បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការវាយតម្លៃសមត្ថភាពរងបន្ទុករបស់សង្គម និងសហគមន៍ (Society and Community Carrying Capacity) នៅតាមតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដើម្បីទប់ស្កាត់ផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានពីកំណើនភ្ញៀវទេសចរលើគុណភាពជីវិត និងវប្បធម៌។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះ (Mixed Method Research) ដោយបង្កើតឧបករណ៍វាយតម្លៃសូចនាករ និងធ្វើតេស្តសាកល្បងនៅក្នុងតំបន់សិក្សាជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Expert Evaluation of Indicators ការវាយតម្លៃសូចនាករដោយអ្នកជំនាញ និងអ្នកពាក់ព័ន្ធ |
ធានាបាននូវសុពលភាព និងភាពជឿជាក់នៃឧបករណ៍ តាមរយៈការឯកភាពពីអ្នកជំនាញ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ | ទិន្នន័យផ្អែកលើការយល់ឃើញ និងបទពិសោធន៍បុគ្គល ដែលមិនទាន់ឆ្លុះបញ្ចាំងពេញលេញពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅក្នុងតំបន់។ | សូចនាករទាំងអស់ទទួលបានពិន្ទុ 'ខ្ពស់' ដល់ 'ខ្ពស់បំផុត' ទាំងផ្នែកសារៈសំខាន់ (ពិន្ទុអតិបរមា ៤.៤៩) និងផ្នែកប្រសិទ្ធភាព (ពិន្ទុអតិបរមា ៤.៣២)។ |
| Field Testing of the Evaluation Tool ការធ្វើតេស្តសាកល្បងឧបករណ៍វាយតម្លៃនៅទីតាំងជាក់ស្តែង |
បង្ហាញពីសមត្ថភាពរងបន្ទុក និងកម្រិតនៃការទទួលយកបានពិតប្រាកដរបស់សហគមន៍ ចំពោះផលប៉ះពាល់ ហានិភ័យ និងសុវត្ថិភាព។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន ការសម្របសម្រួលស្មុគស្មាញ និងលទ្ធផលអាចយកទៅប្រើប្រាស់បានតែក្នុងបរិបទតំបន់ដែលបានធ្វើតេស្តប៉ុណ្ណោះ។ | នៅឧទ្យានជាតិ Kaeng Krachan សមត្ថភាពរងបន្ទុកសង្គមទទួលបានពិន្ទុ ០.៤៥ (កម្រិតមធ្យម) និងកម្រិតនៃការទទួលយកបានពីសហគមន៍ទទួលបានពិន្ទុ ៥ (កម្រិតមធ្យម)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគពេលវេលាច្រើនក្នុងការចុះមូលដ្ឋាន និងជំនាញខ្ពស់ក្នុងការសម្របសម្រួលជាមួយភាគីពាក់ព័ន្ធចម្រុះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងឧទ្យានជាតិមួយចំនួនក្នុងប្រទេសថៃ ជាពិសេសឧទ្យានជាតិ Kaeng Krachan ដោយផ្តោតលើទស្សនៈរបស់អ្នកពាក់ព័ន្ធនៅទីនោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានសារៈប្រយោជន៍ខ្លាំងដោយសារយើងមានសហគមន៍ទេសចរណ៍ធម្មជាតិស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះភាពខុសគ្នានៃកម្រិតវប្បធម៌ ជីវភាព និងរចនាសម្ព័ន្ធគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាល។
ឧបករណ៍វាយតម្លៃនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចកែសម្រួលយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីពង្រឹងការគ្រប់គ្រងគោលដៅទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ការអនុវត្តឧបករណ៍វាយតម្លៃនេះនឹងជួយសហគមន៍ និងអាជ្ញាធរកម្ពុជាក្នុងការធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តផ្អែកលើទិន្នន័យ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន និងលើកកម្ពស់សុខុមាលភាពប្រជាជន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Carrying Capacity | សមត្ថភាពអតិបរមានៃតំបន់ណាមួយដែលអាចទទួលភ្ញៀវទេសចរដោយមិនបង្កឱ្យមានការខូចខាតដល់បរិស្ថាន សង្គម និងវប្បធម៌។ | ដូចជាចំណុះទឹកក្នុងកែវមួយ បើចាក់ទឹកលើសចំណុះ វានឹងហៀរចេញមកក្រៅដែលប្រៀបបាននឹងផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមាន។ |
