បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពិនិត្យមើលការអនុវត្តនៃការបង្កើតជម្រកប្រចៀវសិប្បនិម្មិត និងវាយតម្លៃអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដែលទទួលបានពីការប្រមូលលាមកប្រចៀវផ្ទះលឿងអាស៊ីតូច (Scotophilus kuhlii) នៅតាមសហគមន៍ជនបទក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការអង្កេតប្រមូលទិន្នន័យនៅតាមទីតាំងចិញ្ចឹមប្រចៀវចំនួន ៨០កន្លែង ដែលគ្របដណ្តប់លើឃុំគោលដៅក្នុងខេត្តកណ្តាល និងខេត្តតាកែវ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Artificial Bat Roosts (Farming) ការបង្កើតជម្រកប្រចៀវសិប្បនិម្មិត |
ផ្តល់ប្រាក់ចំណូលបន្ថែមតាមរយៈការលក់លាមកប្រចៀវ និងជួយកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបធម្មជាតិ។ មិនទាមទារទុនវិនិយោគដំបូងច្រើន និងងាយស្រួលក្នុងការថែទាំ។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតហួសកម្រិតនៅតំបន់ជុំវិញ ដែលអាចធ្វើឱ្យប្រចៀវងាប់។ | ជម្រកចំនួន ៨០កន្លែង អាចផលិតលាមកប្រចៀវបានប្រមាណ ២០តោនក្នុងមួយឆ្នាំ។ |
| Chemical Pesticide Application ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត |
អាចសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃបានលឿន និងទូលំទូលាយនៅលើផ្ទៃដីកសិកម្ម។ | បំផ្លាញប្រភពចំណីរបស់ប្រចៀវ និងអាចបណ្តាលឱ្យសត្វប្រចៀវពុលស្លាប់ ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់តុល្យភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ត្រូវបានកំណត់ថាជាការគំរាមកំហែងចម្បងដល់ការរស់រានរបស់សត្វប្រចៀវ និងនិរន្តរភាពនៃការចិញ្ចឹមប្រចៀវ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារបញ្ជាក់ថាការចិញ្ចឹមប្រចៀវនេះទាមទារទុនវិនិយោគដំបូងទាប ប៉ុន្តែផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់ និងផ្តល់ប្រាក់ចំណូលជាប្រចាំដល់កសិករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតតែលើជម្រកចំនួន ៨០កន្លែង នៅក្នុងស្រុកស្អាង (ខេត្តកណ្តាល) និងស្រុកបាទី (ខេត្តតាកែវ) ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមិនទាន់តំណាងឱ្យសក្តានុពលនៃការចិញ្ចឹមប្រចៀវនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ជាពិសេសនៅតំបន់ដែលមានប្រព័ន្ធកសិកម្មខុសគ្នា ឬមានវត្តមានប្រភេទប្រចៀវផ្សេងទៀត។
ការអនុវត្តនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់ណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការជំរុញកសិកម្មសរីរាង្គ។
