Original Title: ผลการดำเนินกิจกรรมปี พ.ศ. 2564 แผนการดำเนินงานปี พ.ศ. 2565-2566
Source: www.seafdec.or.th
Document Type: Report
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original report for full accuracy.

លទ្ធផលនៃសកម្មភាពឆ្នាំ ២០២១ និងផែនការសកម្មភាពឆ្នាំ ២០២២-២០២៣

ចំណងជើងដើម៖ ผลการดำเนินกิจกรรมปี พ.ศ. 2564 แผนการดำเนินงานปี พ.ศ. 2565-2566

អ្នកនិពន្ធ៖ SEAFDEC Training Department

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2022

វិស័យសិក្សា៖ Fisheries Management

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះរៀបរាប់លម្អិតអំពីវឌ្ឍនភាព និងយុទ្ធសាស្ត្រនាពេលអនាគតរបស់នាយកដ្ឋានបណ្តុះបណ្តាល SEAFDEC ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំៗក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដូចជាការនេសាទខុសច្បាប់ (IUU) ការថយចុះធនធានសមុទ្រ និងជីវភាពរស់នៅរបស់អ្នកនេសាទខ្នាតតូច។

វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រត្រូវបានរៀបចំឡើងជុំវិញផ្នែកកម្មវិធីស្នូលមួយចំនួន ដោយផ្តោតលើការកសាងសមត្ថភាពមន្ត្រីជំនាញ ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា និងយន្តការសហប្រតិបត្តិការក្នុងតំបន់។

ការពង្រឹងសហប្រតិបត្តិការតំបន់ដើម្បីលុបបំបាត់ការនេសាទខុសច្បាប់ (Eliminate IUU Fishing)
ការលើកកម្ពស់បច្ចេកវិទ្យា និងការប្រើប្រាស់ធនធានជលផលប្រកបដោយចីរភាព (Sustainable Utilization of Fisheries Resources)
ការគ្រប់គ្រងជលផលខ្នាតតូច និងការវាយតម្លៃវិមាត្រយេនឌ័រនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃ (Small-scale Fisheries & Gender Dimension)

សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖

បានរៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលថ្នាក់តំបន់ជាច្រើនដោយជោគជ័យ ទាំងតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ និងចុះផ្ទាល់ ដោយពង្រឹងជំនាញមន្ត្រីជលផលរាប់រយនាក់នៅទូទាំងប្រទេសសមាជិកអាស៊ានក្នុងឆ្នាំ ២០២១។
បានលើកកម្ពស់សមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យា និងប្រតិបត្តិការសម្រាប់ការនេសាទប្រកបដោយចីរភាព រួមទាំងការអភិវឌ្ឍមូលដ្ឋានទិន្នន័យបញ្ជីនាវានេសាទក្នុងតំបន់ (Regional Fishing Vessels Record - RFVR)។
បានគូសបញ្ជាក់ពីផែនការសកម្មភាពឆ្នាំ ២០២២-២០២៣ ដ៏រឹងមាំ ដែលមានគោលបំណងពង្រឹងជម្រកសត្វសមុទ្រនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងឈូងសមុទ្រថៃ ព្រមទាំងអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់នៅក្នុងទន្លេមេគង្គ។

២. ការរកឃើញសំខាន់ៗ (Key Findings)

របាយការណ៍នេះបង្ហាញពីសមិទ្ធផលសំខាន់ៗរបស់នាយកដ្ឋានបណ្តុះបណ្តាល SEAFDEC ក្នុងឆ្នាំ ២០២១ ដែលផ្តោតលើការកសាងសមត្ថភាពមន្ត្រីជលផល ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការនេសាទខុសច្បាប់ (IUU) ការគ្រប់គ្រងជម្រកជលផល និងការលើកកម្ពស់យេនឌ័រក្នុងវិស័យជលផលខ្នាតតូច ព្រមទាំងដាក់ចេញនូវផែនការសកម្មភាពលម្អិតសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២២-២០២៣។

