បញ្ហា (The Problem)៖ តើបាតុភូតកោះកម្ដៅទីក្រុង (Urban Heat Island) នៅទីក្រុងអាថែនកើតឡើងដោយសារមូលហេតុអ្វី និងតើការជ្រើសរើសសម្ភារៈសំណង់អាចជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់វាដោយរបៀបណា?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់ដើម្បីគូសផែនទីកម្ដៅទីក្រុង និងធ្វើការវាស់ស្ទង់ផ្ទាល់លើលក្ខណៈកម្ដៅនៃសម្ភារៈសាងសង់នានា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Satellite-based Land Surface Temperature (LST) Mapping ការគូសផែនទីសីតុណ្ហភាពផ្ទៃដីដោយប្រើផ្កាយរណប |
អាចវិភាគទិដ្ឋភាពជារួមក្នុងទំហំធំ (Macro scale) នៃទីក្រុងទាំងមូល និងបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់រវាងកម្ដៅ និងគម្របបៃតង (Vegetation cover)។ | ទាមទារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រឡះល្អ (គ្មានពពក) និងមានកម្រិតភាពច្បាស់នៃរូបភាព (Spatial resolution) ទាប (៣០ ទៅ ១២០ម៉ែត្រ)។ | បានបញ្ជាក់ថាផ្ទៃក្រាលនគរូបនីយកម្មមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅជាងតំបន់ជាយក្រុងនៅពេលយប់ ដោយបង្កើតបានជាបាតុភូតកោះកម្ដៅទីក្រុង (Nocturnal UHI) ច្បាស់លាស់។ |
| Laboratory Measurement of Optical and Thermal Properties (SRI Calculation) ការវាស់ស្ទង់លក្ខណៈអុបទិកនិងកម្ដៅនៃសម្ភារៈក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ (ការគណនា SRI) |
ផ្ដល់ទិន្នន័យជាក់លាក់ខ្ពស់កម្រិតមីក្រូ (Micro-level) នៃចំណាំងកញ្ចក់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងការបញ្ចេញកម្ដៅរបស់វត្ថុធាតុនីមួយៗ ដោយផ្អែកតាមស្តង់ដារ ASTM។ | មិនអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងទាំងស្រុងនោះទេ (ឧទាហរណ៍៖ ការសឹករេចរឹលដោយអាកាសធាតុ ធូលី និងសំណើម) និងទាមទារឧបករណ៍ថ្លៃៗ។ | រកឃើញថាថ្នាំលាបពណ៌ភ្លឺត្រជាក់អាចមានសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទាបជាងថ្នាំលាបពណ៌ខ្មៅរហូតដល់ ៤០ អង្សាសេ ក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យអតិបរមា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានបច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុកម្រិតខ្ពស់ ជាពិសេសសម្រាប់ការបំពាក់ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ឯកទេសកម្រិតស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងអាថែន ប្រទេសក្រិក ដែលមានអាកាសធាតុមេឌីទែរ៉ាណេ (ក្ដៅស្ងួតនៅរដូវក្ដៅ)។ សម្ភារៈដែលបានធ្វើតេស្តភាគច្រើនស័ក្តិសមនឹងបរិបទអឺរ៉ុប។ សម្រាប់កម្ពុជាដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចមូសុង (ក្ដៅសើម និងមានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើន) សម្ភារៈពណ៌សអាចនឹងងាយដុះស្លែ ឬប្រឡាក់ ដែលធ្វើឱ្យប្រសិទ្ធភាពចំណាំងផ្លាតរបស់វាធ្លាក់ចុះលឿន។
