Original Title: Comparison between Manual and Automated Methods for Determination of Canine and Feline Hematocrit and Hemoglobin Concentration
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការប្រៀបធៀបរវាងវិធីសាស្ត្រធ្វើដោយដៃ និងស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់ការកំណត់កំហាប់អត្រាគ្រាប់ឈាមក្រហម និងអេម៉ូក្លូប៊ីនរបស់សត្វឆ្កែ និងឆ្មា

ចំណងជើងដើម៖ Comparison between Manual and Automated Methods for Determination of Canine and Feline Hematocrit and Hemoglobin Concentration

អ្នកនិពន្ធ៖ Kreangsak Prihirunkit (Department of Pathology, Faculty of Veterinary Medicine, Kasetsart University), Chalermpol Lekcharoensuk (Department of Small Animal Clinical Sciences, Faculty of Veterinary Medicine, Kasetsart University), Koumkrit Pisetpaisan (Muang-Ake Veterinary Hospital)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2008 Kasetsart J. (Nat. Sci.)

វិស័យសិក្សា៖ Veterinary Medicine

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាថាតើវិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់ដោយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ (Automated methods) អាចជំនួសវិធីសាស្ត្រធ្វើដោយដៃ (Manual methods) ក្នុងការកំណត់កំហាប់អត្រាគ្រាប់ឈាមក្រហម (Hematocrit) និងអេម៉ូក្លូប៊ីន (Hemoglobin) សម្រាប់សត្វឆ្កែ និងឆ្មាបានឬអត់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបលទ្ធផលរវាងវិធីសាស្ត្រទាំងពីរ ដោយប្រមូលសំណាកឈាមសត្វឆ្កែចំនួន ៥០ និងសត្វឆ្មាចំនួន ៣០។

ការវាស់ស្ទង់អត្រាគ្រាប់ឈាមក្រហម (Hematocrit) តាមវិធីបង្វិលកកិត (Centrifugation) ប្រៀបធៀបជាមួយម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ Cell Dyn 3500
ការកំណត់កំហាប់អេម៉ូក្លូប៊ីន (Hemoglobin) តាមវិធី Cyanmethemoglobin ដោយដៃ និងវិធីគ្មានសារធាតុស៊ីយ៉ានីត (Cyanide-free method) ដោយស្វ័យប្រវត្តិ
ការវិភាគទិន្នន័យដោយប្រើតេស្ត t-test ជាគូ និងមេគុណសហសម្ព័ន្ធ Pearson (Pearson's correlation coefficient)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

មានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់តាមលក្ខណៈស្ថិតិរវាងលទ្ធផល Hct ធ្វើដោយដៃនិងស្វ័យប្រវត្តិសម្រាប់សត្វឆ្កែ (P<0.05) និងសត្វឆ្មា (P<0.01) ក៏ដូចជាកំហាប់ Hb ផងដែរ។
ទោះបីជាមានភាពខុសគ្នាក្តី វិធីសាស្ត្រទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំង ដោយមេគុណ R សម្រាប់ Hct របស់ឆ្កែស្មើ 0.96 និងឆ្មាស្មើ 0.98 ចំណែក Hb ឆ្កែស្មើ 0.96 និងឆ្មាស្មើ 0.87។
តម្លៃដែលទទួលបានពីម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិមិនអាចយកមកជំនួសតម្លៃដែលធ្វើដោយដៃបានឡើយ ដោយតម្រូវឱ្យមានការប្រៀបធៀបជាមួយតម្លៃយោង (Reference values) នៃវិធីសាស្ត្រនីមួយៗដោយឡែកពីគ្នា។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Manual Method (Centrifugation & Cyanmethemoglobin) វិធីសាស្ត្រធ្វើដោយដៃ (ការបង្វិលកកិតសម្រាប់ Hct និង វិធី Cyanmethemoglobin សម្រាប់ Hb)	ត្រូវបានចាត់ទុកជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ (Gold standard) សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងមានតម្លៃចំណាយទាបជាងសម្រាប់ការធ្វើតេស្តក្នុងបរិមាណតិចតួច។	ប្រើប្រាស់ពេលវេលាយូរ ត្រូវការបុគ្គលិកដែលមានជំនាញផ្ទាល់ ព្រមទាំងប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីដែលមានគ្រោះថ្នាក់ (Cyanide)។ សម្រាប់ឆ្មា អាចមានកំហុសឆ្គងលទ្ធផល Hb ដោយសារ Heinz bodies។	តម្លៃ Hct ឆ្កែ = 33.18 ± 7.27, Hct ឆ្មា = 29.80 ± 8.83, Hb ឆ្កែ = 11.96 ± 3.50, Hb ឆ្មា = 10.98 ± 2.94។
Automated Method (Cell Dyn 3500®) វិធីសាស្ត្រស្វ័យប្រវត្តិ (ម៉ាស៊ីនវិភាគឈាម Cell Dyn 3500®)	ចំណេញពេលវេលា មានភាពច្បាស់លាស់និងត្រឹមត្រូវខ្ពស់ មិនប្រើប្រាស់សារធាតុពុល Cyanide និងអាចដោះស្រាយបញ្ហាកំហុសឆ្គងពី Heinz bodies បាន។	ទាមទារការចំណាយខ្ពស់ក្នុងការទិញម៉ាស៊ីន និងសារធាតុប្រតិកម្ម (Reagents)។ លទ្ធផលមិនអាចយកទៅជំនួសតម្លៃស្តង់ដារធ្វើដោយដៃបានដោយផ្ទាល់ឡើយ (តម្រូវឱ្យមានតម្លៃយោងរៀងខ្លួន)។	តម្លៃ Hct ឆ្កែ = 32.47 ± 7.73, Hct ឆ្មា = 32.19 ± 8.24, Hb ឆ្កែ = 11.10 ± 3.53, Hb ឆ្មា = 10.33 ± 3.34។ វិធីទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំង (R=0.87 ដល់ 0.98) តែខុសគ្នាតាមលក្ខណៈស្ថិតិ (P<0.05)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការជ្រើសរើសរវាងវិធីសាស្ត្រទាំងពីរគឺអាស្រ័យលើទំហំការងារ (Workload) ចំនួនបុគ្គលិក និងថវិកា ខណៈម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគខ្ពស់ជាមុន។

