បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងបរិមាណសំណល់រឹងនៅក្នុងសង្កាត់ Nongtamlueng ដោយសារកំណើនប្រជាជននិងសេដ្ឋកិច្ច ដែលតម្រូវឱ្យមានការស្វែងយល់ពីកម្រិតនៃការចូលរួម និងឥរិយាបថរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការគ្រប់គ្រងសំរាមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិបរិមាណ (Quantitative Survey) តាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យពីគ្រួសារគោលដៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Waste Reduction (Reduce) ការកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ (ការកាត់បន្ថយពីប្រភព) |
ជួយកាត់បន្ថយបរិមាណសំរាមសរុបយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយចំណាយលើការប្រមូលនិងចាក់សំរាមចោល។ | ទាមទារការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ទិញទំនិញរបស់ប្រជាជន និងការលះបង់ខ្ពស់ (ឧ. ការឈប់ប្រើថង់ប្លាស្ទិក)។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគ ២.៦៣ (កម្រិតល្អបង្គួរ) ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ទាបជាងគេទី៣។ |
| Waste Reuse/Recycle ការប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងការកែច្នៃ |
ពន្យារអាយុកាលនៃការប្រើប្រាស់សម្ភារៈ ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់របស់របរប្រើប្រាស់ក្នុងផ្ទះ (ឧ. យកសម្លៀកបំពាក់ចាស់ធ្វើក្រណាត់ជូត)។ | ទាមទារចំណេះដឹង និងគំនិតច្នៃប្រឌិតខ្លះៗក្នុងការកែច្នៃរបស់របរមួយចំនួន (ដូចជាលោហៈ) ឱ្យមានប្រយោជន៍វិញ។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគ ២.៨៦ (កម្រិតល្អបង្គួរ) ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ខ្ពស់ជាងគេទី១។ |
| Waste Sorting ការបែងចែកប្រភេទសំណល់ |
ជួយសម្រួលដល់ដំណើរការគ្រប់គ្រងសំរាមនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ និងការពារការលាយឡំសំណល់គ្រោះថ្នាក់។ | ទាមទារឱ្យមានធុងសំរាមច្រើនប្រភេទ និងការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ពីប្រភេទសំរាមនីមួយៗពីសំណាក់ប្រជាពលរដ្ឋ។ | ទទួលបានពិន្ទុមធ្យមភាគ ២.៨៥ (កម្រិតល្អបង្គួរ) ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ទី២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះគឺជាការសិក្សាស្រាវជ្រាវតាមបែបស្ទង់មតិបរិមាណ ដែលមិនទាមទារឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រស្មុគស្មាញឡើយ ប៉ុន្តែទាមទារធនធានកម្លាំង និងសូហ្វវែរសម្រាប់វិភាគ។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងផ្តាច់មុខតែនៅក្នុងសង្កាត់ Nongtamlueng ខេត្ត Chon Buri ប្រទេសថៃ ដែលជាតំបន់ប្រជុំជនក្បែរតំបន់ឧស្សាហកម្ម។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រជាជនតំបន់ពាក់កណ្តាលទីក្រុង (Peri-urban) ដែលអាចមានឥរិយាបថខុសប្លែកពីប្រជាជននៅតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល ឬទីក្រុងធំៗ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់តំបន់ដែលមានសេដ្ឋកិច្ចកំពុងរីកចម្រើនស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ អាចយកមកអនុវត្តយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសហគមន៍នៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការសិក្សានេះបង្ហាញថា