បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងសិក្សាពីតម្លៃគីមីវិទ្យាឈាម លក្ខណៈរូបវិទ្យាឈាម លំនាំអេឡិចត្រូហ្វូរេស៊ីសនៃប្រូតេអ៊ីនប្លាស្មា និងអេម៉ូក្លូប៊ីនរបស់សត្វមាន់ព្រៃ និងក្ងោក ដើម្បីបង្កើតជាទិន្នន័យមូលដ្ឋានសម្រាប់ប្រើប្រាស់ក្នុងផ្នែកបសុពេទ្យ និងការអភិរក្សសត្វព្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលគំរូឈាមពីសត្វមាន់ព្រៃ និងក្ងោកពេញវ័យ (ទាំងឈ្មោលនិងញី) មកពីប្រភេទផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីធ្វើការវិភាគរកតម្លៃរង្វាស់ឈាមនិងជីវគីមីផ្សេងៗក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Spectrophotometry and Microcapillary Centrifugation ការវិភាគដោយប្រើឧបករណ៍ Spectrophotometer និងការបង្វិលកាពីឡារី (Microcapillary Centrifugation) សម្រាប់វាស់បរិមាណឈាមនិងគីមីឈាម |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលមានភាពច្បាស់លាស់ខ្ពស់ក្នុងការវាស់កំហាប់សារធាតុគីមី (ដូចជាគ្លុយកូស ប្រូតេអ៊ីន កូឡេស្តេរ៉ុល) និងបរិមាណគ្រាប់ឈាមក្រហម (PCV)។ | ទាមទារសារធាតុប្រតិកម្មគីមី (Reagents) ជាក់លាក់ និងត្រូវធ្វើការវិភាគភ្លាមៗ (ក្នុងរង្វង់ ៥ម៉ោង) បន្ទាប់ពីយកឈាមដើម្បីចៀសវាងការខូចគុណភាព។ | បានបង្កើតតម្លៃមូលដ្ឋាននៃឈាមសត្វមាន់ព្រៃ ដោយបង្ហាញថាពុំមានភាពខុសគ្នាច្រើនរវាងសត្វឈ្មោលនិងញី លើកលែងតែអង់ស៊ីម Alkaline phosphatase និងក្លរួ។ |
| Cellulose Acetate Electrophoresis បច្ចេកទេសបំបែកប្រូតេអ៊ីនដោយប្រើ Cellulose Acetate Electrophoresis |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបំបែកប្រូតេអ៊ីនប្លាស្មា និងអេម៉ូក្លូប៊ីនទៅតាមបន្ទុកអគ្គិសនី ដែលផ្តល់ជារូបភាពបន្ទះ (Bands) យ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ត្រូវការឧបករណ៍ជំនាញ (ដូចជាម៉ាស៊ីន Electrophoresis chamber, Applicator) សូលុយស្យុង Buffer ច្បាស់លាស់ និងចំណាយពេលរៀបចំយូរ។ | បានរកឃើញបន្ទះប្រូតេអ៊ីនប្លាស្មាសំខាន់ៗចំនួន ៦ (ពិសេស Albumin លេចធ្លោជាងគេ) និងបន្ទះអេម៉ូក្លូប៊ីនចំនួន ២ (Major និង Minor band)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍វេជ្ជសាស្ត្រសត្វស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការវិភាគជីវគីមី និងការបំបែកប្រូតេអ៊ីន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសួនសត្វបើកចំហរ Khao Kheow ខេត្តជលបុរី ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សត្វក្ងោក និងមាន់ព្រៃដែលចិញ្ចឹមក្នុងទ្រុង។ ទិន្នន័យនេះអាចមានគម្លាតបន្តិចបន្តួចពីសត្វព្រៃនៅក្នុងធម្មជាតិ ដោយសាររបបអាហារ កម្រិតស្ត្រេស និងបរិស្ថានរស់នៅខុសគ្នា។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយល់ដឹងពីគម្លាតនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះយើងមានសត្វក្ងោក និងមាន់ព្រៃរស់នៅក្នុងព្រៃធម្មជាតិ ដែលអាចមានតម្លៃជីវគីមីខុសពីសត្វនៅក្នុងសួនសត្វ។
ទិន្នន័យមូលដ្ឋាននៃគីមីវិទ្យាឈាមនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់គម្រោងអភិរក្សសត្វព្រៃ និងការថែទាំសត្វស្លាបនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចជួយឱ្យអ្នកជំនាញនៅកម្ពុជាអាចគ្រប់គ្រង តាមដាន និងព្យាបាលសត្វស្លាបកម្របានកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cellulose acetate electrophoresis (អេឡិចត្រូហ្វូរេស៊ីសលើបន្ទះសែលុយឡូសអាសេតាត) | ជាបច្ចេកទេសមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់ចរន្តអគ្គិសនីដើម្បីបំបែកម៉ូលេគុល (ដូចជាប្រូតេអ៊ីន ឬអេម៉ូក្លូប៊ីន) នៅលើសន្លឹកបន្ទះសែលុយឡូស ដោយពឹងផ្អែកទៅលើទំហំ និងបន្ទុកអគ្គិសនីរបស់វានៅពេលរត់ឆ្លងកាត់។ | ដូចជាការរែងគ្រាប់ខ្សាច់និងក្រួសតាមកញ្ច្រែងដែលកំពុងរង្គើ ដោយគ្រាប់តូចៗនិងស្រាលធ្លាក់ជ្រុះទៅបាតមុនគេ។ |
| Alkaline phosphatase (អង់ស៊ីមអាល់កាឡាំងផូស្វាតាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលមានវត្តមាននៅក្នុងជាលិកាផ្សេងៗ (ជាពិសេសថ្លើម និងឆ្អឹង) ដែលកម្រិតរបស់វានៅក្នុងឈាមត្រូវបានគេវាស់ដើម្បីតាមដានមុខងារមេតាប៉ូលីស។ ក្នុងសត្វស្លាបញី កម្រិតនេះតែងតែឡើងខ្ពស់នៅពេលពួកវាកំពុងផលិតស៊ុត ដោយសារការទាញយកកាល់ស្យូមពីឆ្អឹង។ | ដូចជាភ្លើងសញ្ញាព្រមាននៅលើតាប្លូឡាន ដែលភ្លឺឡើងដើម្បីប្រាប់យើងថាម៉ាស៊ីន (ប្រព័ន្ធរាងកាយ) កំពុងធ្វើការខ្លាំងខុសធម្មតា ឬកំពុងមានប្រតិកម្មអ្វីមួយ។ |
| Packed cell volume (បរិមាណគ្រាប់ឈាមក្រហមខាប់ ឬ PCV) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃគ្រាប់ឈាមក្រហមធៀបនឹងបរិមាណឈាមសរុប បន្ទាប់ពីគេយកបំពង់ឈាមទៅបង្វិលក្នុងល្បឿនលឿន (Centrifuge) ដើម្បីឱ្យកោសិកាឈាមធ្លាក់ទៅបាត។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីពិនិត្យថាតើសត្វមានអាការៈស្លេកស្លាំង ឬខ្វះជាតិទឹកឬទេ? | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានសាច់ផ្លែឈើប៉ុន្មានភាគរយធៀបនឹងទឹកនៅក្នុងកែវទឹកក្រឡុក បន្ទាប់ពីយើងទុកឱ្យវាស្រកកករចុះទៅបាតកែវ។ |
