បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការគ្រប់គ្រងសំណល់សរីរាង្គមិនបានត្រឹមត្រូវក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលបង្កឱ្យមានការបំពុលបរិស្ថាន និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងឃុំ Thai Do ខេត្ត Thai Binh។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដោយរួមបញ្ចូលការស្ទង់មតិ ការសម្ភាសន៍ និងការសង្កេតផ្ទាល់ ដើម្បីវាយតម្លៃការយល់ដឹង និងការអនុវត្តរបស់សហគមន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Chemical Fertilizer Application ការប្រើប្រាស់ជីគីមី (បច្ចុប្បន្នភាព) |
ងាយស្រួលរកទិញ និងចំណាយពេលតិចក្នុងការប្រើប្រាស់។ ផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹមដល់ដំណាំបានលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | ការប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរធ្វើឱ្យដីខូចគុណភាព (ជូរ ប្រៃ អស់ជីជាតិ) និងបំពុលបរិស្ថាន។ ថ្លៃដើមខ្ពស់ ដែលធ្វើឱ្យកសិករខាតបង់ប្រាក់ចំណេញ។ | កសិករប្រមាណ ១០% បានបោះបង់ចោលការធ្វើស្រែ ដោយសារដីខូចគុណភាព និងចំណាយលើជីគីមី/ថ្នាំពុលកើនឡើងទ្វេដង (ប្រហែល ១,៥ លានដុង/សៅ/រដូវ)។ |
| Organic Waste Recycling (Composting / Vermicomposting) ការកែច្នៃសំណល់សរីរាង្គ (ការធ្វើជីកំប៉ុស និងជីជន្លេន) |
ជួយកែលម្អគុណភាពដី កាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន និងសន្សំសំចៃការចំណាយ។ ជាវិធីសាស្ត្រមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់សុខភាពមនុស្ស និងសត្វ។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការផលិត (៣-៤ ខែទើបអាចប្រើបាន)។ ទាមទារឱ្យមានការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស និងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់របស់កសិករ។ | ជាគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) ដែលត្រូវបានស្នើឡើង ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់ និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមកសិកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះមិនបានទាមទារបច្ចេកវិទ្យាទំនើប ឬប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រស្មុគស្មាញនោះទេ ប៉ុន្តែផ្តោតសំខាន់លើសម្ភារៈប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងភូមិចំនួន២ នៃឃុំ Thai Do ខេត្ត Thai Binh ប្រទេសវៀតណាម ជាមួយនឹងសំណាកគ្រួសារចំនួន ១៥០ គ្រួសារ ដែលពឹងផ្អែកលើការធ្វើកសិកម្ម និងវារីវប្បកម្មចម្រុះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅរកតំបន់វាលទំនាបមាត់សមុទ្រ ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានសហគមន៍កសិករជាច្រើនដែលប្រឈមនឹងការធ្លាក់ចុះគុណភាពដី និងកង្វះការយល់ដឹងពីការគ្រប់គ្រងសំណល់ស្រដៀងគ្នានេះ។
វិធីសាស្ត្រនៃការកែច្នៃសំណល់កសិកម្មទៅជាជីសរីរាង្គតាមគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
ការជំរុញឱ្យមានការអនុវត្តគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំក្នុងវិស័យកសិកម្ម នឹងជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមីនាំចូល កែលម្អជីវភាព និងការពារបរិស្ថានប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular economy | ជាប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយ ដោយយកសំណល់ ឬវត្ថុធាតុដើមដែលប្រើប្រាស់រួច មកកែច្នៃប្រើប្រាស់ឡើងវិញជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីបង្កើតតម្លៃថ្មី និងការពារបរិស្ថាន ជាជាងការប្រើប្រាស់ហើយបោះចោល។ | ដូចជាការយកដបទឹកប្លាស្ទិកចាស់ៗទៅកែច្នៃជារបស់ប្រើប្រាស់ថ្មី ឬយកសំរាមផ្ទះបាយទៅធ្វើជី ជាជាងបោះវាចោលទៅក្នុងទីលានចាក់សំរាម។ |
| Organic solid waste | ជាប្រភេទកាកសំណល់ដែលមានប្រភពពីរុក្ខជាតិ ឬសត្វ ដូចជា សំណល់ម្ហូបអាហារ ស្លឹកឈើ និងលាមកសត្វ ដែលអាចរលួយពុកផុយបានតាមរយៈសកម្មភាពរបស់អតិសុខុមប្រាណ។ | គឺជារបស់របរដូចជាសំបកចេក ឬស្លឹកឈើ ដែលអាចរលួយក្លាយជាដីវិញបាននៅពេលយើងកប់វាចោល។ |
| Vermicomposting | គឺជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់ជន្លេន (ជាពិសេសជន្លេនក្រហម) និងអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីបំបែកកាកសំណល់សរីរាង្គឱ្យក្លាយទៅជាជីកំប៉ុសដែលមានផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមខ្ពស់ និងជួយកែលម្អរចនាសម្ព័ន្ធដី។ | ដូចជាការឱ្យចំណី (សំរាមផ្ទះបាយ) ទៅជន្លេនស៊ី ហើយលាមករបស់វាដែលបញ្ចេញមក គឺជាជីដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ដំណាំ។ |
| Anaerobic digestion | ជាដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណបំបែកសារធាតុសរីរាង្គនៅក្នុងបរិយាកាសដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដែលជារឿយៗបង្កើតបានជាឧស្ម័នជីវឧស្ម័ន (Biogas) និងកាកសំណល់រឹង ឬរាវដែលអាចប្រើជាជីបាន។ | ដូចជាការផ្អាប់អាហារក្នុងក្រឡបិទជិតមិនឱ្យចូលខ្យល់ ដើម្បីឱ្យវាខាប់ក្លាយជាមេជូរ ឬឧស្ម័នដែលអាចយកទៅដុតឆេះបាន។ |
| Mineralization | គឺជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលសារធាតុសរីរាង្គនៅក្នុងដី ត្រូវបានបំបែកដោយអតិសុខុមប្រាណ ក្លាយទៅជាទម្រង់សារធាតុរ៉ែ (អសរីរាង្គ) ដូចជានីត្រូសែន ដើម្បីឱ្យឫសរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បានយ៉ាងងាយស្រួល។ | ដូចជាការកិនរំលាយអាហារក្នុងក្រពះឱ្យទៅជាវីតាមីន ដើម្បីឱ្យរាងកាយអាចស្រូបយកបាន។ |
| Effective microorganisms | គឺជាបណ្តុំនៃបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានប្រយោជន៍ (Probiotics) ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ដើម្បីពន្លឿនការរលួយនៃកាកសំណល់សរីរាង្គ បំបាត់ក្លិនស្អុយ និងបង្កើនគុណភាពជីកំប៉ុស។ | ដូចជាមេដំបែដែលយើងដាក់ចូលក្នុងម្សៅ ដើម្បីធ្វើឱ្យនំប៉័ងឡើងប៉ោង និងមានក្លិនឈ្ងុយ។ |
| Leachate | ជាវត្ថុរាវដែលហូរចេញពីគំនរសំរាម ដែលផ្ទុកទៅដោយសារធាតុពុល ជាតិគីមី និងលោហៈធ្ងន់ ដែលអាចជ្រាបចូលទៅបំពុលប្រភពទឹកក្រោមដី និងបរិស្ថានជុំវិញយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើគ្មានប្រព័ន្ធចម្រោះត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាទឹកស្អុយពណ៌ខ្មៅដែលមានក្លិនអាក្រក់ ស្រក់ចេញពីថង់សំរាមដែលយើងទុកចោលយូរថ្ងៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
