បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយពីតម្រូវការនៃគោលការណ៍ណែនាំសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងវិស័យទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍នៅកោះស៊ូកន ខេត្តត្រាំង (Sukorn Island, Trang Province) ដើម្បីការពារការរិចរិលនៃធនធានធម្មជាតិ និងវប្បធម៌ដែលបណ្តាលមកពីការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍គ្មានការគ្រប់គ្រង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ (Qualitative Research) ដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីភាគីពាក់ព័ន្ធក្នុងសហគមន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Community-Based Tourism (CBT) ទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍ (យុទ្ធសាស្ត្រដែលបានស្នើឡើង) |
ផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន បែងចែកប្រាក់ចំណូលដោយសមធម៌ និងជួយអភិរក្សវប្បធម៌ ព្រមទាំងបរិស្ថានបានល្អប្រសើរ។ | ទាមទារពេលវេលាយូរក្នុងការកសាងសមត្ថភាពសហគមន៍ ត្រូវការការសម្របសម្រួលខ្ពស់ពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធ និងត្រូវការទុនគាំទ្រដំបូង។ | ត្រូវបានស្នើជាគំរូដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងកោះស៊ូកន ដោយបែងចែកការអនុវត្តជា៣ដំណាក់កាល (រយៈពេលខ្លី មធ្យម និងវែង) ដើម្បីធានាចីរភាព។ |
| Mass Tourism ទេសចរណ៍មហាជន (ទេសចរណ៍ខ្នាតធំ) |
អាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរបានច្រើនក្នុងពេលតែមួយ និងបង្កើតប្រាក់ចំណូលសេដ្ឋកិច្ចបានយ៉ាងឆាប់រហ័សដល់តំបន់គោលដៅ។ | បង្កឱ្យមានការខូចខាតដល់បរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ធ្វើឱ្យបាត់បង់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ហើយចំណូលភាគច្រើនធ្លាក់ទៅលើតែអ្នកវិនិយោគខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះ។ | ត្រូវបានកំណត់នៅក្នុងការសិក្សាថាជាការគំរាមកំហែងចម្បងដែលត្រូវជៀសវាង ដើម្បីការពារធនធានធម្មជាតិ និងវិថីជីវិតពិតប្រាកដរបស់កោះស៊ូកន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងទេសចរណ៍ផ្អែកលើសហគមន៍នេះទាមទារការវិនិយោគជាចម្បងលើការកសាងសមត្ថភាពមនុស្ស និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមូលដ្ឋាន ជាជាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាថ្លៃៗ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងយ៉ាងជាក់លាក់នៅលើកោះស៊ូកន ខេត្តត្រាំង ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើសហគមន៍អ្នកនេសាទ និងកសិករដែលកាន់សាសនាឥស្លាម ដោយមានអ្នកចូលរួមផ្តល់ទិន្នន័យចំនួន ២៨នាក់។ កត្តានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះទោះបីជាយើងមានសហគមន៍តំបន់ឆ្នេរស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ តែបរិបទវប្បធម៌ សាសនា របៀបរស់នៅ និងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋបាលគឺមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារការកែសម្រួលមុននឹងយកមកអនុវត្ត។
ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នានៃបរិបទភូមិសាស្រ្តមួយចំនួនក៏ដោយ វិធីសាស្រ្ត និងគោលការណ៍ណែនាំនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍នៅតំបន់ជនបទ និងតំបន់ឆ្នេរក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ក្របខ័ណ្ឌនៃការគ្រប់គ្រងទេសចរណ៍ជា៣ដំណាក់កាលនេះ គឺជាគំរូដ៏ជាក់ស្តែងមួយដែលអាចជួយរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍សហគមន៍ប្រកបដោយចីរភាព និងសមធម៌។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sustainable Tourism | វាគឺជាវិធីសាស្រ្តគ្រប់គ្រងវិស័យទេសចរណ៍ដែលគិតគូរពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងទៅលើសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងបរិស្ថាន ដោយធានាថាធនធានធម្មជាតិ និងវប្បធម៌មិនត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយសហគមន៍មូលដ្ឋានអាចបន្តទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ជារៀងរហូត។ | ដូចជាការដកទឹកពីអណ្តូងមកប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតមួយដែលទឹកអាចជោរឡើងវិញទាន់ពេល ដោយមិនធ្វើឱ្យអណ្តូងនោះរីងស្ងួត។ |