ការរកឃើញ (Finding)	ព័ត៌មានលម្អិត (Detail)	ភស្តុតាង (Evidence)
ការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការនេសាទខុសច្បាប់ (Combating IUU Fishing)	SEAFDEC បានពង្រឹងប្រព័ន្ធកត់ត្រានាវានេសាទថ្នាក់តំបន់ (RFVR) និងប្រព័ន្ធឯកសារចាប់ត្រីអេឡិចត្រូនិកអាស៊ាន (eACDS) ដើម្បីតាមដាន និងទប់ស្កាត់ការនេសាទខុសច្បាប់នៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។	បានរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាលជាច្រើនស្តីពីវិធានការរដ្ឋម្ចាស់កំពង់ផែ (Port State Measures) និងការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ eACDS កំណែទី២ ដល់មន្ត្រីនៃបណ្តាប្រទេសសមាជិករួមទាំងកម្ពុជា។
ការបង្កើតជម្រកសុវត្ថិភាពជលផល (Establishment of Fisheries Refugia)	គម្រោងនេះបានបង្កើតតំបន់អភិរក្សដើម្បីការពារជម្រកពងកូនរបស់ធនធានសមុទ្រដែលកំពុងរងការគំរាមកំហែងនៅក្នុងសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងឈូងសមុទ្រថៃ។	ប្រទេសកម្ពុជា ម៉ាឡេស៊ី និងថៃ បានបង្កើតតំបន់ជម្រកសុវត្ថិភាពជលផលសរុបចំនួន ៣៨២.៤០០ ហិកតា ហើយកម្ពុជាបានបញ្ចូលផែនការគ្រប់គ្រង ៥ ឆ្នាំទៅក្នុងផែនការមេថ្នាក់ជាតិ។
គម្រោងផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ទន្លេមេគង្គ (Lower Mekong Fish Passage Initiative)	គម្រោងនេះគាំទ្របច្ចេកទេស និងការរចនាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវត្រី ដើម្បីជួយដល់ការផ្លាស់ទីរបស់ត្រីនៅក្នុងតំបន់អាងទន្លេមេគង្គក្រោម។	បានរចនា និងសាងសង់ផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ចំនួន ៣ កន្លែងនៅកម្ពុជា រួមមាននៅតំបន់សំបូរ (ព្រំប្រទល់សៀមរាប-បន្ទាយមានជ័យ) ទំនប់ទឹកស្រីស្មន់ (Srei Smon Spillway) និងទំនប់ម្កាក់ (Makak)។
វិមាត្រយេនឌ័រក្នុងជលផលខ្នាតតូច (Gender Dimension in Small-scale Fisheries)	មានការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹង និងការវាយតម្លៃតួនាទីរបស់ស្ត្រីនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់តម្លៃជលផលខ្នាតតូច និងវារីប្បកម្ម ដើម្បីធានាសមធម៌យេនឌ័រ។	បានរៀបចំវគ្គបណ្តុះបណ្តាល និងប្រមូលទិន្នន័យស្តីពីការវិភាគយេនឌ័រនៅប្រទេសជាច្រើន និងបានរៀបចំសិក្ខាសាលាស្តីពីការអនុវត្តអភិក្រមប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជលផល (EAFM) នៅបឹងទន្លេសាប ប្រទេសកម្ពុជា។

៣. អនុសាសន៍ (Recommendations)

ផ្អែកលើលទ្ធផលនៃការអនុវត្តឆ្នាំ ២០២១ របាយការណ៍បានផ្តល់អនុសាសន៍ និងផែនការសកម្មភាពសំខាន់ៗសម្រាប់ប្រទេសសមាជិកអនុវត្តបន្ត៖

