បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការវាយតម្លៃពីផលប៉ះពាល់នៃការអភិវឌ្ឍតំបន់ឧស្សាហកម្ម Eastern Seaboard ទៅលើបរិស្ថាន សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងសុខភាព របស់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងសហគមន៍ឃុំម៉ាបយ៉ាងផន ស្រុកប្លួកដែង ខេត្តរ៉ាយ៉ង ប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានសំខាន់ៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| One Estate, One Landfill Policy (Community Proposal) គោលការណ៍តំបន់ឧស្សាហកម្មមួយ ទីលានចាក់សំរាមមួយ (ការស្នើសុំរបស់សហគមន៍) |
កាត់បន្ថយការដឹកជញ្ជូនសំរាមឆ្លងកាត់តំបន់សហគមន៍ និងងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងតាមដានសំណល់ផ្ទៃក្នុងតំបន់។ | ទាមទារការចំណាយធនធានខ្ពស់សម្រាប់តំបន់នីមួយៗ និងធ្វើឱ្យថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការឧស្សាហកម្មកើនឡើងខ្ពស់។ | សហគមន៍ជឿថានឹងជួយលុបបំបាត់ការលួចចោលកាកសំណល់ ប៉ុន្តែវិស័យឯកជនមិនយល់ស្របដោយសារបញ្ហាចំណាយ។ |
| Outsourced Waste Management / Shared Landfill (Current Practice) ការបញ្ជូនសំណល់ទៅក្រុមហ៊ុនម៉ៅការចោលខាងក្រៅ ឬប្រើប្រាស់ទីលានរួម (ការអនុវត្តបច្ចុប្បន្ន) |
សន្សំសំចៃការចំណាយរបស់ក្រុមហ៊ុន និងប្រើប្រាស់ធនធានរួមគ្នាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។ | មានហានិភ័យខ្ពស់នៃការលួចចោលសំណល់តាមទីសាធារណៈ បង្កក្លិនស្អុយ និងការលេចធ្លាយសារធាតុគីមីទៅក្នុងប្រភពទឹក។ | ជាប្រភពចម្បងនៃបញ្ហាបរិស្ថានធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្តាលឱ្យមានការតវ៉ាយ៉ាងខ្លាំងពីប្រជាជនដោយសារការគ្រប់គ្រងមិនបានល្អ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកចម្បងលើការប្រមូលទិន្នន័យគុណវិស័យតាមរយៈការចុះផ្ទាល់ ដែលទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការសម្របសម្រួលជាមួយអ្នកពាក់ព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ឧស្សាហកម្មនៃឃុំម៉ាបយ៉ាងផន ខេត្តរ៉ាយ៉ង ប្រទេសថៃ ដោយពឹងផ្អែកលើអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានត្រឹមតែ ៩នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលំអៀងទៅលើទស្សនៈរបស់អ្នកដឹកនាំសហគមន៍ និងតំណាងឧស្សាហកម្ម ដោយខ្វះការស្ទង់មតិពីប្រជាជនទូទៅក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ ទោះយ៉ាងណា វាជួយឱ្យប្រទេសកម្ពុជាយល់ពីហានិភ័យនៃការបំពុលបរិស្ថាន និងជម្លោះសង្គម មុននឹងអនុម័តគម្រោងតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសខ្នាតធំ។
ការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់ និងការគ្រប់គ្រងជម្លោះរវាងសហគមន៍និងរោងចក្រ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍតំបន់សេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរៀនសូត្រពីកំហុសនិងបញ្ហាប្រឈមនៃការគ្រប់គ្រងទីលានចាក់សំរាមឧស្សាហកម្មរបស់ថៃ អាចជួយកម្ពុជាធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចប្រកបដោយចីរភាព ដោយមិនប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាននិងសង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Environmental Health Impact Assessment (EHIA) | ដំណើរការវាយតម្លៃនិងវិភាគជាមុនអំពីហានិភ័យសុខភាពដែលអាចកើតមានលើប្រជាពលរដ្ឋដោយសារការអភិវឌ្ឍគម្រោងឧស្សាហកម្មធំៗ ដើម្បីរកវិធានការការពារនិងបញ្ចៀសផលប៉ះពាល់។ | ដូចជាការពិនិត្យសុខភាពសហគមន៍ទាំងមូលជាមុន មុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យរោងចក្រសាងសង់ ដើម្បីប្រាកដថាវានឹងមិនធ្វើឱ្យអ្នកភូមិឈឺ។ |
| Social Impact Assessment (SIA) | ការសិក្សាពីការផ្លាស់ប្តូរនៃរបៀបរបបរស់នៅ វប្បធម៌ សេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខ និងទំនាក់ទំនងក្នុងសង្គម ដែលបណ្តាលមកពីការអនុវត្តគម្រោងណាមួយនៅក្នុងមូលដ្ឋាន។ | ដូចជាការទស្សន៍ទាយមើលថាតើការសាងសង់ផ្សារទំនើបឬរោងចក្រថ្មីមួយ នឹងធ្វើឱ្យជីវភាពនិងទំនាក់ទំនងរបស់អ្នកភូមិប្រែប្រួលយ៉ាងណាខ្លះ។ |
| Secured Landfill | ទីលានចាក់សំណល់ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេស មានស្រទាប់ការពារជ្រាប (HDPE) ច្រើនជាន់ ដើម្បីទុកដាក់កាកសំណល់ឧស្សាហកម្មដែលមានសារធាតុពុល មិនឱ្យលេចធ្លាយចូលទៅក្នុងដីនិងប្រភពទឹក។ | ដូចជាការទុកដាក់ថ្នាំពុលក្នុងប្រអប់ដែកដែលមានសោរចាក់ជិតល្អ និងមានថង់ប្លាស្ទិកក្រាស់ៗរុំ ដើម្បីកុំឱ្យជ្រាបចេញមកក្រៅប៉ះពាល់ដល់អ្នកដទៃ។ |
| Buffer Zone | តំបន់ទ្រនាប់ ឬតំបន់ព្រៃដាំខណ្ឌចែករវាងតំបន់ឧស្សាហកម្ម និងតំបន់លំនៅដ្ឋានរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដើម្បីជួយទប់ស្កាត់និងស្រូបយកការសាយភាយនៃសម្លេង ក្លិន និងខ្យល់ពុល។ | ដូចជាការដាំរបងដើមឈើក្រាស់ៗជុំវិញផ្ទះ ដើម្បីទប់សម្លេងរំខាននិងធូលីពីផ្លូវថ្នល់ធំកុំឱ្យហុយចូលមកក្នុងផ្ទះ។ |
| Zoning | ការរៀបចំផែនការបែងចែកតំបន់ប្រើប្រាស់ដីធ្លីឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដោយកំណត់តំបន់រោងចក្រ តំបន់លំនៅដ្ឋាន ឬតំបន់កសិកម្មដាច់ដោយឡែកពីគ្នា ដើម្បីជៀសវាងការប៉ះទង្គិចបញ្ហាបរិស្ថាននិងសង្គម។ | ដូចជាការរៀបចំតុទូក្នុងផ្ទះ ដោយបែងចែកបន្ទប់ដេកឱ្យឆ្ងាយពីផ្ទះបាយ ដើម្បីកុំឱ្យក្លិនម្ហូបរំខានពេលកំពុងគេង។ |
| Manifest | ប្រព័ន្ធវិក្កយបត្រឬលិខិតតាមដានការដឹកជញ្ជូនកាកសំណល់ឧស្សាហកម្ម ដែលកត់ត្រាពីប្រភពដើមរោងចក្រ អ្នកដឹកជញ្ជូន និងទីតាំងចោលចុងក្រោយ ដើម្បីការពារការលួចចោលកាកសំណល់ផ្តេសផ្តាស។ | ដូចជាលេខកូដតាមដានទំនិញ (Tracking Number) របស់ក្រុមហ៊ុនផ្ញើឥវ៉ាន់ ដើម្បីប្រាកដថាសំរាមពិតជាបានបញ្ជូនទៅដល់កន្លែងចោលត្រឹមត្រូវ។ |
| DPSEEA Model | ក្របខ័ណ្ឌវិភាគដែលអង្គការសុខភាពពិភពលោកប្រើដើម្បីតាមដានពីកត្តាជំរុញ (D) សម្ពាធ (P) ស្ថានភាព (S) ការប្រឈម (E) ផលប៉ះពាល់សុខភាព (E) និងសកម្មភាពឆ្លើយតប (A) ក្នុងការគ្រប់គ្រងបរិស្ថាននិងសុខភាព។ | ដូចជាការស៊ើបអង្កេតរកដើមចមនៃជំងឺ ដោយចាប់ផ្តើមពីការរកមើលថាអ្នកណានាំមេរោគចូល វារាលដាលយ៉ាងម៉េច និងត្រូវលេបថ្នាំអ្វីដើម្បីជាសះស្បើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