Hardware: ត្រូវការម៉ាស៊ីនវិភាគឈាមស្វ័យប្រវត្តិពហុមុខងារ (Cell Dyn 3500®) ម៉ាស៊ីនបង្វិលឈាម (Microhematocrit centrifuge) និងម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺ (Spectrophotometer)។
Reagents: សារធាតុលាយ Drabkin (មានផ្ទុកប៉ូតាស្យូមស៊ីយ៉ានីតដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់) សម្រាប់ធ្វើដោយដៃ និងសារធាតុ Cell-Dyn CN-Free HGB/WIC lyse សម្រាប់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ។
Expertise: ទាមទារអ្នកបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលមានជំនាញក្នុងការវាស់ស្ទង់ដោយដៃ ការថែទាំម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ និងការអានលទ្ធផល។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមន្ទីរពេទ្យសត្វនៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សំណាកឈាមសត្វឆ្កែ ៥០ និងឆ្មា ៣០ ក្បាល ដោយចៃដន្យ (មិនរើសអាយុ ភេទ ឬស្ថានភាពសុខភាព)។ ទិន្នន័យនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់បរិបទកម្ពុជាដោយសារពូជសត្វ និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែមន្ទីរពេទ្យសត្វក្នុងស្រុកគួរតែប្រុងប្រយ័ត្ន ព្រោះលទ្ធផលអាចមានភាពខុសគ្នាតាមប្រភេទម៉ាស៊ីនដែលគ្លីនិកកំពុងប្រើប្រាស់ជាក់ស្តែង។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

ការស្រាវជ្រាវនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យបសុពេទ្យនៅកម្ពុជា ដែលបច្ចុប្បន្នគ្លីនិកភាគច្រើនកំពុងផ្លាស់ប្តូរពីការធ្វើតេស្តឈាមដោយដៃ ទៅប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិ។

គ្លីនិកនិងមន្ទីរពេទ្យសត្វ (Veterinary Clinics and Hospitals): ពេទ្យសត្វត្រូវយល់ដឹងថាការអានលទ្ធផលពីម៉ាស៊ីនមិនអាចប្រៀបធៀបដោយផ្ទាល់ជាមួយសៀវភៅស្តង់ដារវេជ្ជសាស្ត្រដែលប្រើវិធីដោយដៃបានទេ តម្រូវឱ្យមើលលើតម្លៃយោង (Reference intervals) របស់ម៉ាស៊ីននីមួយៗ ដើម្បីជៀសវាងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យខុស ដូចជាការកំណត់កម្រិតភាពស្លេកស្លាំង (Anemia)។
មន្ទីរពិសោធន៍រោគវិនិច្ឆ័យសត្វ (Animal Disease Diagnostic Laboratories): ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិជួយដោះស្រាយបញ្ហាលទ្ធផលក្លែងបន្លំពី Heinz bodies នៅក្នុងឈាមសត្វឆ្មា និងកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការពុលពីសារធាតុគីមី Cyanide ដែលជាការបោះជំហានដ៏ប្រសើរសម្រាប់សុវត្ថិភាពបុគ្គលិកមន្ទីរពិសោធន៍នៅកម្ពុជា។