| Spectrophotometer (ឧបករណ៍ស្ប៉ិចត្រូហ្វូតូម៉ែត្រ) | ជាឧបករណ៍វិភាគពន្លឺដែលបញ្ចាំងកាំរស្មីឆ្លងកាត់សូលុយស្យុងគំរូ (ឧទាហរណ៍៖ សេរ៉ូមឈាម) ដើម្បីវាស់បរិមាណពន្លឺដែលត្រូវបានស្រូបយក ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យនេះគេអាចគណនារកកំហាប់នៃសារធាតុគីមីគោលដៅនៅក្នុងឈាមបានយ៉ាងជាក់លាក់។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតាខ្មៅសម្លឹងមើលពន្លឺព្រះអាទិត្យ បើកញ្ចក់វ៉ែនតាកាន់តែខ្មៅ (សារធាតុខាប់ខ្លាំង) នោះពន្លឺអាចឆ្លងកាត់មកដល់ភ្នែកយើងបានកាន់តែតិច។ |
| Albumin (អាល់ប៊ុយមីន) | ជាប្រភេទប្រូតេអ៊ីនដ៏សំខាន់ និងមានបរិមាណច្រើនជាងគេបំផុតនៅក្នុងប្លាស្មាឈាម ដែលមានតួនាទីរក្សាសម្ពាធទឹកនៅក្នុងសរសៃឈាម និងដឹកជញ្ជូនអរម៉ូន វីតាមីន និងសារធាតុផ្សេងៗ។ ក្នុងការវិភាគអគ្គិសនី (Electrophoresis) វាជាបន្ទះដែលរត់ទៅរកប៉ូលបូកបានលឿនជាងគេបំផុត។ | ដូចជាឡានដឹកទំនិញធុនតូចដែលបើកបរលើផ្លូវល្បឿនលឿនក្នុងសរសៃឈាម អាចដឹកជញ្ជូនអីវ៉ាន់បានលឿន និងមានចំនួនរត់ខ្វាត់ខ្វែងច្រើនជាងគេ។ |
| Nonprotein nitrogen compounds (សមាសធាតុអាសូតមិនមែនប្រូតេអ៊ីន) | ជាក្រុមសារធាតុគីមីនៅក្នុងឈាមដែលមានផ្ទុកធាតុអាសូត (Nitrogen) ប៉ុន្តែមិនមែនជាប្រូតេអ៊ីន ដូចជា អ៊ុយរ៉េ (Urea) អាស៊ីតអ៊ុយរិក (Uric acid) និង គ្រីអាទីនីន (Creatinine)។ ការវាស់កម្រិតសារធាតុទាំងនេះអាចបញ្ជាក់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃការចម្រោះកាកសំណល់របស់តម្រងនោម។ | ដូចជាកាកសំណល់ពីរោងចក្រដែលត្រូវបង្ហូរចូលបំពង់លូ បើវាមានសភាពកកស្ទះច្រើននៅក្នុងបំពង់ នោះបញ្ជាក់ថាប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកស្អាត (តម្រងនោម) កំពុងមានបញ្ហាហើយ។ |
| Major band and minor band (បន្ទះមេ និង បន្ទះបន្ទាប់បន្សំ) | គឺជាពាក្យពណ៌នាពីលទ្ធផលរូបភាពនៃការបំបែកអេម៉ូក្លូប៊ីនដោយចរន្តអគ្គិសនី។ "បន្ទះមេ" គឺជាស្រមោលប្រឡាក់ពណ៌ដិតធំដែលតំណាងឱ្យប្រភេទអេម៉ូក្លូប៊ីនដែលមានបរិមាណច្រើនលើសលប់ ចំណែកឯ "បន្ទះបន្ទាប់បន្សំ" គឺជាខ្សែពណ៌ស្រាលតូចៗដែលរត់ទៅមុខឬនៅពីក្រោយ បញ្ជាក់ពីវត្តមានអេម៉ូក្លូប៊ីនប្រភេទទី២ដែលមានបរិមាណតិចតួច។ | ដូចជាការបំបែកពន្លឺព្រះអាទិត្យដោយកញ្ចក់ព្រីស (Prism) ជាពណ៌ឥន្ធនូ ដោយពណ៌ដែលភ្លឺច្បាស់ជាងគេគឺបន្ទះមេ ចំណែកឯពណ៌ព្រាលៗនៅកៀនៗគឺជាបន្ទះបន្ទាប់បន្សំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
