បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះរៀបរាប់ពីសំណើស្រាវជ្រាវដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពនៃការបំពុលទឹកទន្លេ Dong Nai (ផ្នែកដែលហូរកាត់ទីក្រុង Bien Hoa) ដោយសារតែកំណើននៃសកម្មភាពឧស្សាហកម្ម សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ចុះគុណភាពទឹកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគ្រោងនឹងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះទាំងបរិមាណវិស័យ និងគុណភាពវិស័យ រួមមានការប្រមូលទិន្នន័យ ការស្ទង់មតិ និងការវិភាគសំណាកទឹកក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Field Survey & Questionnaire Method ការស្ទង់មតិ និងការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ |
ទទួលបានទិន្នន័យពីប្រជាពលរដ្ឋផ្ទាល់ និងយល់ដឹងពីប្រភពនៃការបំពុលពីសកម្មភាពសង្គម-សេដ្ឋកិច្ចក្នុងមូលដ្ឋានយ៉ាងច្បាស់។ | ទិន្នន័យអាចមានភាពលំអៀងដោយសារការឆ្លើយតបរបស់អ្នកចូលរួម ហើយទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះមូលដ្ឋាន។ | កំណត់បាននូវការយល់ឃើញរបស់សហគមន៍ និងការប៉ាន់ស្មានបឋមនៃប្រភពបំពុលទឹក។ |
| Water Sampling & Laboratory Analysis ការយកសំណាកទឹក និងការវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់ និងមានលក្ខណៈវិទ្យាសាស្ត្រខ្ពស់ដែលអាចយកទៅប្រៀបធៀបជាមួយស្តង់ដារជាតិបាន។ | ទាមទារចំណាយខ្ពស់លើឧបករណ៍ បច្ចេកទេស និងការថែរក្សាសំណាកទឹកក្នុងលក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹង (៤អង្សាសេ)។ | ទទួលបានតម្លៃពិតប្រាកដនៃប៉ារ៉ាម៉ែត្រគុណភាពទឹក (pH, DO, BOD, COD, TSS, Coliform) ធៀបនឹងស្តង់ដារ QCVN 08: 2008/BTNMT។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការបំពាក់ឧបករណ៍ចុះយកសំណាកទីវាល សម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានផ្តោតសំខាន់តែលើតំបន់ទន្លេ Dong Nai ដែលហូរកាត់ទីក្រុង Bien Hoa ដែលជាតំបន់ប្រមូលផ្តុំទៅដោយសកម្មភាពឧស្សាហកម្ម និងកសិកម្មយ៉ាងក្រាស់ក្រែលនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីផលប៉ះពាល់នៃការបញ្ចេញកាកសំណល់ពីរោងចក្រ និងការចិញ្ចឹមត្រីតាមបែ ដែលវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការយកមកប្រៀបធៀប និងសិក្សាលើតំបន់ឧស្សាហកម្មកំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅតាមដងទន្លេសាប និងទន្លេមេគង្គ។
វិធីសាស្ត្រនៃការវាយតម្លៃគុណភាពទឹកដោយប្រើការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការចុះស្ទង់មតិ និងការវិភាគមន្ទីរពិសោធន៍នេះ គឺមានភាពប្រាកដប្រជា និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមក្របខ័ណ្ឌនៃការសិក្សានេះ នឹងជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវ និងរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាចកំណត់ទីតាំងប្រភពបំពុលទឹកបានច្បាស់លាស់ និងអាចបង្កើតគោលនយោបាយកាត់បន្ថយការបំពុលប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| BOD (Nhu cầu oxy sinh hóa) | តម្រូវការអុកស៊ីសែនជីវគីមី (BOD) គឺជារង្វាស់នៃបរិមាណអុកស៊ីសែនដែលអតិសុខុមប្រាណត្រូវការដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គនៅក្នុងទឹក។ កាលណា BOD កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកកាន់តែមានការបំពុលដោយសារធាតុសរីរាង្គច្រើន។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណខ្យល់ដង្ហើមដែលបាក់តេរីត្រូវការដើម្បី 'ស៊ី' កាកសំណល់ក្នុងទឹក កាលណាវាត្រូវការខ្យល់ច្រើន មានន័យថាកាកសំណល់មានកាន់តែច្រើននៅក្នុងទឹកនោះ។ |
