បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបំពុលដោយសារធាតុអាសេនិចនៅក្នុងប្រភពទឹកក្រោមដីក្នុងខេត្តកណ្តាល និងហានិភ័យសុខភាពធ្ងន់ធ្ងរដែលប្រជាពលរដ្ឋក្នុងតំបន់កំពុងប្រឈមមុខ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការចុះប្រមូលសំណាកទឹក និងការវិភាគតាមបែបគីមីវិទ្យា ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតកំហាប់សារធាតុពុលនៅក្នុងទឹក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No fertilizer supplement) ការមិនប្រើជីបំប៉នបន្ថែម (Control) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយថវិកា ឬពេលវេលាក្នុងការទិញ និងផលិតជីបំប៉នឡើយ។ | រុក្ខជាតិលូតលាស់យឺត មានកម្ពស់ទាប ចំនួនស្លឹកតិច និងផ្តល់ទិន្នផលទាបបំផុតធៀបនឹងការប្រើជី។ | ទិន្នផលទទួលបានត្រឹមតែ ០.៥១ ដល់ ០.៧៣ kg/m2 ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Commercial Foliar Fertilizers (Hydro Fulvic & TCN HUME) ជីសរីរាង្គពាណិជ្ជកម្មបាញ់តាមស្លឹក (Hydro Fulvic និង TCN HUME) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការជំរុញការលូតលាស់ បង្កើនចំនួនស្លឹក និងផ្តល់ទិន្នផលបានលឿននិងច្រើន។ | កសិករត្រូវចំណាយថវិកាទិញជីពីទីផ្សារ ដែលធ្វើឱ្យកើនឡើងនូវថ្លៃដើមផលិត និងមិនសូវមានភាពឯករាជ្យ។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតក្នុងពិសោធន៍ទី១ គឺពី ១.០២ ដល់ ១.២៧ kg/m2 (សម្រាប់ TCN HUME)។ |
| Self-extracted Organic Nutrient Solution (OE) ទឹកជីសរីរាង្គចម្រាញ់ដោយខ្លួនឯង (OE) |
អាចផលិតបានពីកាកសំណល់រុក្ខជាតិនិងសត្វក្នុងស្រុក ជួយសន្សំសំចៃចំណាយ និងមាននិរន្តរភាពបរិស្ថានខ្ពស់។ កំហាប់ ២% ត្រូវបានរកឃើញថាមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចបំផុត។ | ទាមទារពេលវេលានិងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការប្រមូលកាកសំណល់និងបន្ទុំ ហើយទិន្នផលអាចទាបជាងជីពាណិជ្ជកម្មបន្តិចប្រសិនបើប្រើក្នុងកំហាប់ទាប (១%)។ | នៅកំហាប់ ២% ទិន្នផលកើនឡើងចន្លោះពី ៣៥.២% ដល់ ៥១.៧% ធៀបនឹង Control ដោយទទួលបាន ១.០៣ ដល់ ១.៦០ kg/m2 ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការរៀបចំប្រព័ន្ធកសិកម្មចំរុះ Aquaponics និងការវាស់ស្ទង់ក្នុងការសិក្សានេះ ទាមទារសម្ភារៈ និងឧបករណ៍បច្ចេកទេសមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងអំឡុងរដូវប្រាំងនិងរដូវក្តៅ នៅទីតាំងខាងក្រៅ (Outdoors) ដោយប្រើពូជត្រកួន និងត្រីក្រាញ់ដែលជាពូជក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដំណាំ/ត្រីស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែគុណភាពទឹកដើម និងសីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែងនៅតាមតំបន់នីមួយៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជាអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការតាមដានកម្រិត pH ឱ្យបានដិតដល់។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ទឹកជីចម្រាញ់ខ្លួនឯងក្នុងប្រព័ន្ធ Aquaponics នេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃប្រព័ន្ធ Aquaponics ជាមួយការប្រើប្រាស់ជីសរីរាង្គចម្រាញ់ដោយខ្លួនឯង គឺជាជម្រើសដ៏វៃឆ្លាត និរន្តរភាព និងចំណេញថវិកា សម្រាប់កសិករកម្ពុជាក្នុងការផលិតអាហារសុវត្ថិភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Aquaponics (ប្រព័ន្ធកសិកម្មចិញ្ចឹមត្រីនិងដាំបន្លែរួមគ្នា / អាហ្គ័រផូនិច) | ជាប្រព័ន្ធកសិកម្មបែបទំនើបដែលរួមបញ្ចូលគ្នានូវការចិញ្ចឹមត្រី និងការដាំបន្លែក្នុងទឹកដោយមិនប្រើដី។ លាមកត្រីត្រូវបានបំប្លែងទៅជាជីសម្រាប់រុក្ខជាតិ ហើយរុក្ខជាតិជួយចម្រោះទឹកឱ្យស្អាតសម្រាប់ត្រីវិញកាត់បន្ថយការបំពុល។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមត្រីក្នុងអាង ហើយយកទឹកនោះមកស្រោចបន្លែ ពេលបន្លែបឺតយកជីជាតិអស់ ទឹកស្អាតក៏ហូរចូលអាងត្រីវិញជារង្វិលជុំ។ |
