បញ្ហា (The Problem)៖ អត្ថបទស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺ Trypanosomiasis ដែលបង្កឱ្យមានភាពស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ និងការស្រកទម្ងន់ ដោយស្វែងយល់ពីសក្តានុពល និងប្រសិទ្ធភាពនៃរូបមន្តឱសថបុរាណអាហ្វ្រិក (AHF) ក្នុងការព្យាបាលជំងឺនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុរពិសោធន៍ចែកជា ៤ ក្រុម ដើម្បីតាមដាន និងប្រៀបធៀបប៉ារ៉ាម៉ែត្រឈាមសាស្ត្រ និងការវិវឌ្ឍនៃជំងឺបន្ទាប់ពីការឆ្លងមេរោគប៉ារ៉ាស៊ីត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Infected and untreated (Control Group III) ក្រុមសត្វកណ្តុរឆ្លងមេរោគតែមិនបានទទួលការព្យាបាល (ក្រុមទី៣) |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control group) ដើម្បីប្រៀបធៀបពីឥទ្ធិពលនៃការឆ្លងមេរោគប៉ារ៉ាស៊ីតទៅលើរាងកាយ។ | សត្វកណ្តុរមានការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវកម្រិតអេម៉ូក្លូប៊ីន (Hb) និង PCV មានការស្រកទម្ងន់រហូតដល់ ២៣.៥៧% ហើយបានស្លាប់ទាំងអស់នៅថ្ងៃទី១៤។ | កម្រិតអេម៉ូក្លូប៊ីនធ្លាក់ចុះដល់ 7.2 g/L និងមានរយៈពេលលេចចេញរោគសញ្ញា (prepatent period) ត្រឹមតែ ៣ថ្ងៃ។ |
| Infected and treated with African Herbal Formula (AHF) (Group IV) ក្រុមសត្វកណ្តុរឆ្លងមេរោគ និងទទួលបានការព្យាបាលដោយឱសថ AHF (ក្រុមទី៤) |
ជួយកែលម្អស្ថានភាពនៃភាពស្លេកស្លាំង បង្កើនកោសិកាឈាមក្រហម ពន្យារការកើនឡើងនៃប៉ារ៉ាស៊ីត និងកាត់បន្ថយការស្រកទម្ងន់។ | មិនអាចកម្ចាត់ប៉ារ៉ាស៊ីតបានទាំងស្រុងនោះទេ ដោយមានការកើនឡើងវិញនូវចំនួនប៉ារ៉ាស៊ីតយ៉ាងគំហុកនៅថ្ងៃទី១២ ទោះបីជាបន្តការព្យាបាលក៏ដោយ។ | កម្រិតអេម៉ូក្លូប៊ីនមានភាពប្រសើរឡើងដល់ 14.0 g/L រយៈពេលលេចចេញរោគសញ្ញាអូសបន្លាយដល់ ៦ថ្ងៃ និងការស្រកទម្ងន់ថយចុះមកត្រឹម ១៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យា និងសត្វពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងសារធាតុចម្រាញ់ពីឱសថបុរាណ ដែលមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអ្នកស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុរ និងកោសិកាប៉ារ៉ាស៊ីត Trypanosoma brucei ដែលមានប្រភពពីវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវក្នុងស្រុករបស់ពួកគេ។ ទោះបីជាប្រភេទប៉ារ៉ាស៊ីតនេះមិនមានជាទូទៅនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ឱសថបុរាណដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ និងព្យាបាលភាពស្លេកស្លាំងដែលបង្កដោយប៉ារ៉ាស៊ីត គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវជំងឺប៉ារ៉ាស៊ីតផ្សេងៗទៀតនៅកម្ពុជា ដូចជាជំងឺគ្រុនចាញ់ (Malaria) ឬជំងឺគ្រុនឈាមជាដើម។