| Social Carrying Capacity (SCC) | កម្រិតនៃការទទួលយកបានរបស់សហគមន៍មូលដ្ឋានចំពោះចំនួនភ្ញៀវទេសចរ ដែលមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់គុណភាពជីវិត និងមិនធ្វើឱ្យមានអារម្មណ៍កកកុញ ឬបាត់បង់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌។ | ដូចជាការទទួលភ្ញៀវមកលេងផ្ទះ បើមានភ្ញៀវច្រើនពេក ម្ចាស់ផ្ទះនឹងមានអារម្មណ៍ធុញថប់ ឬបាត់បង់ភាពឯកជន។ |
| Global Sustainable Tourism Criteria (GSTC) | ស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់វាយតម្លៃ និងណែនាំពីការអនុវត្តទេសចរណ៍ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលគ្របដណ្តប់លើការគ្រប់គ្រង សេដ្ឋកិច្ច សង្គម វប្បធម៌ និងបរិស្ថាន។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ញត្តិ ឬច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិ ដែលប្រាប់យើងពីរបៀបធ្វើទេសចរណ៍ដោយមិនបំផ្លាញធម្មជាតិ និងសង្គម។ |
| Mixed Method Research | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការស្រាវជ្រាវបរិមាណ (ប្រើតួលេខ និងស្ថិតិ) និងគុណភាព (ការសម្ភាសន៍ ឬការពិភាក្សា) ដើម្បីទទួលបានលទ្ធផលគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ | ដូចជាការសួរគ្រូពេទ្យពីកម្រិតកម្តៅខ្លួនអ្នកជំងឺ (តួលេខ) ព្រមទាំងសួរអ្នកជំងឺផ្ទាល់ពីអារម្មណ៍ឈឺចាប់ (ការពណ៌នា) ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Likert scale | ប្រព័ន្ធសម្រាប់វាស់ស្ទង់អាកប្បកិរិយា ឬកម្រិតយល់ព្រមរបស់មនុស្សលើប្រធានបទណាមួយ ដោយជាទូទៅចែកចេញជា ៥ ទៅ ៧ កម្រិត (ឧទាហរណ៍៖ មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ ដល់ យល់ព្រមខ្លាំងបំផុត)។ | ដូចជាការឱ្យផ្កាយវាយតម្លៃសេវាកម្ម (ពី ១ ផ្កាយ ដល់ ៥ ផ្កាយ) ដើម្បីបង្ហាញពីកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់។ |
| Focus group | ការប្រមូលផ្តុំមនុស្សមួយក្រុមតូច (ឧទាហរណ៍ ១០ ទៅ ១៥ នាក់) ដែលមានការពាក់ព័ន្ធ ដើម្បីពិភាក្សា និងផ្លាស់ប្តូរមតិយោបល់គ្នាស៊ីជម្រៅលើប្រធានបទជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីស្វែងរកការយល់ស្របរួម (Consensus)។ | ដូចជាការអង្គុយជុំគ្នាញ៉ាំកាហ្វេ និងជជែកវែកញែករកដំណោះស្រាយរួមចំពោះបញ្ហាណាមួយនៅក្នុងភូមិ។ |
| Performance | ក្នុងបរិបទនៃការវាយតម្លៃសូចនាករ វាសំដៅលើកម្រិតនៃភាពជាក់ស្តែង និងប្រសិទ្ធភាពនៃសូចនាករនោះ ដែលអាចយកទៅប្រើប្រាស់វាស់ស្ទង់បានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការសាកល្បងបើកបររថយន្ត ដើម្បីមើលថាតើវាដំណើរការបានល្អ និងស៊ីសាំងតិចកម្រិតណាក្នុងស្ថានភាពជាក់ស្តែង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
