បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពនៃឱសថបុរាណពាណិជ្ជកម្ម Jubi Formula® ក្នុងការព្យាបាលជំងឺស្លេកស្លាំង (Anaemia) ដែលបង្កឡើងដោយការឆ្លងប៉ារ៉ាស៊ីត Trypanosoma brucei brucei លើសត្វទន្សាយ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយបែងចែកទន្សាយចំនួន ៣០ ក្បាល ជា ៥ ក្រុមផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីតាមដានបម្រែបម្រួលកោសិកាឈាមរយៈពេល ៤៩ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Infected Untreated Control (Group E) ក្រុមទន្សាយផ្ទុកមេរោគ មិនបានទទួលការព្យាបាល (ក្រុម E) |
មិនមានអត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការព្យាបាលទេ គ្រាន់តែប្រើជាក្រុមផ្ទៀងផ្ទាត់ (Negative Control) ដើម្បីប្រៀបធៀបលទ្ធផល។ | សត្វបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនូវកម្រិតកោសិកាឈាម ហើយភាគច្រើនបានងាប់មុនពេលបញ្ចប់ការសិក្សា។ | កម្រិត PCV ធ្លាក់ចុះអតិបរមា ៣២,៨% និង Hb ធ្លាក់ចុះ ៣៥,២% ព្រមទាំងមានអត្រាស្លាប់ ៥ ក្នុងចំណោម ៦ ក្បាល។ |
| Infected + Jubi Formula from Day 1 (Group C) ក្រុមទន្សាយផ្ទុកមេរោគ ទទួលបានការព្យាបាលដោយ Jubi Formula ពីថ្ងៃទី១ (ក្រុម C) |
ជួយទប់ស្កាត់ការវិវត្តនៃជំងឺស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរ និងជួយសង្គ្រោះជីវិតសត្វទន្សាយពីការស្លាប់ដោយសារប៉ារ៉ាស៊ីត។ | នៅតែមានការធ្លាក់ចុះកម្រិត PCV និង Hb ខ្លះៗនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការឆ្លង មុនពេលងើបឡើងវិញ។ | កម្រិត PCV និង Hb ត្រូវបានស្តារឡើងវិញបន្តិចម្តងៗរហូតដល់កម្រិតធម្មតាចាប់ពីសប្តាហ៍ទី ៥។ |
| Infected + Jubi Formula from Day 10 (Group D) ក្រុមទន្សាយផ្ទុកមេរោគ ទទួលបានការព្យាបាលដោយ Jubi Formula ពីថ្ងៃទី១០ (ក្រុម D) |
បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការព្យាបាល និងការពន្យារអាយុជីវិត ទោះបីជាជំងឺបានវិវត្តទៅមុខរហូតដល់ ១០ ថ្ងៃក៏ដោយ។ | បរិមាណកោសិកាឈាមមានការធ្លាក់ចុះទាបជាងក្រុម C បន្តិចនៅដំណាក់កាលពាក់កណ្តាល ប៉ុន្តែនៅតែអាចងើបឡើងវិញបាន។ | ស្តារកម្រិត PCV និង Hb ដល់កម្រិតធម្មតាវិញបានជោគជ័យត្រឹមចុងបញ្ចប់នៃការសិក្សារយៈពេល ៤៩ ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាឯកសារមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតពីតម្លៃ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រសត្វជាមូលដ្ឋាន និងសត្វសម្រាប់ធ្វើការពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់សត្វទន្សាយក្នុងស្រុក និងមេរោគ Trypanosoma brucei brucei ដែលជាទូទៅបង្កជំងឺនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រភេទមេរោគនេះមិនមាន ប៉ុន្តែរបកគំហើញនេះផ្តល់ជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ស្រាវជ្រាវប្រសិទ្ធភាពឱសថបុរាណក្នុងស្រុក លើការព្យាបាលជំងឺស្លេកស្លាំងដែលបង្កដោយប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាមផ្សេងទៀត (ឧទាហរណ៍៖ ជំងឺគ្រុនចាញ់ ឬជំងឺ Surra លើសត្វពាហនៈ)។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិឱសថដើម្បីកែប្រែស្ថានភាពស្លេកស្លាំងនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ និងបញ្ជាក់គុណភាពវិស័យឱសថបុរាណនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមគំរូស្រាវជ្រាវនេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ការទទួលស្គាល់ឱសថបុរាណខ្មែរតាមស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រ និងផ្តល់ជម្រើសការព្យាបាលដែលមានតម្លៃសមរម្យ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Trypanosoma brucei brucei (ប៉ារ៉ាស៊ីតទ្រីប៉ាណូសូម៉ា ប៊្រូសេ) | ជាប្រភេទប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាមដែលចម្លងតាមរយៈសត្វល្អិត ហើយបង្កឱ្យមានជំងឺងងុយដេកនៅអាហ្វ្រិក (African Trypanosomiasis) និងជំងឺស្លេកស្លាំងធ្ងន់ធ្ងរដល់សត្វពាហនៈដោយការបំផ្លាញកោសិកាឈាមក្រហម។ | ដូចជាសត្វល្អិតចង្រៃដែលលួចចូលទៅក្នុងរោងចក្រផលិតឈាម ហើយបំផ្លាញគ្រាប់ឈាមក្រហមធ្វើឱ្យរាងកាយខ្វះថាមពល។ |
