បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីគុណភាពអតិសុខុមជីវសាស្រ្ត និងកម្រិតនៃភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចនៃបាក់តេរី ដែលមាននៅក្នុងផលិតផលទឹកក្រូចកញ្ចប់ ដែលលក់នៅលើទីផ្សារក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ាភាគនិរតី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការប្រមូលសំណាកទឹកក្រូច និងញែកមេរោគបាក់តេរី ដើម្បីធ្វើតេស្តរកភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចផ្សេងៗតាមរយៈវិធីសាស្ត្របណ្ដុះមេរោគស្តង់ដារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Total Colony Count & Isolation (Pour Plate Method) ការរាប់ចំនួនកូឡូនីសរុប និងការញែកអតិសុខុមប្រាណ |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ការរាប់ចំនួនបាក់តេរីនិងផ្សិតសរុប ដើម្បីវាយតម្លៃអនាម័យទូទៅនៃផលិតផល។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការបណ្ដុះ (២៤-៩៦ ម៉ោង) និងមិនអាចបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណមេរោគជាក់លាក់បានភ្លាមៗ។ | រកឃើញកម្រិតបាក់តេរីខ្ពស់ចន្លោះពី 3.5 x 10^4 ដល់ 2.15 x 10^5 cfu/ml ដែលបង្ហាញពីហានិភ័យនៃការខូចគុណភាព។ |
| Antibiotic Sensitivity Test (Disc Diffusion Method) ការធ្វើតេស្តភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច |
អាចត្រួតពិនិត្យភាពស៊ាំរបស់បាក់តេរីជាមួយថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចច្រើនប្រភេទក្នុងពេលតែមួយបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ផ្តល់តែព័ត៌មានពីការរារាំងមេរោគជាលក្ខណៈគុណភាព (Zone of inhibition) ដោយមិនអាចបញ្ជាក់កម្រិតកំហាប់ថ្នាំច្បាស់លាស់បានទេ។ | ៦៦,៦៧% នៃមេរោគមានភាពស៊ាំនឹងថ្នាំ augmentin និង amoxycillin រួមទាំងមានទម្រង់ភាពស៊ាំនឹងថ្នាំច្រើនមុខបញ្ចូលគ្នា (Multiple-drug resistance)។ |
| Determination of MIC & β-lactamase Assay ការកំណត់កំហាប់អប្បបរមា (MIC) និងតេស្តរកអង់ស៊ីម β-lactamase |
ផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់ពីកម្រិតថ្នាំអប្បបរមាដើម្បីសម្លាប់មេរោគ និងបញ្ជាក់ពីយន្តការនៃភាពស៊ាំបាក់តេរី។ | ទាមទារបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ខ្ពស់ និងចំណាយពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំកំហាប់ថ្នាំ។ | បញ្ជាក់ពីការផលិតអង់ស៊ីម β-lactamase ក្នុងចំណោមប្រភេទបាក់តេរីចំនួន ១០ ប្រភេទ ដែលធ្វើឱ្យថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចបាត់បង់ប្រសិទ្ធភាព។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីការចំណាយធានធានទេ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះតម្រូវឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍អតិសុខុមជីវសាស្ត្រស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Ogbomoso ភាគនិរតីនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់សំណាកទឹកក្រូចកញ្ចប់ដែលផលិតដោយសិប្បកម្មខ្នាតតូចក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលខ្វះការគ្រប់គ្រងគុណភាពតឹងរ៉ឹងពីរដ្ឋ។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានការពេញនិយមក្នុងការផលិត និងលក់ភេសជ្ជៈតាមសិប្បកម្មតូចៗនិងតាមដងផ្លូវ ដែលងាយប្រឈមនឹងការចម្លងរោគ និងបញ្ហាមេរោគស៊ាំនឹងថ្នាំផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការវាយតម្លៃអតិសុខុមជីវសាស្ត្រនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការពារសុខភាពសាធារណៈនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការវាយតម្លៃអតិសុខុមជីវសាស្ត្រនេះយ៉ាងតឹងរ៉ឹង