បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះពិភាក្សាអំពីបញ្ហានៃការប្រើប្រាស់ធនធានហួសកម្រិត និងការបំពុលបរិស្ថាននៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលបណ្តាលមកពីការអនុវត្តគំរូសេដ្ឋកិច្ចបែបលីនេអ៊ែរ (Linear Economy)។ វាសង្កត់ធ្ងន់ពីភាពចាំបាច់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅកាន់សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) ដើម្បីធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពសម្រាប់សហគ្រាស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគលើស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន បញ្ហាប្រឈម និងអត្ថប្រយោជន៍នៃការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំនៅក្នុងបរិបទនៃសហគ្រាសវៀតណាម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Linear Economy សេដ្ឋកិច្ចបែបលីនេអ៊ែរ (យក-ផលិត-បោះចោល) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់សហគ្រាសធុនតូចនិងមធ្យម ដោយមិនទាមទារដើមទុនកែច្នៃ និងបច្ចេកវិទ្យាស្មុគស្មាញខ្ពស់។ | ប្រើប្រាស់ធនធានហួសកម្រិត បង្កើតសំណល់ច្រើន និងបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការបំពុលបរិស្ថាន។ | បង្កើតសំណល់ប្លាស្ទិកយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ឧទាហរណ៍នៅវៀតណាមមានរហូតដល់ ១,៨៣ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Circular Economy (CE) សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ |
កាត់បន្ថយការបំពុល សន្សំសំចៃធនធាន បង្កើតអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច-សង្គម និងជួយសហគ្រាសអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ | ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនខ្ពស់ បច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងត្រូវការក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ព្រមទាំងស្តង់ដារច្បាស់លាស់ពីរដ្ឋាភិបាល។ | ក្រុមហ៊ុន Heineken អាចកែច្នៃសំណល់ឡើងវិញបាន ៩៩% ហើយកសិដ្ឋាន Loc Phat សន្សំថាមពលបាន ៣០% តាមរយៈ Biogas។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតួលេខចំណាយជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើតម្រូវការហិរញ្ញវត្ថុ បច្ចេកវិទ្យា និងការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់សម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរ។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់លើបរិបទសហគ្រាសនៅប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីក្រុមហ៊ុនធំៗ និងកសិដ្ឋានក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានរចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចស្រដៀងគ្នា ហើយសុទ្ធតែប្រឈមនឹងបញ្ហាកង្វះខាតបច្ចេកវិទ្យា និងការអភិវឌ្ឍក្របខ័ណ្ឌច្បាប់សម្រាប់សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យមក្នុងការគ្រប់គ្រងសំណល់។
គំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ គឺមានភាពចាំបាច់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ការកសាងក្របខ័ណ្ឌច្បាប់ច្បាស់លាស់ និងការផ្តល់ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកការអនុវត្តសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំប្រកបដោយជោគជ័យសម្រាប់សហគ្រាសនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Linear Economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលពឹងផ្អែកលើការទាញយកធនធានពីធម្មជាតិ ការផលិត ការប្រើប្រាស់ និងការបោះចោលចុងក្រោយ ដោយមិនមានការកែច្នៃត្រឡប់មកវិញ ឬការគិតគូរពីនិរន្តរភាពឡើយ។ | ដូចជាការទិញដបទឹកផ្លាស្ទិក ផឹកទឹកអស់ រួចបោះចោលដបនោះទៅក្នុងធុងសំរាមជារៀងរហូត។ |
| Circular Economy | គំរូសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការកាត់បន្ថយសំណល់ដល់កម្រិតសូន្យ តាមរយៈការរចនាផលិតផលដែលអាចប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ជួសជុល និងកែច្នៃដើម្បីបង្កើតជាវត្ថុធាតុដើមថ្មីសម្រាប់វដ្តផលិតកម្មបន្ទាប់។ | ដូចជាការយកសំបកកង់ឡានចាស់ៗទៅកែច្នៃធ្វើជាស្បែកជើង ឬកម្រាលឥដ្ឋ ដើម្បីកុំឱ្យវាបាត់បង់ប្រយោជន៍ និងមិនក្លាយជាសំរាម។ |
| Biogas | ជីវឧស្ម័នដែលកើតចេញពីការរលួយនៃសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាលាមកសត្វ ឬកាកសំណល់កសិកម្ម) ក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែន ដែលអាចប្រមូលយកទៅប្រើប្រាស់ជាថាមពលអគ្គិសនី ឬចម្អិនអាហារ។ | ដូចជាការប្រមូលលាមកជ្រូកដាក់ក្នុងអាងបិទជិតរហូតដល់វាភាយឧស្ម័ន ហើយយើងទាញយកឧស្ម័ននោះមកដុតឆ្អិនម្ហូប ជំនួសការទិញហ្គាសពីផ្សារ។ |
| VAC Model | ប្រព័ន្ធកសិកម្មចម្រុះប្រពៃណីរបស់វៀតណាមដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវសួនច្បារ (Vườn) ស្រះត្រី (Ao) និងទ្រុងសត្វ (Chuồng) ដើម្បីឱ្យកាកសំណល់ពីផ្នែកមួយក្លាយជាចំណី ឬជីសម្រាប់ផ្នែកមួយទៀត។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមមាន់នៅទីខ្ពស់ រួចយកលាមកមាន់ទម្លាក់ចូលស្រះឱ្យត្រីស៊ី ហើយបូមយកទឹកស្រះនោះទៅស្រោចដំណាំ។ |
| Carbon Emissions | បរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ (ជាពិសេសកាបូនឌីអុកស៊ីត) ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសតាមរយៈសកម្មភាពផ្សេងៗ ដូចជាការផលិតនៅក្នុងរោងចក្រ ការដុតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលជាដើម ដែលបណ្តាលឱ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ | ដូចជាផ្សែងខ្មៅដែលហុយចេញពីបំពង់ស៊ីម៉ាំងម៉ូតូពេលយើងជិះរាល់ថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យបរិយាកាសផែនដីកាន់តែក្តៅ។ |
| Venture Capital | មូលនិធិវិនិយោគប្រថុយប្រថានដែលអ្នកវិនិយោគផ្តល់ឱ្យក្រុមហ៊ុនចាប់ផ្តើមថ្មីៗ (Startups) ដែលមានសក្តានុពលរីកចម្រើនខ្ពស់ ប៉ុន្តែក៏មានហានិភ័យខ្ពស់ ជាពិសេសលើគម្រោងនវានុវត្តន៍ដូចជាបច្ចេកវិទ្យាកែច្នៃសំណល់។ | ដូចជាការដែលអ្នកមានលុយម្នាក់ហ៊ានបោះទុនឱ្យអ្នកបង្កើតម៉ាស៊ីនថ្មីមួយ ទោះមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថាម៉ាស៊ីននោះនឹងដំណើរការល្អឬអត់ ព្រោះបើសិនជាវាជោគជ័យ វានឹងចំណេញប្រាក់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ |
| Product Lifecycle | ដំណាក់កាលទាំងអស់ដែលផលិតផលមួយត្រូវឆ្លងកាត់ ចាប់តាំងពីការទាញយកវត្ថុធាតុដើមពីធម្មជាតិ ការផលិត ការវេចខ្ចប់ ការប្រើប្រាស់ រហូតដល់ការបោះចោល ឬការកែច្នៃនៅពេលវាខូចលែងប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាជីវិតរបស់មនុស្ស ដែលមានចាប់ពីកើត ធំធាត់ ធ្វើការ និងស្លាប់ រីឯផលិតផលមានចាប់ពីការបង្កើតរហូតដល់ត្រូវគេបោះចោលឬកែច្នៃ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