គោលដៅ (Target)	សកម្មភាព (Action)	អាទិភាព (Priority)
រដ្ឋបាលជលផលនៃរាជរដ្ឋាភិបាល (Fisheries Administration / Government)	បន្តអនុវត្ត និងធ្វើសមាហរណកម្មផែនការគ្រប់គ្រងជម្រកសុវត្ថិភាពជលផល (Fisheries Refugia) ទៅក្នុងគោលនយោបាយជាតិ និងពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ប្រឆាំងការនេសាទ IUU តាមរយៈការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ RFVR និង eACDS។	ខ្ពស់ (High)
មន្ត្រីបច្ចេកទេសជលផល (Technical Fishery Officers)	ចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលកសាងសមត្ថភាពថ្នាក់តំបន់ (ដូចជា EAFM, R-statistical program, និង GIS) ដើម្បីអនុវត្តការវាយតម្លៃស្តុកត្រី និងគ្រប់គ្រងជលផលផ្អែកលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។	ខ្ពស់ (High)
អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍នេសាទ (NGOs and Fishing Communities)	ជំរុញការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ និងគាំទ្រមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុ (Microfinance) ដល់អ្នកនេសាទខ្នាតតូច ដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពរស់នៅ និងតម្លៃបន្ថែមនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតផលជលផល។	មធ្យម (Medium)

៤. បរិបទកម្ពុជា (Cambodia Context)

របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រទេសសមាជិកសកម្មរបស់ SEAFDEC ដោយសារគម្រោងជាច្រើនផ្តោតផ្ទាល់លើភូមិសាស្ត្រកម្ពុជា ដូចជាការអភិរក្សបឹងទន្លេសាប ការសាងសង់ផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ និងការអភិរក្សធនធានសមុទ្រ ដែលជួយធានាសន្តិសុខស្បៀង និងជីវភាពអ្នកនេសាទ។

ផលប៉ះពាល់មូលដ្ឋាន (Local Implications)៖

ជលផលទឹកសាប និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (Inland Fisheries & Infrastructure): ការសាងសង់ផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ចំនួន ៣កន្លែងនៅខេត្តសៀមរាប និងបន្ទាយមានជ័យ ជួយសម្រួលដល់ការបន្តពូជរបស់មច្ឆជាតិក្នុងប្រព័ន្ធទន្លេមេគង្គ ដែលចាំបាច់ត្រូវមានការថែរក្សា និងតាមដានជាបន្តបន្ទាប់ពីរដ្ឋបាលថ្នាក់ក្រោមជាតិ។
ជលផលសមុទ្រ និងការអភិរក្ស (Marine Fisheries & Conservation): កម្ពុជាបានចូលរួមបង្កើតតំបន់ជម្រកសុវត្ថិភាពជលផល (Fisheries Refugia) យ៉ាងធំទូលាយ។ ការបញ្ចូលផែនការគ្រប់គ្រង ៥ ឆ្នាំទៅក្នុងផែនការមេជាតិ ទាមទារឱ្យមានការអនុវត្តច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីខណ្ឌរដ្ឋបាលជលផលតំបន់ឆ្នេរ។
ការគ្រប់គ្រងជលផលសហគមន៍ (Community Fisheries Management): ការអនុវត្តអភិក្រមប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (EAFM) នៅតំបន់បឹងទន្លេសាប និងការបញ្ចូលវិមាត្រយេនឌ័រ នឹងជួយផ្តល់អំណាចដល់ស្ត្រីក្នុងសហគមន៍នេសាទ និងធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងធនធានមាននិរន្តរភាព។

ការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីការបណ្តុះបណ្តាល និងបច្ចេកវិទ្យារបស់ SEAFDEC នឹងជួយរដ្ឋបាលជលផលកម្ពុជាដោះស្រាយបញ្ហានេសាទខុសច្បាប់ និងពង្រឹងការគ្រប់គ្រងធនធានជលផលទាំងទឹកសាបនិងសមុទ្របានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។

៥. ផែនការអនុវត្ត (Implementation Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