ជារួម ការចិញ្ចឹមប្រចៀវគឺជាដំណោះស្រាយផ្អែកលើធម្មជាតិ (Nature-based solution) ដ៏ល្អមួយ ដែលជួយទាំងសេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងការអភិរក្សជីវចម្រុះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Artificial bat roost | ជាជម្រកដែលមនុស្សរៀបចំឡើង (ជាទូទៅប្រើប្រាស់ស្លឹកត្នោត ឬធាងត្នោត) ដើម្បីទាក់ទាញសត្វប្រចៀវឱ្យមករស់នៅជាហ្វូង ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលយកលាមករបស់វាសម្រាប់ប្រើប្រាស់ ឬលក់។ | ដូចជាការធ្វើទ្រុង ឬសំបុកសិប្បនិម្មិតដើម្បីឱ្យសត្វស្លាបមកនៅក្បែរផ្ទះ ដើម្បីយើងអាចងាយប្រមូលផលពីវាយ៉ាងដូច្នោះដែរ។ |
| Scotophilus kuhlii | ជាប្រភេទប្រចៀវផ្ទះលឿងអាស៊ីតូច ដែលចូលចិត្តស៊ីសត្វល្អិតជាអាហារ។ វាជាប្រភេទសត្វដែលកសិករកម្ពុជានិយមទាក់ទាញឱ្យមករស់នៅតាមជម្រកសិប្បនិម្មិត ដើម្បីយកលាមក និងជួយកម្ចាត់សត្វល្អិតតាមវាលស្រែ។ | ជាប្រភេទប្រចៀវស្រុកដែលចូលចិត្តស៊ីសត្វល្អិតចង្រៃ ប្រៀបដូចជាសត្វឆ្មាដែលជួយចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះយើងអញ្ចឹង។ |
| Guano | ជាលាមករបស់សត្វប្រចៀវ (ឬសត្វស្លាបសមុទ្រ) ដែលត្រូវបានប្រមូល និងចាត់ទុកជាជីសរីរាង្គដ៏មានតម្លៃបំផុតសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម ដោយសារវាមានផ្ទុកនូវសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗ (អាសូត ផូស្វ័រ ប៉ូតាស្យូម) ខ្ពស់សម្រាប់ការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ។ | ជាជីកំប៉ុសធម្មជាតិកម្រិតខ្ពស់ ដែលបានមកពីកាកសំណល់សត្វប្រចៀវ ជួយឱ្យដំណាំលូតលាស់ល្អដោយមិនបាច់ពឹងផ្អែកលើជីគីមី។ |
| Agricultural pest control | ក្នុងបរិបទនេះ គឺសំដៅលើតួនាទីអេកូឡូស៊ីរបស់សត្វប្រចៀវ ក្នុងការជួយស៊ីសត្វល្អិតដែលបំផ្លាញដំណាំកសិករ ដែលជាវិធីសាស្ត្រកម្ចាត់សត្វចង្រៃតាមបែបធម្មជាតិ និងជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលគីមី។ | ប្រៀបដូចជាការមានកងសន្តិសុខអាកាស (សត្វប្រចៀវ) ចុះល្បាតតាមវាលស្រែដើម្បីចាប់ចោរ (សត្វល្អិតចង្រៃ) ជារៀងរាល់យប់ដោយឥតគិតថ្លៃ។ |
| Economic value | ការវាយតម្លៃជាសាច់ប្រាក់នូវអត្ថប្រយោជន៍ដែលទទួលបានពីធនធានអ្វីមួយ។ សម្រាប់ការចិញ្ចឹមប្រចៀវ តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានគិតតាមរយៈប្រាក់ចំណូលពីការលក់លាមកប្រចៀវ និងការសន្សំប្រាក់ដោយមិនបាច់ទិញជីគីមីឬថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។ | គឺជាការគណនាថា តើការអនុវត្តសកម្មភាពណាមួយ (ដូចជាការឱ្យប្រចៀវមកនៅក្បែរ) អាចជួយបង្កើតប្រាក់ចំណូលចូលហោប៉ៅយើងបានប៉ុន្មាន។ |
| Pesticide | ជាថ្នាំគីមីដែលកសិករប្រើសម្រាប់បាញ់សម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃលើដំណាំ។ ឯកសារនេះបង្ហាញថា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំនេះហួសកម្រិតគឺជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សត្វប្រចៀវ ដោយសារវាធ្វើឱ្យបាត់បង់ប្រភពចំណី និងបណ្តាលឱ្យប្រចៀវពុលស្លាប់។ | ដូចជាការដាក់ថ្នាំបំពុលចោរ ប៉ុន្តែវាអាចហើរទៅពុលដល់អ្នកជិតខាង ឬសន្តិសុខដែលជួយយាមផ្ទះយើងទៅវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