| Carrying Capacity | វាជារង្វាស់កំណត់បរិមាណអតិបរមានៃភ្ញៀវទេសចរ ដែលតំបន់ណាមួយអាចទទួលយកបានដោយមិនធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធបរិស្ថាន វប្បធម៌សង្គម ឬបន្ថយគុណភាពនៃបទពិសោធន៍របស់ភ្ញៀវទេសចរឡើយ។ | ដូចជាការកំណត់ចំនួនមនុស្សជិះទូកមួយមិនឱ្យលើសចំណុះ ដើម្បីការពារកុំឱ្យទូកនោះលិច។ |
| Empowerment | វាគឺជាដំណើរការនៃការផ្តល់សិទ្ធិអំណាច ចំណេះដឹង និងឱកាសដល់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចចូលរួមសម្រេចចិត្ត គ្រប់គ្រងធនធាន និងដឹកនាំការអភិវឌ្ឍនៅក្នុងសហគមន៍របស់ពួកគេដោយភាពម្ចាស់ការ។ | ដូចជាការបង្រៀននរណាម្នាក់ពីរបៀបស្ទូចត្រីនិងទិញសន្ទូចឱ្យ ជាជាងការគ្រាន់តែយកត្រីទៅឱ្យពួកគេហូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ |
| Mass Tourism | វាគឺជាទម្រង់នៃវិស័យទេសចរណ៍ដែលផ្តោតលើការនាំយកភ្ញៀវទេសចរចំនួនច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ចូលទៅកាន់តំបន់ណាមួយក្នុងពេលតែមួយ ដែលជាញឹកញាប់បណ្តាលឱ្យមានការខូចខាតដល់បរិស្ថាន និងវប្បធម៌មូលដ្ឋានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ដូចជាការសម្រុកចូលទិញទំនិញបញ្ចុះតម្លៃក្នុងផ្សារទំនើបក្នុងពេលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យទំនិញរាយប៉ាយ និងបាត់បង់សណ្តាប់ធ្នាប់។ |
| Ecotourism | វាជាការធ្វើដំណើរទេសចរណ៍ទៅកាន់តំបន់ធម្មជាតិ ដោយមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ក្នុងការអភិរក្សបរិស្ថាន លើកកម្ពស់សុខុមាលភាពរបស់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងផ្តល់ការអប់រំពីធម្មជាតិដល់ភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។ | ដូចជាការដើរចូលព្រៃដើម្បីស្វែងយល់ពីធម្មជាតិ ដោយបន្សល់ទុកតែដានជើង និងនាំយកមកវិញតែរូបថតប៉ុណ្ណោះ។ |
| SWOT Analysis | វាជាឧបករណ៍វាយតម្លៃយុទ្ធសាស្ត្រដែលត្រូវបានប្រើដើម្បីវិភាគរកភាពខ្លាំង (Strengths) ភាពខ្សោយ (Weaknesses) ឱកាស (Opportunities) និងការគំរាមកំហែង (Threats) របស់គម្រោង ឬតំបន់ណាមួយ ដើម្បីរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍ឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលសុខភាពរាងកាយរបស់យើង ដើម្បីដឹងថាសរីរាង្គណាខ្លាំង សរីរាង្គណាខ្សោយ និងត្រូវការពារខ្លួនពីជំងឺអ្វីខ្លះនៅថ្ងៃមុខ។ |
| Purposive Sampling | វាគឺជាវិធីសាស្រ្តជ្រើសរើសគំរូក្នុងកិច្ចការស្រាវជ្រាវ ដោយអ្នកស្រាវជ្រាវចង្អុលយកតែអ្នកចូលរួមណាដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិ ចំណេះដឹង ឬបទពិសោធន៍ជាក់លាក់ ដែលពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងប្រធានបទដែលកំពុងសិក្សាប៉ុណ្ណោះ។ | ដូចជាការរើសយកតែគ្រូពេទ្យជំនាញបេះដូងមកសួរ ដើម្បីចង់ដឹងពីវិធីព្យាបាលជំងឺបេះដូង ជាជាងការសួរមនុស្សទូទៅតាមផ្លូវ។ |
| Qualitative Research | វាគឺជាវិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវដែលផ្តោតលើការស្វែងយល់ពីអត្ថន័យ ហេតុផល អារម្មណ៍ និងបទពិសោធន៍ស៊ីជម្រៅរបស់មនុស្ស តាមរយៈការសម្ភាសន៍ ឬការសង្កេត ជាជាងការប្រើប្រាស់តួលេខ និងស្ថិតិគណិតវិទ្យា។ | ដូចជាការសួរមិត្តភក្តិថាតើពួកគេមានអារម្មណ៍យ៉ាងណាពេលមើលកុនមួយនេះ ជាជាងការរាប់ត្រឹមចំនួនសំបុត្រកុនដែលបានលក់ចេញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