| Recirculating aquaculture systems (ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមវារីសត្វទឹកវិលជុំ) | ជាប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីបិទជិតដែលប្រើប្រាស់ទឹកវិលជុំ ដោយមានប្រព័ន្ធចម្រោះកាកសំណល់ចេញពីទឹក រួចបញ្ជូនទឹកស្អាតនោះទៅឱ្យត្រីវិញ ដើម្បីសន្សំសំចៃការប្រើប្រាស់ទឹកនិងគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹក។ | ដូចជាអាងហែលទឹកដែលមានម៉ាស៊ីនបូមចម្រោះទឹកកខ្វក់ឱ្យថ្លា ហើយបាញ់បញ្ជូនចូលអាងវិញមិនឱ្យខាតទឹកចោល។ |
| Foliar fertilizer (ជីបាញ់តាមស្លឹក) | ជាប្រភេទជីរាវដែលត្រូវបានគេបាញ់ដោយផ្ទាល់ទៅលើស្លឹករុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិបឺតស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានលឿនតាមរយៈរន្ធញើសលើស្លឹក ជំនួសឱ្យការស្រូបតាមឫសពីដី ឬទឹក។ | ដូចជាការលាបឡេផ្តល់សំណើមលើស្បែកមនុស្សដោយផ្ទាល់ ដែលជ្រាបចូលលឿនជាងការញ៉ាំអាហារ។ |
| Nitrifying bacteria (បាក់តេរីបំប្លែងនីដ្រូសែន) | ជាពពួកបាក់តេរីមានប្រយោជន៍ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបំប្លែងសារធាតុអាម៉ូញាក់ (ពីលាមកត្រីដែលពុលដល់ត្រី) ទៅជាសារធាតុនីត្រាត ដែលជាជីមានប្រយោជន៍សម្រាប់រុក្ខជាតិស្រូបយក។ | ដូចជាចុងភៅដែលយកវត្ថុធាតុដើមឆៅ (លាមកត្រី) មកចម្អិនជាម្ហូបដ៏មានឱជារស (ជីនីត្រាត) សម្រាប់ឱ្យរុក្ខជាតិបរិភោគ។ |
| TDS (total dissolved solids) (កំហាប់សារធាតុរលាយសរុបក្នុងទឹក) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណសារធាតុរឹងទាំងអស់ (ដូចជាអំបិល រ៉ែ និងលោហៈ) ដែលបានរលាយចូលទៅក្នុងទឹក។ ក្នុងប្រព័ន្ធអាហ្គ័រផូនិច វាវាស់ថាតើមានរ៉ែជីជាតិប៉ុន្មានក្នុងទឹកសម្រាប់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជារង្វាស់ប្រាប់យើងថា តើយើងបានដាក់ស្ករឬអំបិលរលាយក្នុងទឹកមួយកែវច្រើនប៉ុនណា។ |
| SPAD (ឧបករណ៍វាស់ក្លរ៉ូហ្វីលស្លឹក) | ជាឧបករណ៍បច្ចេកទេសសម្រាប់វាស់កម្រិតពណ៌បៃតង (ក្លរ៉ូហ្វីល) នៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដែលជួយប្រាប់ពីភាពស្រស់បំព្រង និងកម្រិតអាហារូបត្ថម្ភរបស់រុក្ខជាតិ (ជាពិសេសកម្រិតអាសូត) ដោយមិនបាច់កាត់ស្លឹកចោល។ | ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្តៅដែលគ្រូពេទ្យបាញ់លើថ្ងាស ដើម្បីដឹងពីសុខភាពរបស់យើងដោយមិនចាំបាច់បូមឈាម។ |
| Brix (រង្វាស់កម្រិតជាតិស្ករ) | ជារង្វាស់ខ្នាតសម្រាប់វាស់ភាគរយនៃបរិមាណជាតិស្ករ ឬសារធាតុរលាយផ្សេងៗនៅក្នុងទឹកផ្លែឈើ ឬរុក្ខជាតិ ដែលបង្ហាញពីគុណភាព និងរសជាតិរបស់វា។ | ដូចជាការភ្លក់កម្រិតភាពផ្អែមរបស់ផ្លែឪឡឹក ដើម្បីដឹងថាវាមានរសជាតិឆ្ងាញ់កម្រិតណា។ |
| Rhizobacteria (បាក់តេរីក្នុងតំបន់ឫសរុក្ខជាតិ) | ជាមីក្រូសរីរាង្គរស់នៅជុំវិញឫសរុក្ខជាតិ ដែលបង្កើតទំនាក់ទំនងជួយគ្នាទៅវិញទៅមក ជួយជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិដោយបញ្ចេញអ័រម៉ូន និងជួយឱ្យឫសស្រូបទាញយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានកាន់តែល្អ។ | ដូចជាអង្គរក្ស និងអ្នកជំនួយការផ្ទាល់របស់ឫសរុក្ខជាតិ ដែលចាំជួយការពារផង និងបញ្ចុកចំណីផង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