| COD (Nhu cầu oxy hóa học) | តម្រូវការអុកស៊ីសែនគីមី (COD) គឺជារង្វាស់ទូទៅនៃបរិមាណអុកស៊ីសែនដែលត្រូវការដើម្បីធ្វើអុកស៊ីតកម្មសារធាតុសរីរាង្គ និងអសរីរាង្គទាំងអស់នៅក្នុងទឹកដោយប្រើប្រតិកម្មគីមី។ វាបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបំពុលសរុបនៅក្នុងទឹក។ | ប្រៀបដូចជាការដុតកម្ទេចកាកសំណល់ទាំងអស់ក្នុងទឹកដោយប្រើសារធាតុគីមី ដើម្បីមើលថាតើត្រូវចំណាយអុកស៊ីសែនអស់ប៉ុន្មានដើម្បីដុតវាឱ្យអស់។ |
| DO (Oxy hòa tan) | អុកស៊ីសែនរលាយ (DO) សំដៅលើបរិមាណឧស្ម័នអុកស៊ីសែនដែលមានរលាយក្នុងទឹក ដែលចាំបាច់បំផុតសម្រាប់ការរស់រានមានជីវិតរបស់ត្រី និងរុក្ខជាតិក្នុងទឹក។ កម្រិត DO ទាបបង្ហាញថាទឹកនោះកំពុងខ្វះអុកស៊ីសែន និងមានការបំពុល។ | ដូចជាខ្យល់អុកស៊ីសែនដែលមនុស្សយើងដកដង្ហើមរាល់ថ្ងៃ គ្រាន់តែនេះគឺជាខ្យល់ដែលមានរលាយក្នុងទឹកសម្រាប់ឱ្យមច្ឆាជាតិដកដង្ហើម។ |
| TSS (Tổng chất rắn lơ lửng) | សារធាតុផ្អាកសរុប (TSS) គឺជាភាគល្អិតតូចៗ (ដូចជាដីឥដ្ឋ ភក់ សារធាតុសរីរាង្គ) ដែលអណ្តែត ឬទាក់ជាប់នៅក្នុងទឹក ដែលធ្វើឱ្យទឹកមានភាពល្អក់ និងកាត់បន្ថយការជ្រៀតចូលនៃពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ | ប្រៀបដូចជាធូលីដីដែលហោះពេញអាកាសធ្វើឱ្យយើងមើលមិនសូវច្បាស់ តែនេះគឺជាកម្ទេចកំទីដែលអណ្តែតក្នុងទឹកធ្វើឱ្យទឹកល្អក់កករ។ |
| Fecal coliform | Fecal coliform គឺជាក្រុមបាក់តេរីដែលរស់នៅក្នុងពោះវៀនរបស់មនុស្ស និងសត្វ ហើយវត្តមានរបស់វានៅក្នុងទឹកគឺជាសូចនាករបង្ហាញថាទឹកនោះត្រូវបានបំពុលដោយលាមក ដែលអាចផ្ទុកមេរោគបង្កជំងឺ។ | ជាសញ្ញាព្រមានប្រាប់យើងថា ទឹកនេះមានប្រឡាក់ដោយលាមក ហើយអាចមានមេរោគដែលធ្វើឱ្យយើងរាករូស ឬឈឺក្រពះបើយើងយកមកប្រើប្រាស់។ |
| Escherichia Coli (E.Coli) | E.Coli គឺជាប្រភេទបាក់តេរីជាក់លាក់មួយនៅក្នុងក្រុម Coliform ដែលមានប្រភពចេញពីលាមកដោយផ្ទាល់។ ការរកឃើញវាលើសកម្រិតនៅក្នុងទឹកបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការបំពុលធ្ងន់ធ្ងរ ដែលអាចបង្កឱ្យមានជំងឺរលាកផ្លូវរំលាយអាហារជាដើម។ | ប្រៀបដូចជា 'ភស្តុតាងស្នាមម្រាមដៃ' ដែលបញ្ជាក់ច្បាស់១០០% ថាទឹកនេះមានលាយឡំជាមួយនឹងលាមកមនុស្ស ឬសត្វដែលអាចធ្វើឱ្យយើងមានគ្រោះថ្នាក់។ |
| pH | កម្រិត pH ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីភាពជាអាស៊ីត ឬបាសរបស់ទឹក ដោយគិតចាប់ពីលេខ ០ ដល់ ១៤។ ទឹកធម្មជាតិល្អមាន pH ប្រហែល ៦.៥ ទៅ ៨.៥ ការប្រែប្រួល pH ខ្លាំងប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់ជីវចម្រុះក្នុងទឹក និងប៉ះពាល់ដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការធ្វើប្រព្រឹត្តិកម្មទឹក។ | ដូចជាការភ្លក់រសជាតិម្ហូបថាតើវាជូរពេក (អាស៊ីត) ឬចត់ពេក (បាស) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកញ៉ាំ ទឹកក៏ដូចគ្នា បើ pH មិនស្ថិតក្នុងកម្រិតធម្មតា ត្រីមិនអាចរស់បានទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