កត្តាប្រជាសាស្ត្រ (អាយុ មុខរបរ ជាដើម) ជះឥទ្ធិពលដល់ការគ្រប់គ្រងសំរាម ដែលអំណោយផលដល់អាជ្ញាធរកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធនាការអប់រំឲ្យចំគោលដៅប្រជាសាស្ត្រ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| One-way ANOVA | គឺជាស្ថិតិអនុមាន (Inferential Statistics) ប្រើសម្រាប់វិភាគ និងប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមតួអថេរឯករាជ្យចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ ដើម្បីរកមើលថាតើពួកវាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់ខាងស្ថិតិដែរឬទេ (ឧទាហរណ៍ ការប្រៀបធៀបឥរិយាបថតាមកម្រិតអប់រំ ៥ ផ្សេងគ្នា)។ | ដូចជាការយកពិន្ទុប្រឡងសរុបរបស់សិស្ស ៣ ថ្នាក់ផ្សេងគ្នាមកប្រៀបធៀបគ្នា ដើម្បីរកមើលថាថ្នាក់ណាមានសិស្សរៀនពូកែជាងគេជារួម។ |
| t-test | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុម ២ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានថា តើការខុសគ្នានោះកើតឡើងដោយចៃដន្យ ឬមានអត្ថន័យខាងស្ថិតិប្រាកដមែន (ឧទាហរណ៍ ប្រៀបធៀបឥរិយាបថរវាងបុរស និងស្ត្រី)។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែប៉ោមពីរថង់ ដើម្បីបញ្ជាក់តាមក្បួនខ្នាតថាថង់មួយណាធ្ងន់ជាងពិតប្រាកដ ដោយមិនមែនគ្រាន់តែទាយស្មាន។ |
| Simple random sampling | គឺជាបច្ចេកទេសជ្រើសរើសគំរូ (Sample) ដែលសមាជិកម្នាក់ៗក្នុងសហគមន៍គោលដៅ មានឱកាសស្មើៗគ្នាក្នុងការត្រូវបានជ្រើសរើសយកមកធ្វើជាតំណាងក្នុងការឆ្លើយកម្រងសំណួរស្រាវជ្រាវ ដោយគ្មានការលម្អៀង។ | ដូចជាការសរសេរឈ្មោះមនុស្សគ្រប់គ្នាក្នុងក្រដាសដាក់ក្នុងប្រអប់មួយ រួចលូកចាប់យកម្តងមួយសន្លឹកដោយមិនមើល ដើម្បីជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះរង្វាន់។ |
| Least Significant Difference (LSD) | ជាវិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តបន្ត (Post-hoc test) បន្ទាប់ពីការធ្វើតេស្ត ANOVA ដើម្បីស្វែងរកឱ្យច្បាស់ថាតើគូណាមួយពិតប្រាកដដែលខុសគ្នា បន្ទាប់ពីប្រព័ន្ធបានប្រាប់ថាមានភាពខុសគ្នារួចមកហើយ។ | ដូចជាពេលយើងដឹងថាក្នុងចំណោមបងប្អូន ៣ នាក់មានកម្ពស់ខុសគ្នា វិធីនេះជួយវាស់កម្ពស់ម្តងមួយគូៗ ដើម្បីប្រាប់ឱ្យច្បាស់ថាអ្នកណាខ្ពស់ជាងអ្នកណាខ្លះ។ |
| Coefficient alpha | គឺជារង្វាស់ស្ថិតិ (ដែលគេស្គាល់ថាជា Cronbach's alpha) ប្រើសម្រាប់ត្រួតពិនិត្យ "ភាពជឿជាក់" (Reliability) នៃកម្រងសំណួរ ដើម្បីធានាថាសំណួរទាំងនោះពិតជាអាចវាស់ស្ទង់រឿងតែមួយបានត្រឹមត្រូវ និងមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាមុននឹងយកទៅប្រើប្រាស់ទូលំទូលាយ។ | ដូចជាការព្យាយាមបាញ់កាំភ្លើងទៅកាន់ផ្ទាំងស៊ីបចំនួន ៥ ដង បើគ្រាប់កាំភ្លើងចំគោលដៅកន្លែងដដែលៗជិតៗគ្នា មានន័យថាកាំភ្លើងនោះមានភាពជឿជាក់ខ្ពស់។ |
| Polluter pay principle | ជាគោលការណ៍សេដ្ឋកិច្ចបរិស្ថានដែលកំណត់ថា ជនណាឬភាគីណាដែលបង្កើតឱ្យមានការបំពុល (ដូចជាការចោលសំរាម) ត្រូវតែជាអ្នកទទួលខុសត្រូវរ៉ាប់រងលើការចំណាយក្នុងការសម្អាត ការបង់ពន្ធ ឬការគ្រប់គ្រងផលប៉ះពាល់នោះ។ | ដូចជាច្បាប់ទូទៅក្នុងសង្គមដែលចែងយ៉ាងសាមញ្ញថា "អ្នកណាធ្វើឱ្យកំពប់ទឹក អ្នកនោះត្រូវតែជាអ្នកទទួលខុសត្រូវជូតសម្អាតដោយខ្លួនឯង"។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