ជារួម គ្លីនិកពេទ្យសត្វនៅកម្ពុជាគួរតែប្តូរមកប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីសុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាពការងារ ប៉ុន្តែជាដាច់ខាតត្រូវតែកសាងមូលដ្ឋានទិន្នន័យតម្លៃយោង (Reference Values) សម្រាប់ម៉ាស៊ីនប្រចាំគ្លីនិកខ្លួនឯង។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីគោលការណ៍វាស់ស្ទង់ (Understanding Measurement Principles): និស្សិតពេទ្យសត្វត្រូវសិក្សាឱ្យយល់ច្បាស់ពីភាពខុសគ្នារវាងវិធីសាស្ត្រ Centrifugation និង Impedance/Flow Cytometry ដើម្បីយល់ពីមូលហេតុដែលម៉ាស៊ីនគណនា Hct តាមរយៈ MCV និង RBC ខណៈការបង្វិលកកិតវាស់បរិមាណកោសិកាផ្ទាល់។
អនុវត្តការងារមន្ទីរពិសោធន៍ផ្ទាល់ (Hands-on Laboratory Practice): និស្សិតគួរតែអនុវត្តការវាស់ស្ទង់ Hct ដោយប្រើ Microhematocrit centrifuge និងវាស់ Hb ដោយកម្មវិធី Spectrophotometer ជាមុនសិន ដើម្បីស្ទាត់ជំនាញជាមូលដ្ឋានគ្រឹះ មុននឹងឈានទៅប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិទំនើបដូចជា Cell Dyn 3500 ឬម៉ាកដទៃទៀត។
បង្កើតតម្លៃយោងក្នុងតំបន់ (Establishing Local Reference Intervals): សម្រាប់គ្លីនិកក្នុងស្រុក គួរចាប់ផ្តើមប្រមូលទិន្នន័យឈាមពីសត្វឆ្កែនិងឆ្មាដែលមានសុខភាពល្អ រួចប្រើប្រាស់កម្មវិធីស្ថិតិដូចជា SPSS ឬ R ដើម្បីគណនាតម្លៃយោង (Reference Values) ផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ម៉ាស៊ីនវិភាគឈាមនីមួយៗដែលកំពុងប្រើប្រាស់។
វិភាគរកបញ្ហាសំណាកដែលបង្កកំហុសឆ្គង (Analyzing Sample Anomalies): រៀនសង្កេតរកមើលកត្តាដែលអាចធ្វើឱ្យមានកំហុសលទ្ធផល ដូចជាការកើនឡើងនូវ Heinz bodies នៅក្នុងឈាមឆ្មាដែលធ្វើឱ្យកំហាប់ Hb ដោយដៃខ្ពស់ខុសពីការពិត ឬបញ្ហា Trapped plasma កាលណាកោសិកាឈាមមានរូបរាងខុសប្រក្រតីអំឡុងពេលធ្វើតេស្ត Hct។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Hematocrit (អត្រាគ្រាប់ឈាមក្រហម)	ភាគរយនៃបរិមាណកោសិកាឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុប ដែលជារង្វាស់ដ៏សំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃពីស្ថានភាពស្លេកស្លាំង ឬកង្វះជាតិទឹករបស់សត្វ។	ដូចជាការវាស់បរិមាណគ្រាប់សាច់ផ្លែឈើ ធៀបនឹងបរិមាណទឹកសរុបនៅក្នុងកែវទឹកក្រឡុកមួយកែវ។
Hemoglobin (អេម៉ូក្លូប៊ីន)	សមាសធាតុប្រូតេអ៊ីនមានផ្ទុកជាតិដែកនៅក្នុងកោសិកាឈាមក្រហម ដែលមានតួនាទីចាប់យក និងដឹកនាំអុកស៊ីសែនពីសួតទៅកាន់សរីរាង្គផ្សេងៗ ព្រមទាំងនាំយកឧស្ម័នកាបូនិចត្រឡប់មកវិញ។	ដូចជារថយន្តដឹកជញ្ជូនដែលផ្ទុកអុកស៊ីសែនយកទៅចែកចាយពាសពេញរាងកាយ និងដឹកកាកសំណល់ត្រឡប់មកចោលវិញ។
