងផ្ទាល់ពី ១.២៩ ម៉ោង/ហិកតា មកត្រឹម ០.៤៨ ម៉ោង/ហិកតា និងបានបង្កើតឡូតិ៍គំរូអចិន្ត្រៃយ៍ចំនួន ៧១,៥០០ ទីតាំង (គ្របដណ្តប់ ៧០% នៃព្រៃឈើសរុប)។ |
| Remote Sensing and GIS Integration ការធ្វើសមាហរណកម្មតេឡេវិញ្ញាណ និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) |
ងាយស្រួលក្នុងការផលិតផែនទីតំបន់ព្រៃឈើធំៗ តាមដានបម្រែបម្រួលគម្របព្រៃបានលឿន និងជួយកាត់បន្ថយកំហុសឆ្គងនៅពេលរួមបញ្ចូលជាមួយការវាស់វែងផ្ទាល់លើដី។ | រូបភាពផ្កាយរណប (ដូចជា Landsat TM) ជួនកាលមានកម្រិតភាពច្បាស់មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់ព្រៃឈើលម្អិតក្នុងកម្រិតប្រតិបត្តិការ។ | បង្កើតបានផែនទីព្រៃឈើឌីជីថល (Digital Orthophoto maps) និងទស្សន៍ទាយបម្រែបម្រួលគម្របព្រៃបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់រយៈពេល ២០ ឆ្នាំទៅមុខ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់ប្រព័ន្ធតាមដានព្រៃឈើទំនើប តម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគសំខាន់ៗលើបច្ចេកវិទ្យាភូមិសាស្ត្រលំហ (GIS) ប្រព័ន្ធតេឡេវិញ្ញាណ និងឧបករណ៍វាស់វែងនៅទីវាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសស្លូវេនី ដែលជាប្រទេសមានតំបន់ភ្នំ ខ្ពង់រាប និងមានព្រៃឈើចម្រុះមិនស្របអាយុគ្នា (uneven-aged stands) ក្នុងតំបន់អាកាសធាតុអឺរ៉ុប។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានព្រៃស្រោង ព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោង និងព្រៃលិចទឹក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានការកែសម្រួលប៉ារ៉ាម៉ែត្រ ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវទៅនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីព្រៃឈើនៅតំបន់ត្រូពិច។
វិធីសាស្ត្រតាមដានព្រៃឈើដោយរួមបញ្ចូលការយកគំរូត្រួតពិនិត្យផ្ទាល់ជាមួយបច្ចេកវិទ្យា GIS និងតេឡេវិញ្ញាណនេះ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យព្រៃឈើនៅកម្ពុជា។
ការកសាងប្រព័ន្ធសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើជាតិមួយដែលរឹងមាំដោយផ្អែកលើការរួមបញ្ចូលគ្នានៃបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះ នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចបាននូវការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងងាយស្រួលទាក់ទាញហិរញ្ញប្បទានអាកាសធាតុអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Control Sampling Method | ជាវិធីសាស្ត្រតាមដានការវិវត្តរបស់ព្រៃឈើជាប្រចាំដោយប្រើប្រាស់ឡូតិ៍គំរូអចិន្ត្រៃយ៍។ គេចុះវាស់វែងដើមឈើដដែលៗនៅលើទីតាំងតែមួយក្នុងចន្លោះពេលកំណត់ណាមួយ ដើម្បីដឹងពីអត្រាកំណើន អត្រាស្លាប់ និងបម្រែបម្រួលរចនាសម្ព័ន្ធព្រៃឈើ។ | ដូចជាការថតរូបកុមារម្នាក់នៅកន្លែងដដែលជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បីតាមដានការលូតលាស់កម្ពស់របស់គេ។ |
| Continuous Forest Inventory | ប្រព័ន្ធនៃការធ្វើសារពើភ័ណ្ឌព្រៃឈើដែលពឹងផ្អែកលើការចុះវាស់វែងទិន្នន័យលើឡូតិ៍គំរូដដែលៗតាមវដ្តពេលវេលា (ឧទាហរណ៍រៀងរាល់ ១០ឆ្នាំម្តង) ដើម្បីផ្តល់ទិន្នន័យបច្ចុប្បន្នភាពសម្រាប់ការធ្វើផែនការគ្រប់គ្រងព្រៃឈើឱ្យមាននិរន្តរភាព។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាពប្រចាំឆ្នាំរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីតាមដានបម្រែបម្រួលស្ថានភាពរាងកាយតាំងពីក្មេងរហូតដល់ចាស់។ |
| Digital Orthophoto | ជារូបភាពថតពីលើអាកាសដែលត្រូវបានកែតម្រូវកំហុសឆ្គងផ្នែកធរណីមាត្រ (បណ្តាលមកពីកម្ពស់ភ្នំទាបខ្ពស់) ធ្វើឱ្យរូបភាពនេះមានមាត្រដ្ឋានស្មើគ្នាទូទាំងផ្ទៃ និងអាចវាស់វែងចម្ងាយឬទំហំដីព្រៃបានសុក្រឹតដូចទៅនឹងផែនទីឌីជីថលពិតៗ។ | ដូចជាការយកក្រដាសដែលរមូររួញមកកៀបសង្កត់ឱ្យរាបស្មើគ្រប់ជ្រុង ដើម្បីឱ្យយើងអាចវាស់ប្រវែងវត្ថុនៅលើនោះបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Remote sensing | បច្ចេកវិទ្យាក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យពីផ្ទៃដីឬព្រៃឈើដោយមិនចាំបាច់ចុះទៅដល់ទីតាំងផ្ទាល់ តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាភ្ជាប់លើផ្កាយរណប យន្តហោះ ឬដ្រូន ដើម្បីថតយករូបភាព និងរកមើលបម្រែបម្រួលគម្របព្រៃ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កែវយឹតមើលសត្វស្លាបពីចម្ងាយដោយមិនបាច់ដើរចូលទៅកៀកដែលធ្វើឱ្យពួកវាផ្អើលហើរ។ |
| Supervised classification | វិធីសាស្ត្រក្នុងការវិភាគរូបភាពផ្កាយរណប ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវត្រូវចង្អុលបង្ហាញទីតាំងគំរូ (ឧទាហរណ៍៖ នេះជាព្រៃ នេះជាទឹក) ទៅឱ្យកម្មវិធីកុំព្យូទ័ររៀនសូត្រចំណាំ រួចទើបកម្មវិធីនោះធ្វើចំណាត់ថ្នាក់ប្រភេទដីដែលនៅសល់ទាំងប៉ុន្មានដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាការបង្រៀនក្មេងឱ្យស្គាល់ផ្លែប៉ោមដោយបង្ហាញផ្លែពិតពីរបីសិន រួចទើបឱ្យគេរើសផ្លែប៉ោមចេញពីកន្ត្រកផ្លែឈើចម្រុះដោយខ្លួនឯង។ |
| Multispectral satellite imagery | រូបភាពថតពីផ្កាយរណបដែលចាប់យករលកពន្លឺច្រើនប្រភេទ (រួមទាំងរលកពន្លឺដែលភ្នែកមនុស្សមើលមិនឃើញ ដូចជាពន្លឺអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) ដែលជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចវាយតម្លៃពីសុខភាពព្រៃឈើ និងបែងចែកប្រភេទរុក្ខជាតិបានច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការប្រើម៉ាស៊ីនថតកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) ដែលអាចមើលធ្លុះរហូតដល់ឆ្អឹង ដើម្បីដឹងថាមនុស្សម្នាក់មានសុខភាពល្អឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