| Packed cell volume (បរិមាណកោសិកាឈាមក្រហមសរុប ឬ PCV) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃកោសិកាឈាមក្រហមនៅក្នុងបរិមាណឈាមសរុប ដែលគេប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ និងកំណត់រោគវិនិច្ឆ័យកម្រិតនៃជំងឺស្លេកស្លាំង។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានគ្រាប់គុជប៉ុន្មានភាគរយនៅក្នុងកែវទឹកតែគុជមួយកែវ បើមានតិចពេក មានន័យថាខ្វះឈាម។ |
| Haemoglobin (អេម៉ូក្លូប៊ីន ឬ ជាតិដែកក្នុងឈាម) | ជាប្រូតេអ៊ីនដែលមានផ្ទុកជាតិដែកនៅក្នុងកោសិកាឈាមក្រហម មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចាប់យក និងដឹកនាំអុកស៊ីសែនពីសួតទៅកាន់សរីរាង្គផ្សេងៗក្នុងរាងកាយ។ | ដូចជារថយន្តដឹកទំនិញដែលចាំទទួលយកអុកស៊ីសែន ហើយបើកយកទៅចែកចាយតាមផ្ទះ (សរីរាង្គ) នានាក្នុងទីក្រុងរាងកាយរបស់យើង។ |
| Macrocytic normochromic anemia (ជំងឺស្លេកស្លាំងប្រភេទកោសិកាធំនិងពណ៌ធម្មតា) | ជាស្ថានភាពនៃជំងឺស្លេកស្លាំងដែលកោសិកាឈាមក្រហមមានទំហំធំជាងធម្មតា (Macrocytic) ប៉ុន្តែកំហាប់អេម៉ូក្លូប៊ីននៅក្នុងកោសិការក្សាពណ៌ក្រហមធម្មតាដដែល (Normochromic)។ វាច្រើនកើតឡើងនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃការឆ្លងមេរោគប៉ារ៉ាស៊ីត។ | ដូចជារោងចក្រដែលផលិតប៉េងប៉ោងតិចតួចជាងមុន ប៉ុន្តែប៉េងប៉ោងនីមួយៗត្រូវបានផ្លុំឡើងធំៗ និងមានពណ៌ក្រហមដិតល្អ។ |
| Microcytic hypochromic anaemia (ជំងឺស្លេកស្លាំងប្រភេទកោសិកាតូចនិងស្លេក) | ជាដំណាក់កាលនៃជំងឺស្លេកស្លាំងដែលកោសិកាឈាមក្រហមមានទំហំតូចជាងធម្មតា (Microcytic) ហើយមានពណ៌ស្លេក (Hypochromic) ដោយសារកង្វះអេម៉ូក្លូប៊ីន ឬកង្វះជាតិដែក ដែលតែងតែកើតមាននៅដំណាក់កាលឆ្លងមេរោគរ៉ាំរ៉ៃ។ | ដូចជារោងចក្រដែលខ្វះវត្ថុធាតុដើម ធ្វើឱ្យនំប៉័ងដែលដុតចេញមកមានទំហំតូចៗខុសខ្នាត និងមានពណ៌ស្លេកៗមិនទាក់ទាញ។ |
| Polychromasia (ប៉ូលីក្រូម៉ាស៊ី ឬ វត្តមានកោសិកាឈាមចម្រុះពណ៌) | ជារោគសញ្ញាដែលបង្ហាញពីវត្តមានកោសិកាឈាមក្រហមខ្ចីៗ (Reticulocytes) ដែលទើបផលិតថ្មីៗបញ្ចេញមកក្នុងចរន្តឈាមច្រើនខុសប្រក្រតី ជាការឆ្លើយតបរបស់ខួរឆ្អឹងដែលខំប្រឹងផលិតឈាមថ្មីដើម្បីជំនួសឈាមដែលបាត់បង់។ | ដូចជារោងចក្រដែលប្រញាប់បញ្ចេញទំនិញដែលមិនទាន់ផលិតរួចរាល់១០០% ទៅលក់លើទីផ្សារភ្លាមៗ ដោយសារតែតម្រូវការបន្ទាន់ពេក។ |
| Cyanomethaemoglobin method (វិធីសាស្ត្រវាស់កំហាប់ ស៊ីយ៉ាណូមេតេម៉ូក្លូប៊ីន) | ជាវិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារមួយសម្រាប់វាស់កំហាប់អេម៉ូក្លូប៊ីនក្នុងឈាម ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដើម្បីបំប្លែងអេម៉ូក្លូប៊ីនឱ្យទៅជាសមាសធាតុមានពណ៌ ដែលអាចវាស់កម្រិតកំហាប់ដោយប្រើម៉ាស៊ីនស្រូបពន្លឺ (Spectrophotometer) បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការបន្តក់ថ្នាំពណ៌ចូលទៅក្នុងទឹក រួចប្រើពន្លឺភ្លើងបញ្ចាំងឆ្លងកាត់ដើម្បីវាស់ថាតើទឹកនោះមានកំហាប់ខាប់ប៉ុណ្ណា។ |
| Parasitemia (ការរាលដាលប៉ារ៉ាស៊ីតក្នុងឈាម) | ជាស្ថានភាពវឌ្ឍនភាពជំងឺ ដែលមានវត្តមានប៉ារ៉ាស៊ីត (ដូចជា Trypanosoma ឬ Plasmodium) កំពុងរស់នៅ និងកើនចំនួនយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងចរន្តឈាមរបស់អ្នកជំងឺ។ | ដូចជាការដែលមានក្រុមចោរលួចចូលទៅបោះជំរុំ និងបន្តពូជយ៉ាងអនាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រព័ន្ធបំពង់ទឹកស្អាតរបស់ទីក្រុង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