ការសិក្សានេះផ្តល់នូវគំរូដ៏ល្អ និងមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវេជ្ជសាស្ត្របុរាណ និងការស្រាវជ្រាវឱសថរុក្ខជាតិនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការធ្វើសមាហរណកម្មចំណេះដឹងពីឱសថបុរាណទៅក្នុងការស្រាវជ្រាវបែបវិទ្យាសាស្ត្រ អាចជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំទំនើបរាវរកពីបរទេស និងផ្តល់ជម្រើសព្យាបាលដែលមានតម្លៃសមរម្យសម្រាប់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Trypanosomiasis (ជំងឺទ្រីប៉ាណូសូម) | ជាជំងឺបង្កឡើងដោយប៉ារ៉ាស៊ីតប្រភេទ Trypanosoma ដែលឆ្លងចូលទៅក្នុងចរន្តឈាមតាមរយៈការខាំរបស់សត្វរុយ Tsetse ធ្វើឱ្យរាងកាយចុះខ្សោយ ស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ ស្រកទម្ងន់ និងអាចប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ។ | ដូចជាសត្រូវលាក់មុខដែលលួចចូលក្នុងចរន្តឈាម ហើយស៊ីបំផ្លាញកោសិកាឈាមក្រហមធ្វើឱ្យរាងកាយខ្សោយកម្លាំង និងងងុយដេកជាប្រចាំ។ |
| Haematological parameters (ប៉ារ៉ាម៉ែត្រឈាមសាស្ត្រ) | ជាការវាស់វែងបរិមាណ និងគុណភាពនៃសមាសធាតុផ្សេងៗនៅក្នុងឈាម ដូចជាចំនួនកោសិកាឈាមក្រហម កោសិកាឈាមស និងអេម៉ូក្លូប៊ីន ដើម្បីតាមដានស្ថានភាពសុខភាព ឬកម្រិតនៃជំងឺ។ | ដូចជាកុងទ័រឡានដែលប្រាប់ពីកម្រិតសាំង កម្តៅ និងល្បឿន ដើម្បីឱ្យដឹងថាម៉ាស៊ីនដំណើរការល្អឬមានបញ្ហា។ |
| Packed cell volume / PCV (បរិមាណកោសិកាវេចខ្ចប់) | ជាភាគរយនៃបរិមាណកោសិកាឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុប ដែលត្រូវបានវាស់ដើម្បីកំណត់រោគវិនិច្ឆ័យនៃភាពស្លេកស្លាំង (Anaemia) នៅក្នុងអ្នកជំងឺ ឬសត្វពិសោធន៍។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណគ្រាប់អង្ករធៀបនឹងទឹកនៅក្នុងឆ្នាំងបបរ ដើម្បីដឹងថាបបរនោះខាប់ ឬរាវ។ |
| Parasitaemia (កម្រិតប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាម) | ជាការវាស់វែងចំនួន និងដង់ស៊ីតេនៃប៉ារ៉ាស៊ីតដែលមានវត្តមាននៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់អ្នកជំងឺ ឬសត្វ ដែលជួយប្រាប់ពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃការឆ្លងមេរោគ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃដែលមាននៅលើស្លឹកឈើមួយសន្លឹក ដើម្បីដឹងថាការបំផ្លាញមានកម្រិតណា។ |
| Prepatent period (រយៈពេលមុនចេញរោគសញ្ញា ឬ រយៈពេលសម្ងំ) | ជារយៈពេលចាប់ពីពេលដែលប៉ារ៉ាស៊ីតឆ្លងចូលរាងកាយដំបូង រហូតដល់ពេលដែលគេអាចចាប់ផ្តើមរកឃើញវត្តមានរបស់វានៅក្នុងការធ្វើតេស្តឈាម។ | ដូចជារយៈពេលដែលគ្រាប់ពូជកប់ក្នុងដី មុនពេលវាដុះពន្លកចេញមកលើដីឱ្យយើងមើលឃើញ។ |
| Variant surface antigens / VSA (អង់ទីហ្សែនផ្ទៃប្រែប្រួល) | ជាប្រូតេអ៊ីននៅលើផ្ទៃកោសិការបស់ប៉ារ៉ាស៊ីត Trypanosoma ដែលមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរទម្រង់របស់វាជានិច្ច ដើម្បីគេចវេះពីការវាយប្រហារដោយប្រព័ន្ធភាពស៊ាំរបស់ម្ចាស់ផ្ទះ។ | ដូចជាចោរដែលពូកែប្តូរសម្លៀកបំពាក់ និងពាក់ម៉ាស់ខុសៗគ្នាជាប់ជានិច្ច ដើម្បីកុំឱ្យប៉ូលីសចំណាំមុខបាន។ |
| Haemopoietic system (ប្រព័ន្ធផលិតកោសិកាឈាម) | ជាប្រព័ន្ធសរីរាង្គក្នុងរាងកាយ (ជាពិសេសខួរឆ្អឹង) ដែលមានតួនាទីផលិត និងអភិវឌ្ឍកោសិកាឈាមថ្មីៗ ដើម្បីរក្សាលំនឹងប្រព័ន្ធឈាម និងភាពស៊ាំ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតគ្រាប់ឈាមដែលបញ្ចេញកោសិកាថ្មីៗរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីជំនួសកោសិកាចាស់ៗដែលងាប់ទៅបាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
