បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រទៅលើវិស័យកសិកម្ម និងវារីវប្បកម្មក្នុងទីក្រុងកាន់ថឺ ដោយផ្តោតលើការកាត់បន្ថយហានិភ័យនាពេលអនាគត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងរបស់អ្នកជំនាញរួមបញ្ចូលជាមួយឧបករណ៍ GIS និងគំរូជលសាស្រ្តដើម្បីកំណត់តំបន់ងាយរងគ្រោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| GIS Spatial Overlay with Expert Knowledge ការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ GIS ត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយចំណេះដឹងអ្នកជំនាញ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ចំណេញពេលវេលា និងជាឧបករណ៍ដ៏ល្អសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យចម្រុះពហុវិស័យ (កសិកម្ម វារីវប្បកម្ម ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ)។ | ទាមទារឱ្យមានការចូលរួមផ្តល់មតិយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីអ្នកជំនាញ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងទៅលើគុណភាពនៃទិន្នន័យប្រើប្រាស់ដីធ្លី។ | បានកំណត់តំបន់រងគ្រោះថ្នាក់ ដោយរកឃើញថាទិន្នផលស្រូវរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ-រដូវរងា នឹងធ្លាក់ចុះពី ៥០% ទៅ ១០០% ហើយដំណាំហូបផ្លែជាង ៣០% នឹងលិចទឹក។ |
| Hydrological Modeling (MIKE 11) ការធ្វើគំរូជលសាស្រ្តដោយប្រើកម្មវិធី MIKE 11 |
អាចធ្វើការក្លែងធ្វើកម្ពស់ទឹកជំនន់បានយ៉ាងសុក្រឹត ផ្អែកលើសេណារីយ៉ូផ្សេងៗនៃការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ (៣០សង់ទីម៉ែត្រ ៥០សង់ទីម៉ែត្រ និង ១០០សង់ទីម៉ែត្រ)។ | ត្រូវការទិន្នន័យជលសាស្រ្ត និងឧតុនិយមប្រវត្តិសាស្ត្រច្រើន (ដូចជាទិន្នន័យទឹកជំនន់ធំឆ្នាំ២០០០) និងទាមទារកម្លាំងកុំព្យូទ័រក្នុងការគណនា។ | បានបង្កើតផែនទីជន់លិចទឹកលម្អិតដែលបង្ហាញពីជម្រៅទឹក និងតំបន់រងផលប៉ះពាល់នៅក្នុងទីក្រុងកាន់ថឺ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវកម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេស ទិន្នន័យជលសាស្រ្តប្រវត្តិសាស្រ្ត និងចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅពីអ្នកជំនាញក្នុងស្រុក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងកាន់ថឺ (Can Tho City) នៃតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម ដែលជាតំបន់វាលទំនាប និងគ្មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រដោយផ្ទាល់ ប៉ុន្តែរងឥទ្ធិពលពីជំនោរនិងទឹកជំនន់ទន្លេ។ ស្ថានភាពភូមិសាស្រ្ត និងការពឹងផ្អែកលើកសិកម្មនេះ មានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកធ្វើជាឯកសារយោងបានយ៉ាងល្អ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃហានិភ័យដោយប្រើប្រាស់ GIS នេះ មានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធ GIS ជាមួយនឹងទិន្នន័យជលសាស្រ្ត និងចំណេះដឹងអ្នកជំនាញ គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានអានុភាពសម្រាប់ជួយអ្នករៀបចំគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| GIS | ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្រ្ត គឺជាប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលទាក់ទងនឹងទីតាំងភូមិសាស្រ្តនៅលើផែនដី ដើម្បីជួយក្នុងការសម្រេចចិត្តក្នុងការរៀបចំផែនការ។ | ដូចជាផែនទី Google Maps ដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលអ្នកអាចដាក់ស្រទាប់ព័ត៌មានជាច្រើន (ដូចជាផ្លូវ ទឹកជំនន់ តំបន់ដាំដុះ) ត្រួតស៊ីគ្នា ដើម្បីមើលឃើញពីបញ្ហាច្បាស់លាស់។ |