Cyanmethemoglobin method (វិធីសាស្រ្តស៊ីយ៉ានមេតេម៉ូក្លូប៊ីន)	វិធីសាស្ត្រស្តង់ដារ (Gold standard) សម្រាប់វាស់កំហាប់អេម៉ូក្លូប៊ីន ដោយប្រើសារធាតុគីមីដែលមានផ្ទុកជាតិពុលស៊ីយ៉ានីត (Cyanide) ដើម្បីបំប្លែងអេម៉ូក្លូប៊ីនឱ្យទៅជាសមាសធាតុពណ៌ដែលងាយស្រួលវាស់ដោយម៉ាស៊ីនអុបទិក។	ដូចជាការប្រើប្រាស់ថ្នាំលាបពណ៌ពិសេសដើម្បីធ្វើឱ្យវត្ថុមួយប្រែពណ៌ច្បាស់ងាយស្រួលមើល ប៉ុន្តែថ្នាំលាបនោះមានជាតិពុលដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។
Impedance principle (គោលការណ៍វាស់ស្ទង់រេស៊ីស្តង់អគ្គិសនី)	បច្ចេកវិទ្យានៅក្នុងម៉ាស៊ីនវិភាគឈាម ដែលរាប់ចំនួននិងវាយតម្លៃទំហំកោសិកា ដោយវាស់បម្រែបម្រួលនៃចរន្តអគ្គិសនី នៅពេលដែលកោសិកានីមួយៗធ្វើចលនាឆ្លងកាត់រន្ធដ៏តូចមួយ។	ដូចជាការរាប់ចំនួនរថយន្តនៅកន្លែងបង់ប្រាក់ផ្លូវល្បឿនលឿន ដោយផ្អែកលើការកាត់ផ្តាច់សេនស័រពន្លឺរាល់ពេលមានឡានបើកកាត់។
Flow cytometry (ការវិភាគកោសិកាតាមចរន្តហូរ)	បច្ចេកទេសវាស់ស្ទង់លក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងគីមីនៃកោសិកា ដោយបញ្ជូនវាឱ្យហូរជាជួរមួយៗកាត់ប្រភពពន្លឺ (ដូចជាឡាស៊ែរ) ដើម្បីចាប់យកទម្រង់ចំណាំងផ្លាតរបស់វា រួចបំប្លែងជាទិន្នន័យ។	ដូចជាការឱ្យមនុស្សដើរតម្រង់ជួរគ្នាម្តងម្នាក់ៗឆ្លងកាត់ម៉ាស៊ីនស្កេនសុវត្ថិភាព ដើម្បីពិនិត្យមើលរូបរាង និងទំហំរបស់ពួកគេយ៉ាងលម្អិត។
Mean corpuscular red cell volume (មាឌមធ្យមកោសិកាឈាមក្រហម ឬ MCV)	ទំហំ ឬមាឌជាមធ្យមនៃកោសិកាឈាមក្រហមនីមួយៗ ដែលម៉ាស៊ីនស្វ័យប្រវត្តិប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់យកទៅគុណនឹងចំនួនគ្រាប់ឈាមក្រហមសរុប (RBC) ដើម្បីទាញរកតម្លៃ Hematocrit។	ដូចជាការវាស់ទំហំមធ្យមនៃផ្លែក្រូចនីមួយៗនៅក្នុងកន្ត្រក ដើម្បីដឹងថាវាជាប្រភេទពូជផ្លែធំ ឬផ្លែតូច។
Heinz bodies (កម្ទេចកោសិកា Heinz)	ដុំកម្ទេចប្រូតេអ៊ីនអេម៉ូក្លូប៊ីនដែលខូចទម្រង់ ហើយតោងជាប់នឹងភ្នាសកោសិកាឈាមក្រហម។ វាមានអត្រាខ្ពស់នៅក្នុងឈាមសត្វឆ្មា ដែលអាចធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺអានលទ្ធផលអេម៉ូក្លូប៊ីនកើនឡើងខុសពីការពិត។	ដូចជាដុំច្រេះដែលតោងជាប់នឹងតួឡាន ដែលធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនស្កេនបញ្ចាំងពន្លឺមើលទៅឃើញថាឡាននោះមានទំហំធំជាងទំហំពិតរបស់វា។
Trapped plasma (ប្លាស្មាជាប់គាំង)	សារធាតុរាវនៃឈាម (ប្លាស្មា) ដែលនៅសេសសល់ជាប់ចន្លោះកោសិកាឈាមក្រហម បន្ទាប់ពីយកឈាមទៅបង្វិលកកិត ដែលកត្តានេះធ្វើឱ្យតម្លៃ Hematocrit វាស់ដោយដៃមានការកើនឡើងខ្ពស់ជាងការពិតបន្តិចបន្តួច។	ដូចជាទឹកដែលនៅដក់ជាប់តាមចន្លោះគ្រួស បន្ទាប់ពីយើងព្យាយាមបង្ហាប់គ្រួសនោះចូលគ្នាឱ្យណែននៅក្នុងដប។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