ទោះបីជាបរិបទអាកាសធាតុខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងធំធេងសម្រាប់ការរៀបចំទីក្រុងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការគូសផែនទីផ្កាយរណប និងការគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់សម្ភារៈសំណង់ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុតក្នុងការកាត់បន្ថយភាពតានតឹងដោយសារកម្ដៅក្នុងរដូវប្រាំងនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Urban heat island | បាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅជាងតំបន់ជនបទឬជាយក្រុងជុំវិញ ដោយសារអគារ និងផ្លូវថ្នល់ស្រូបនិងរក្សាកម្ដៅ ព្រមទាំងខ្វះខាតរុក្ខជាតិនិងដើមឈើ។ | ដូចជាការអង្គុយក្នុងឡានបិទជិតហាលថ្ងៃ ដែលក្ដៅស្អុះស្អាប់ជាងការអង្គុយក្រោមម្លប់ឈើនៅខាងក្រៅ។ |
| Solar reflectance | សមត្ថភាពនៃផ្ទៃវត្ថុណាមួយក្នុងការចំណាំងផ្លាតពន្លឺព្រះអាទិត្យត្រឡប់ទៅបរិយាកាសវិញ។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាវាចំណាំងផ្លាតពន្លឺបានកាន់តែច្រើន និងស្រូបកម្ដៅតិច។ | ដូចជាការពាក់អាវពណ៌សនៅពេលថ្ងៃក្ដៅ ដែលធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍ត្រជាក់ជាងការពាក់អាវពណ៌ខ្មៅ ព្រោះវាជះពន្លឺចេញមិនងំកម្ដៅ។ |
| Infrared emittance | សមត្ថភាពរបស់វត្ថុធាតុក្នុងការបញ្ចេញកម្ដៅដែលវាបានស្រូបយក ទៅក្នុងបរិយាកាសវិញក្នុងទម្រង់ជាកាំរស្មីអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ។ សម្ភារៈដែលមានកម្រិតបញ្ចេញកម្ដៅខ្ពស់ ឆាប់ត្រជាក់វិញនៅពេលយប់។ | ដូចជាកែវទឹកក្ដៅដែលភាយកម្ដៅចេញមកក្រៅវិញនៅពេលយើងទុកវាចោលរហូតដល់ត្រជាក់។ |
| Solar Reflectance Index | រង្វាស់ស្តង់ដារ (ហៅកាត់ថា SRI) ដែលរួមបញ្ចូលទាំងចំណាំងផ្លាតពន្លឺ និងការបញ្ចេញកម្ដៅ ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើសម្ភារៈមួយអាចរក្សាភាពត្រជាក់បានកម្រិតណាពេលត្រូវពន្លឺព្រះអាទិត្យ (ពិន្ទុកាន់តែខ្ពស់ កាន់តែត្រជាក់)។ | ដូចជាពិន្ទុវាយតម្លៃសិស្ស ដែលបូកបញ្ចូលទាំងពិន្ទុប្រឡងនិងពិន្ទុវត្តមាន ដើម្បីដឹងថាសិស្សនោះពូកែប៉ុនណា។ |
| Normalized Difference Vegetation Index | សន្ទស្សន៍ (ហៅកាត់ថា NDVI) ដែលប្រើទិន្នន័យពីផ្កាយរណបដើម្បីវាស់ស្ទង់ដង់ស៊ីតេ និងសុខភាពរបស់រុក្ខជាតិនៅលើផ្ទៃដី ដោយផ្អែកលើរបៀបដែលស្លឹករុក្ខជាតិចំណាំងផ្លាតពន្លឺ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនពីលើមេឃ ដែលប្រាប់យើងថាតើកន្លែងណាមានដើមឈើខៀវស្រងាត់ និងកន្លែងណាជាដីទទេឬជាអគារ។ |
| Land surface temperature | សីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែងនៃផ្ទៃខាងក្រៅរបស់ដី អគារ ឬវត្ថុផ្សេងៗនៅលើផែនដី ដែលវាស់ស្ទង់ដោយឧបករណ៍លើផ្កាយរណប មិនមែនជាសីតុណ្ហភាពខ្យល់ដែលយើងស្តាប់តាមការព្យាករណ៍អាកាសធាតុនោះទេ។ | ដូចជាការយកទែម៉ូម៉ែត្រទៅវាស់ផ្ទាល់លើកៅស៊ូថ្នល់ដែលកំពុងក្ដៅ ខុសពីការវាស់កម្ដៅខ្យល់នៅជុំវិញនោះ។ |
| Spectrophotometer | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់វាស់បរិមាណនិងកម្រិតពន្លឺ (ទាំងពន្លឺមើលឃើញ និងមិនអាចមើលឃើញ) ដែលចំណាំងផ្លាតចេញពីផ្ទៃនៃសម្ភារៈណាមួយ។ | ដូចជាកាមេរ៉ាពិសេសមួយដែលអាចប្រាប់យើងយ៉ាងច្បាស់ថា វត្ថុមួយជះពន្លឺត្រឡប់មកវិញក្នុងកម្រិតប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Thermal mass | សមត្ថភាពនៃសម្ភារៈ (ដូចជាបេតុង ឬឥដ្ឋ) ក្នុងការស្រូបនិងផ្ទុកកម្ដៅយ៉ាងច្រើននៅពេលថ្ងៃ ហើយបញ្ចេញវាមកវិញយឺតៗនៅពេលយប់ ដែលជាមូលហេតុធ្វើឱ្យទីក្រុងក្ដៅនៅពេលយប់។ | ដូចជាប៉ុងដែលបឺតស្រូបទឹកទុកនៅពេលសើម ហើយស្រក់ទឹកចេញមកវិញបន្តិចម្ដងៗនៅពេលវាស្ងួត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