ការធ្វើសមាហរណកម្មប្រព័ន្ធទិន្នន័យនេសាទ (Integration of Fishery Data Systems): បន្តបណ្តុះបណ្តាលមន្ត្រីកម្ពុជាឱ្យស្ទាត់ជំនាញលើប្រព័ន្ធ eACDS និង RFVR ដើម្បីកត់ត្រាទិន្នន័យនាវានេសាទខ្នាតធំ និងពង្រឹងការត្រួតពិនិត្យរដ្ឋម្ចាស់កំពង់ផែ (PSM)។
ការពង្រីកគម្រោងជម្រកសុវត្ថិភាពជលផល (Expansion of Fisheries Refugia): អនុវត្តផែនការមេ ៥ឆ្នាំ ក្នុងការការពារជម្រកពងកូនមច្ឆសមុទ្រ ដោយមានការសហការរវាងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឆ្មាំសមុទ្រ និងសហគមន៍នេសាទនៅតំបន់ឆ្នេរ។
ការតាមដានប្រសិទ្ធភាពផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ (Monitoring of Fish Passages): វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃផ្លូវត្រីឆ្លងកាត់ដែលបានសាងសង់ថ្មីៗ (សំបូរ, ស្រីស្មន់, ម្កាក់) និងរៀបចំគម្រោងពង្រីកហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធស្រដៀងគ្នានេះទៅកាន់ទំនប់វារីអគ្គិសនី ឬទំនប់ធារាសាស្ត្រផ្សេងទៀត។
ការអនុវត្តអភិក្រម EAFM និងការបញ្ជ្រាបយេនឌ័រ (Application of EAFM and Gender Mainstreaming): ពង្រីកការអនុវត្តអភិក្រមគ្រប់គ្រងជលផលផ្អែកលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី (EAFM) ពីតំបន់សាកល្បងនៅបឹងទន្លេសាប ទៅកាន់តំបន់ផ្សេងទៀត ដោយធានាថាគម្រោងខ្នាតតូចមានការផ្តល់ឥណទាន (Microfinance) និងគាំទ្រស្ត្រី។

