បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តោតលើការកើនឡើងនូវការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិក និងបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់មិនបានល្អនៅតាមសហគមន៍ជនបទតាមដងទន្លេក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលបណ្តាលឱ្យមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របរិយាយ និងការស្ទង់មតិ ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារគោលដៅ រួមផ្សំជាមួយនឹងការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Current Practice: Open Burning and River Dumping ការអនុវត្តបច្ចុប្បន្ន៖ ការដុតផ្ទាល់ និងការបោះចោលក្នុងទន្លេ |
មានភាពងាយស្រួល និងមិនទាមទារការចំណាយប្រាក់កាស ឬពេលវេលាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋានក្នុងការចោលសំរាម។ | បង្កការបំពុលខ្យល់ និងទឹកធ្ងន់ធ្ងរ ជាពិសេសសំណល់ប្លាស្ទិកនឹងហូរចូលសមុទ្រនៅរដូវវស្សា ប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ៤៨,៥% នៃគ្រួសារដុតសំរាមប្លាស្ទិក និង ៤៧,៣% បោះចោលទៅក្នុងទន្លេ ឬបឹង។ |
| Proposed Policy: Plastic Bag Fee (Pricing Strategy) គោលនយោបាយស្នើឡើង៖ ការគិតថ្លៃថង់ប្លាស្ទិក |
អាចជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថង់ប្លាស្ទិក ប្រសិនបើត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងទូលំទូលាយនៅតាមបណ្តាអ្នកលក់រាយ។ | អាចមិនមានប្រសិទ្ធភាពប្រសិនបើទំហំទឹកប្រាក់ទាបពេក (ងាយស្រួលបង់) ហើយពិបាកក្នុងការអនុវត្តច្បាប់នៅតាមតូបតូចៗ។ | ប្រជាពលរដ្ឋភាគច្រើនត្រៀមខ្លួនបង់ប្រាក់ក្នុងកម្រិតអតិបរមាត្រឹមតែ ១០០ ទៅ ៥០០ រៀលប៉ុណ្ណោះ សម្រាប់ថង់ប្លាស្ទិកមួយ។ |
| Proposed Intervention: Community Recycling & Waste Collection អន្តរាគមន៍ស្នើឡើង៖ ការបែងចែកសំរាម និងប្រព័ន្ធប្រមូលសំរាមសហគមន៍ |
កាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមក្នុងបរិស្ថាន និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការកែច្នៃប្លាស្ទិកឡើងវិញទៅជាសម្ភារៈមានប្រយោជន៍។ | ទាមទារការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ទីតាំងចាក់សំរាម) កញ្ចប់ថវិកា និងការចូលរួមយ៉ាងសកម្មជាប្រចាំពីអាជ្ញាធរ។ | ប្រជាពលរដ្ឋរហូតដល់ទៅ ៨៦,៨% បានស្ម័គ្រចិត្តចូលរួមក្នុងកម្មវិធីបែងចែកសំរាមសម្រាប់ការកែច្នៃឡើងវិញ ប្រសិនបើមានប្រព័ន្ធនេះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់អំពីតម្លៃជាក់លាក់នៃផ្នែករឹង ឬផ្នែកទន់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើតម្រូវការចាំបាច់នៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសហគមន៍ និងការគាំទ្រថវិកាពីរដ្ឋាភិបាល។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើគ្រួសារចំនួន ២៣៥ នៅក្នុងឃុំចំនួនពីរ (កងតាណឹង និងរកាអារ) នៃស្រុកកងមាស ខេត្តកំពង់ចាម ដែលជាសហគមន៍ជនបទតាមដងទន្លេ។ ទិន្នន័យនេះមិនតំណាងឱ្យបរិបទទីក្រុងធំៗនោះទេ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាប្រឈមនៃសហគមន៍តាមដងទន្លេក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលសំរាមតែងតែត្រូវហូរចូលទន្លេនៅរដូវវស្សា។