| Vulnerabilities Assessment | ដំណើរការនៃការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់ស្ទង់កម្រិតនៃភាពងាយរងគ្រោះរបស់ប្រព័ន្ធណាមួយ (ដូចជាសហគមន៍ ដំណើរកសិកម្ម ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ) ចំពោះហានិភ័យ ឬគ្រោះមហន្តរាយជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ ទឹកជំនន់)។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាពទូទៅមុនពេលមានជំងឺរាតត្បាត ដើម្បីដឹងថាតើនរណាខ្លះងាយនឹងឈឺជាងគេ និងត្រូវការពារពួកគេដោយរបៀបណា។ |
| Sea level rise | បាតុភូតនៃការកើនឡើងនូវកម្ពស់ទឹកសមុទ្រជាមធ្យមទូទាំងសកលលោក ដែលបណ្តាលមកពីរលាយផ្ទាំងទឹកកក និងការពង្រីកមាឌទឹកដោយសារការកើនឡើងកម្តៅផែនដី ដែលបណ្តាលឱ្យមានការជន់លិចតំបន់ឆ្នេរ និងតំបន់ទំនាប។ | ដូចជាការចាក់ទឹកបន្ថែមចូលក្នុងចានគោមដែលពេញស្រាប់ ធ្វើឱ្យទឹកហៀរចូលមកលិចតំបន់ដែលនៅជុំវិញនោះ។ |
| MIKE 11 | ជាកម្មវិធីកុំព្យូទ័រគំរូជលសាស្រ្តដ៏ពេញនិយម និងមានកម្រិតខ្ពស់ ដែលប្រើសម្រាប់ក្លែងធ្វើលំហូរទឹក គុណភាពទឹក និងការជន់លិចនៅក្នុងទន្លេ ប្រឡាយ និងតំបន់ផ្លូវទឹកផ្សេងៗ។ | ដូចជាការបង្កើតទន្លេគំរូនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដើម្បីសាកល្បងមើលថាតើទឹកនឹងហូរ និងលិចទៅណាខ្លះនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ឬទឹកសមុទ្រជន់ឡើង។ |
| Spatial Interpolation | វិធីសាស្រ្តគណិតវិទ្យាក្នុងការវិភាគទិន្នន័យលំហរ (GIS) ដើម្បីប៉ាន់ស្មានតម្លៃទិន្នន័យនៅទីតាំងដែលមិនមានការវាស់វែងជាក់ស្តែង ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យដែលបានដឹងពីទីតាំងនៅជុំវិញនោះ។ | ដូចជាការទាយដឹងពីសីតុណ្ហភាពនៅផ្ទះរបស់អ្នក ដោយមើលទៅលើសីតុណ្ហភាពនៃសង្កាត់ពីរដែលនៅក្បែរអ្នកបំផុត។ |
| Climate Change Scenarios (A1FI, A2, B2) | សេណារីយ៉ូ ឬសម្មតិកម្មនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលបង្កើតឡើងដើម្បីព្យាករណ៍ពីអាកាសធាតុនាពេលអនាគត (A1FI គឺបញ្ចេញច្រើនបំផុត, A2 កម្រិតខ្ពស់មធ្យម, B2 កម្រិតមធ្យម)។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយលទ្ធផលប្រឡងរបស់អ្នក ដោយផ្អែកលើកម្រិតនៃការខិតខំរៀនសូត្រខុសៗគ្នា (ខ្ជិលបំផុត ធម្មតា និងខិតខំបំផុត)។ |
| Hypoxia | ស្ថានភាពដែលសារពាង្គកាយ (ដូចជាត្រី ឬឫសរុក្ខជាតិ) ខ្វះខាតបរិមាណអុកស៊ីហ្សែនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការរស់នៅ និងដំណើរការសរីរវិទ្យា ដែលជាញឹកញាប់កើតឡើងនៅពេលវាលិចទឹកយូរ ឬទឹកមានគុណភាពខ្សោយ។ | ដូចជាមនុស្សដែលត្រូវគេចាប់ជ្រមុជទឹកយូរពេក ធ្វើឱ្យថប់ដង្ហើមដោយសារអត់មានខ្យល់អុកស៊ីហ្សែនដកដង្ហើម។ |
| Spatial Overlay | បច្ចេកទេសក្នុងប្រព័ន្ធ GIS ដែលយកស្រទាប់ផែនទីពីរ ឬច្រើន (ឧទាហរណ៍ ផែនទីប្រើប្រាស់ដី និងផែនទីទឹកជំនន់) មកដាក់ត្រួតស៊ីគ្នា ដើម្បីទាញយកទិន្នន័យថ្មី និងរកមើលតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ចំគ្នា។ | ដូចជាការយកផ្ទាំងប្លាស្ទិកថ្លាដែលមានគំនូសផ្សេងៗគ្នាមកដាក់ត្រួតលើគ្នា ដើម្បីមើលថាតើចំណុចណាខ្លះដែលគំនូសទាំងនោះកាត់ខ្វែងគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
