បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីស្ថានភាពនៃការប្រើប្រាស់ធនធានទឹកលើផ្ទៃដី សម្រាប់បម្រើដល់តម្រូវការប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងខេត្ត Ninh Binh ដែលកំពុងរងផលប៉ះពាល់ដោយការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនិងការកើនឡើងចំនួនប្រជាជនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចុះអង្កេតទីតាំងផ្ទាល់ ការវិភាគទិន្នន័យ និងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីវាយតម្លៃសក្តានុពល និងគុណភាពទឹក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Runoff Module Assessment ការវាយតម្លៃផ្អែកលើម៉ូឌុលលំហូរទឹក (Runoff Module) |
បង្ហាញពីសក្តានុពលទឹកភ្លៀង និងទំហំលំហូរទឹកលើផ្ទៃដីសរុបប្រចាំឆ្នាំបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | មិនបានគិតបញ្ចូលពីទំហំចំនួនប្រជាជន និងតម្រូវការប្រើប្រាស់ទឹកជាក់ស្តែងនៅតាមតំបន់នោះទេ។ | បង្ហាញថាអាងទន្លេភាគច្រើននៅខេត្ត Ninh Binh មានកម្រិតទឹក 'គ្រប់គ្រាន់' ដោយមិនទាន់គិតពីចំនួនអ្នកប្រើប្រាស់។ |
| Coefficient C Assessment ការវាយតម្លៃផ្អែកលើមេគុណ C (Coefficient C) |
ឆ្លុះបញ្ចាំងពីតុល្យភាពពិតប្រាកដរវាងការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងតម្រូវការរបស់ប្រជាជននៅតាមតំបន់នីមួយៗបានយ៉ាងល្អ។ | ទាមទារទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រច្បាស់លាស់នៅតាមមូលដ្ឋាន និងមិនអាចវាស់ស្ទង់ពីគុណភាព ឬការបំពុលទឹកបានទេ។ | រកឃើញថាតំបន់អាងទន្លេ Ân, Chim, Lạng, Bút មានការខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់ cục bộ (ជាតំបន់) ខណៈអាងទន្លេ Bến Đang ត្រូវការនាំទឹកពីប្រភពផ្សេង។ |
| GIS Mapping (MapInfo) ការបង្កើតផែនទីភូមិសាស្ត្រដោយប្រើប្រាស់ GIS |
ជួយឱ្យអ្នកធ្វើការសម្រេចចិត្តអាចមើលឃើញច្បាស់ពីការបែងចែកតំបន់សម្បូរទឹក និងតំបន់ខ្វះទឹកជាទម្រង់ផែនទីចម្រុះពណ៌។ | ត្រូវការអ្នកជំនាញផ្នែក GIS និងទិន្នន័យកូអរដោនេភូមិសាស្ត្រដែលសុក្រឹតខ្ពស់។ | បង្កើតបានផែនទីបែងចែកខេត្តជា ២តំបន់ធំៗ គឺតំបន់ខ្វះខាតទឹក (ភ្នំភាគខាងលិច) និងតំបន់ធានាការផ្គត់ផ្គង់ទឹក (វាលទំនាប)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យជលសាស្ត្រជាក់ស្តែង និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្ត Ninh Binh ប្រទេសវៀតណាម ដែលមានភូមិសាស្ត្រចម្រុះរួមមានតំបន់ភ្នំថ្មកំបោរ (Karst) និងតំបន់វាលទំនាបកសិកម្ម-ឧស្សាហកម្ម។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានតំបន់ភ្នំថ្មកំបោរ និងតំបន់កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ឧស្សាហកម្មដែលប្រឈមនឹងការខ្វះខាតទឹកស្អាត និងការបំពុលប្រភពទឹកដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃធនធានទឹកដោយរួមបញ្ចូលទិន្នន័យជលសាស្ត្រ និងការបែងចែកប្រជាជននេះ គឺស័ក្តិសមខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការរៀបចំផែនការទឹកស្អាតនៅកម្ពុជា។
តាមរយៈការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាអាចកំណត់គោលដៅវិនិយោគលើប្រព័ន្ធផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតបានចំទីតាំងដែលខ្វះខាតពិតប្រាកដ និងមានវិធានការការពារប្រភពទឹកពីការបំពុលបានទាន់ពេលវេលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Runoff module (Modul dòng chảy) | បរិមាណទឹកហូរលើផ្ទៃដីដែលផលិតបានជាមធ្យមនៅលើផ្ទៃដីមួយគីឡូម៉ែត្រការ៉េក្នុងរយៈពេលមួយវិនាទី (គិតជា លីត្រ/វិនាទី-គ.ម២) ដែលគេប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតសក្តានុពល និងភាពសម្បូរបែបនៃធនធានទឹកនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ។ | វាប្រៀបដូចជាការវាស់ថាតើដំបូលផ្ទះរបស់អ្នកអាចត្រងទឹកភ្លៀងបានប៉ុន្មានលីត្រក្នុងមួយវិនាទី ក្នុងរាល់មួយម៉ែត្រការ៉េនៃផ្ទៃដំបូល។ |
| Coefficient C (Hệ số C) | សូចនាករសម្រាប់វាយតម្លៃកម្រិតធានានៃការផ្គត់ផ្គង់ទឹក ដោយគណនាផ្អែកលើផលធៀបរវាងបរិមាណទឹកសរុបនៅក្នុងតំបន់ និងទំហំចំនួនប្រជាជន ដើម្បីដឹងថាតំបន់នោះខ្វះទឹក ឬមានទឹកគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាការយកចំនួននំប៉័ងសរុបដែលមាន មកចែកឱ្យចំនួនមនុស្សក្នុងបន្ទប់ ដើម្បីដឹងថាម្នាក់ៗទទួលបាននំប៉័ងគ្រប់គ្រាន់ ឬត្រូវរកទិញបន្ថែមពីក្រៅ។ |
| Karst topography (Địa hình karst) | ទម្រង់សណ្ឋានដីដែលសម្បូរទៅដោយថ្មកំបោរ ដែលងាយរលាយដោយសារទឹក បង្កើតជារូងភ្នំ និងប្រព័ន្ធប្រហោងក្រោមដី ដែលធ្វើឱ្យទឹកលើផ្ទៃដីងាយជ្រាបចុះទៅក្រោមដីយ៉ាងលឿន បណ្តាលឱ្យផ្ទៃខាងលើខ្វះខាតទឹក។ | ប្រៀបដូចជាដុំអេប៉ុងដែលមានប្រហោងច្រើន ពេលចាក់ទឹកពីលើ វានឹងជ្រាបចូលទៅក្នុងប្រហោងទាំងនោះអស់ ធ្វើឱ្យមិនសូវមានទឹកដក់នៅលើផ្ទៃមុខនោះទេ។ |
| Salt intrusion (Xâm nhập mặn) | បាតុភូតដែលទឹកប្រៃពីសមុទ្រហូរជ្រៀតចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធទឹកសាប (ដូចជាទឹកទន្លេ ឬទឹកក្រោមដី) នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ ជាពិសេសនៅរដូវប្រាំង ដែលធ្វើឱ្យខូចគុណភាពទឹកសាបមិនអាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃបាន។ | ដូចជាការចាក់អំបិលចូលទៅក្នុងកែវទឹកសាប ដែលធ្វើឱ្យទឹកនោះប្រៃ និងមិនអាចផឹក ឬយកទៅស្រោចដំណាំបានទៀតទេ។ |
| Geographic Information System / GIS (Hệ thông tin địa lý) | ប្រព័ន្ធកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ដែលជួយអ្នកស្រាវជ្រាវក្នុងការបង្កើតផែនទីបែងចែកតំបន់សក្តានុពលទឹក និងតំបន់ដែលខ្វះខាតទឹក។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ Google Maps ដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចប្រាប់យើងមិនត្រឹមតែទីតាំងផ្លូវប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងបង្ហាញពណ៌ផ្សេងៗដើម្បីសម្គាល់តំបន់ដែលមានទឹកច្រើន ឬតំបន់ដែលរាំងស្ងួតផងដែរ។ |
| River basin (Lưu vực sông) | ផ្ទៃដីសរុបទាំងមូលដែលប្រមូលទឹកភ្លៀង ឬទឹករលាយពីព្រិល ហើយហូរចាក់ប្រមូលផ្តុំទៅកាន់ប្រព័ន្ធទន្លេ ឬប្រភពទឹកតែមួយ មុននឹងហូរចូលទៅក្នុងសមុទ្រ។ | ស្រដៀងនឹងចានដែកដ៏ធំមួយ ដែលរាល់តំណក់ទឹកដែលស្រក់ចូលទីតាំងណាមួយក្នុងចាននោះ វានឹងហូរប្រមូលផ្តុំគ្នានៅបាតចានតែមួយជានិច្ច។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