លទ្ធផលនិងអនុសាសន៍នៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថពលរដ្ឋប្រកបដោយនិរន្តរភាព ទាមទារឱ្យមានការសហការរវាងការអនុវត្តច្បាប់ ការផ្តល់សេវាប្រមូលសំរាមសមស្រប និងយុទ្ធនាការអប់រំជាប្រចាំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cognitive-behavioural therapy (concept) | ជាក្របខ័ណ្ឌទ្រឹស្តីដែលប្រើដើម្បីវិភាគពីទំនាក់ទំនងរវាងការយល់ដឹង (ចំណេះដឹង) អាកប្បកិរិយា និងការអនុវត្តជាក់ស្តែងរបស់មនុស្ស ដើម្បីស្វែងរកវិធីផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់មិនល្អ (ដូចជាការចោលសំរាមពាសវាលពាសកាល) ទៅជាទម្លាប់ល្អដែលគិតគូរពីបរិស្ថាន។ | ដូចជាការអប់រំកែប្រែគំនិតរបស់មនុស្សម្នាក់ឱ្យយល់ពីកំហុសរបស់ខ្លួនឯង ដើម្បីឱ្យគេព្រមផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ប្រចាំថ្ងៃដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ |
| Riverine communities | ជាសហគមន៍ ឬភូមិឋានដែលតាំងទីលំនៅនៅតាមបណ្តោយមាត់ទន្លេ ព្រែក ឬស្ទឹង ដែលមានរដូវទឹកសម្រក និងទឹកជន់លិច ហើយងាយរងគ្រោះដោយការហូរនាំកាកសំណល់ពីដីគោកចូលទៅក្នុងប្រភពទឹក។ | ដូចជាផ្ទះអ្នកស្រុកដែលសង់នៅមាត់ទន្លេមេគង្គ ដែលរាល់ពេលមានទឹកជំនន់ធំ សំរាមជុំវិញផ្ទះតែងតែត្រូវទឹកគួចយកទៅជាមួយ។ |
| Single-use plastics | ជាប្រភេទផលិតផលប្លាស្ទិក (ដូចជា ថង់យួរ ទុយោ កែវជ័រ) ដែលត្រូវបានរចនាឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់តែមួយដងគត់ រួចត្រូវបោះចោល ដែលជាដើមហេតុចម្បងមួយនៃការបំពុលបរិស្ថាន។ | ដូចជាថង់យួរកាហ្វេ ឬប្រអប់ស្នោរដាក់បាយ ដែលយើងទិញយកមកញ៉ាំអស់ហើយ ក៏បោះចោលចូលធុងសំរាមភ្លាមៗ។ |
| Willingness to pay | ជារង្វាស់សេដ្ឋកិច្ច និងអាកប្បកិរិយា ដែលបង្ហាញពីកម្រិតទឹកប្រាក់អតិបរមាដែលអ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ស្ម័គ្រចិត្ត ឬព្រមចំណាយ ដើម្បីទទួលបានទំនិញ ឬសេវាកម្មណាមួយ (ដូចជាការព្រមទិញថង់ប្លាស្ទិកនៅពេលដើរផ្សារ)។ | ដូចជាការសួរបញ្ជាក់ថា តើយើងសុខចិត្តកាត់លុយ ១០០ រៀលឬទេ ដើម្បីទិញថង់យួរឥវ៉ាន់មួយ បើសិនជាអ្នកលក់លែងផ្តល់ថង់ឲ្យទទេ។ |
| Bio-degradability | គឺជាសមត្ថភាពនៃវត្ថុធាតុណាមួយដែលអាចបំបែកខ្លួន ឬរលាយទៅក្នុងធម្មជាតិវិញតាមរយៈសកម្មភាពរបស់មីក្រូសរីរាង្គ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិត) ដោយមិនបន្សល់ទុកនូវសារធាតុពុលយូរអង្វែងក្នុងបរិស្ថាន។ | ដូចជាសំបកចេក ឬស្លឹកឈើដែលយើងបោះចោលលើដី ហើយយូរៗទៅវានឹងរលាយក្លាយជាជី ខុសពីថង់ប្លាស្ទិកដែលនៅគង់វង្សរាប់រយឆ្នាំ។ |
| Composite lumber | ជាសម្ភារៈសំណង់ដែលផលិតឡើងដោយការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងកាកសំណល់ប្លាស្ទិកដែលបានកែច្នៃឡើងវិញ (Recycled plastic) ជាមួយនឹងកាកសំណល់ឈើ សម្រាប់យកទៅធ្វើជាក្តារ កៅអីសាធារណៈ ដែលមានភាពធន់នឹងអាកាសធាតុ។ | ដូចជាការយកថង់ប្លាស្ទិកចាស់ៗ និងកម្ទេចឈើទៅកិនរំលាយចូលគ្នា ដើម្បីចាក់ពុម្ពចេញជាក្តារបន្ទះរឹងមាំ និងមិនងាយពុកផុយ។ |
| Pearson Correlation | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតទំនាក់ទំនង និងទិសដៅរវាងអថេរបរិមាណពីរ ថាតើវាមានការប្រែប្រួលស្របទិសគ្នា ឬផ្ទុយគ្នា។ | ដូចជារូបមន្តគណិតវិទ្យាដែលជួយបញ្ជាក់ថា ពេលអ្នកភូមិមានប្រាក់ចំណូលកាន់តែច្រើន តើពួកគេទិញឥវ៉ាន់ប្រើថង់ប្លាស្ទិកកាន់តែច្រើនដែរឬទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