៦. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
IUU Fishing	ការនេសាទខុសច្បាប់ គ្មានរបាយការណ៍ និងគ្មានការគ្រប់គ្រង (Illegal, Unreported and Unregulated Fishing)។ ក្នុងបរិបទគោលនយោបាយ វាទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការអនុវត្តច្បាប់ ការតាមដាននាវា និងប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យកំពង់ផែ ដើម្បីការពារកុំឱ្យធនធានជលផលរងការវិនាស។	ដូចជាការលួចកាប់ឈើក្នុងព្រៃដោយតាំងខ្លួនជាអ្នកស្របច្បាប់ មិនប្រាប់អាជ្ញាធរពីចំនួនឈើដែលកាប់បាន និងគ្មានការត្រួតពិនិត្យ។
eACDS	ប្រព័ន្ធឯកសារចាប់ត្រីអេឡិចត្រូនិកអាស៊ាន (electronic ASEAN Catch Documentation Schemes)។ វាជាយន្តការតាមដានប្រភពដើមនៃផលនេសាទពីសមុទ្ររហូតដល់ទីផ្សារ ដើម្បីទប់ស្កាត់មិនឱ្យត្រីដែលនេសាទខុសច្បាប់ (IUU) អាចចូលទៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ពាណិជ្ជកម្មបាន។	ដូចជាលិខិតឆ្លងដែន ឬបាកូដ (Barcode) សម្គាល់ត្រីនីមួយៗ ដើម្បីដឹងថាវាត្រូវបានចាប់ពីណា និងមានភាពស្របច្បាប់ឬអត់។
RFVR	ប្រព័ន្ធកត់ត្រានាវានេសាទថ្នាក់តំបន់ (Regional Fishing Vessels Record)។ វាជាមូលដ្ឋានទិន្នន័យរួមសម្រាប់ប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន ដើម្បីកត់ត្រានិងចែករំលែកព័ត៌មាននាវានេសាទខ្នាតធំ (លើស២៤ម៉ែត្រ) ដែលជួយដល់ការតាមដាននាវាឆ្លងដែន និងលុបបំបាត់បទល្មើស។	ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីរួមរបស់ប៉ូលិសអន្តរជាតិ (Interpol) ដែលមានកត់ត្រាភ្នាក់ងារនិងស្លាកលេខឡាន ដើម្បីងាយស្រួលតាមដានពេលពួកគេឆ្លងកាត់ប្រទេសផ្សេងៗ។
EAFM	អភិក្រមប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជលផល (Ecosystem Approach to Fisheries Management)។ ជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលមិនផ្តោតតែលើការចាប់ត្រីមួយប្រភេទៗ ប៉ុន្តែពិចារណាលើតុល្យភាពនៃបរិស្ថានសមុទ្រ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងជីវភាពរបស់អ្នកនេសាទ។	ដូចជាការថែរក្សាសុខភាពរាងកាយទាំងមូលដោយហូបចុកនិងហាត់ប្រាណ ជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំព្យាបាលតែជំងឺឈឺក្បាលមួយមុខ។
Fisheries Refugia	តំបន់ជម្រកសុវត្ថិភាពជលផល ដែលរដ្ឋាភិបាលបង្កើតឡើងដើម្បីការពារទីតាំងជាក់លាក់ក្នុងសមុទ្រដែលមានសារៈសំខាន់ចំពោះវដ្តជីវិតរបស់មច្ឆជាតិ ដូចជាតំបន់ពងកូន ឬតំបន់លូតលាស់របស់កូនត្រី ដោយមានការរឹតត្បិតការនេសាទតាមរដូវកាល។	ដូចជាមន្ទីរសម្ភព និងសាលាមត្តេយ្យសម្រាប់កូនត្រី ដើម្បីធានាថាពួកវាអាចកើតនិងធំធាត់ដោយសុវត្ថិភាពមុនពេលហែលចូលសមុទ្រធំ។
Port State Measures	វិធានការរដ្ឋម្ចាស់កំពង់ផែ គឺជាឧបករណ៍គោលនយោបាយអន្តរជាតិដែលអនុញ្ញាតឱ្យអាជ្ញាធរកំពង់ផែធ្វើការត្រួតពិនិត្យ ទប់ស្កាត់ ឬបដិសេធមិនឱ្យនាវានេសាទបរទេសដែលជាប់សង្ស័យពីបទល្មើស IUU ចូលចត និងដាក់លក់ទំនិញបាន។	ដូចជាការត្រួតពិនិត្យរបស់ប៉ូលិសអន្តោប្រវេសន៍នៅច្រកព្រំដែនមុននឹងអនុញ្ញាតឱ្យជនបរទេសចូលក្នុងប្រទេស ដើម្បីទប់ស្កាត់ឧក្រិដ្ឋជន។
ALDFG	ឧបករណ៍នេសាទដែលត្រូវបានបោះបង់ចោល បាត់បង់ ឬគ្រវាត់ចោល (Abandoned, Lost, or otherwise Discarded Fishing Gear)។ ក្នុងគោលនយោបាយបរិស្ថាន វាទាមទារការតាមដាននិងការបោះត្រាសម្គាល់លើសំណាញ់ ដើម្បីកាត់បន្ថយប្លាស្ទិកក្នុងសមុទ្រនិងបាតុភូត Ghost Fishing (សំណាញ់បន្តចាប់ត្រីដោយឯកឯង)។	ដូចជាការដាក់អន្ទាក់សត្វចោលក្នុងព្រៃ ហើយអ្នកដាក់ភ្លេចកន្លែង ធ្វើឱ្យសត្វផ្សេងៗបន្តជាប់អន្ទាក់ងាប់ទទេៗ។

៧. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