នឹងជួយកាត់បន្ថយការរីករាលដាលនៃមេរោគស៊ាំនឹងថ្នាំ និងលើកកម្ពស់ទំនុកចិត្តលើផលិតផលក្នុងស្រុកកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Antimicrobial resistance (ភាពស៊ាំនឹងថ្នាំប្រឆាំងមេរោគ) | ដំណើរការដែលបាក់តេរី ឬអតិសុខុមប្រាណផ្សេងៗផ្លាស់ប្តូរ និងអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់វា ដើម្បីទប់ទល់នឹងឥទ្ធិពលនៃថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចដែលធ្លាប់តែអាចសម្លាប់វាបាន ដែលធ្វើឱ្យការព្យាបាលលែងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាសត្រូវដែលធ្លាប់តែខ្លាចអាវុធរបស់យើង ឥឡូវចេះពាក់អាវក្រោះការពារធ្វើឱ្យអាវុធយើងបាញ់លែងមុត។ |
| Minimum inhibitory concentrations (កំហាប់អប្បបរមាដែលរារាំងមេរោគ) | ជាកម្រិតបរិមាណថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចទាបបំផុត ដែលចាំបាច់ត្រូវប្រើដើម្បីបញ្ឈប់ការលូតលាស់ និងការបង្កាត់ពូជរបស់បាក់តេរីនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលជួយគ្រូពេទ្យក្នុងការកំណត់កម្រិតថ្នាំព្យាបាល។ | ដូចជាការស្វែងរកបរិមាណថ្នាំពុលតិចបំផុតដែលអាចសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃបានដោយជោគជ័យ។ |
| β-lactamase (អង់ស៊ីមបេតាឡាក់តាម៉ាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលបាក់តេរីមួយចំនួនផលិតឡើងដើម្បីបំបែក និងបំផ្លាញរចនាសម្ព័ន្ធគីមីនៃថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច (ដូចជាថ្នាំប៉េនីស៊ីលីន និងអាម៉ុកស៊ីស៊ីលីន) ដែលធ្វើឱ្យថ្នាំទាំងនោះអស់ប្រសិទ្ធភាពក្នុងការសម្លាប់ពួកវា។ | ដូចជាទាហានការពារ(បាក់តេរី) ដែលមានកន្ត្រៃពិសេសសម្រាប់កាត់បំផ្លាញគ្រាប់បែក(ថ្នាំ) មុនពេលវាផ្ទុះ។ |
| Multiple-drug resistance (ភាពស៊ាំនឹងថ្នាំច្រើនមុខបញ្ចូលគ្នា) | ស្ថានភាពដែលមេរោគ ឬបាក់តេរីមួយប្រភេទ មានសមត្ថភាពទប់ទល់នឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចចាប់ពី ២ ទៅ ៣មុខ ឬច្រើនជាងនេះឡើងទៅ ដែលធ្វើឱ្យការស្វែងរកថ្នាំព្យាបាលវេជ្ជសាស្ត្រមានភាពលំបាកខ្លាំង។ | ដូចជាចោរដែលចេះទប់ទល់នឹងសោរការពារគ្រប់ប្រភេទ ធ្វើឱ្យយើងពិបាករកវិធីណាមួយដើម្បីចាប់វាបាន។ |
| Total colony count (ការរាប់ចំនួនកូឡូនីសរុប) | វិធីសាស្ត្រវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនបាក់តេរីរស់ដែលមាននៅក្នុងសំណាក (ដូចជាទឹកក្រូច) ដោយរាប់ចំនួនក្រុមបាក់តេរី (កូឡូនី) ដែលដុះលេចឡើងនៅលើចានបណ្ដុះមេរោគ។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសំបុកសត្វក្រួច ដើម្បីប៉ាន់ស្មានថាតើមានសត្វក្រួចប៉ុន្មានក្បាលនៅក្នុងចំការទាំងមូល។ |
| Disc diffusion method (វិធីសាស្ត្រសាយភាយបន្ទះថ្នាំ) | បច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់ថាតើបាក់តេរីមានភាពស៊ាំនឹងថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចដែរឬទេ ដោយដាក់បន្ទះក្រដាសតូចៗដែលមានផ្ទុកថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចទៅលើចានបណ្ដុះបាក់តេរី រួចតាមដានមើលទំហំរង្វង់ដែលថ្នាំអាចសម្លាប់ឬរារាំងបាក់តេរីបាន។ | ដូចជាការទម្លាក់ដុំថ្មចូលទៅក្នុងទឹក ហើយវាស់មើលទំហំរលកដែលរុញច្រានសារាយចេញឆ្ងាយពីផ្ចិត។ |
| Escherichia coli (បាក់តេរី អ៊ីកូឡាយ) | ជាប្រភេទបាក់តេរីដែលរស់នៅក្នុងពោះវៀនមនុស្ស និងសត្វ។ វត្តមានរបស់វានៅក្នុងទឹក ឬចំណីអាហារ គឺជាសូចនាករដែលបញ្ជាក់ថាមានការចម្លងរោគពីលាមកដោយសារខ្វះអនាម័យ ដែលអាចបង្កឱ្យមានជំងឺរាគរូស។ | ដូចជាអ្នកផ្តល់សញ្ញាអាសន្នដែលប្រាប់យើងថា ចំណីអាហារនេះមានប្រឡាក់លាមក និងមិនមានអនាម័យគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
